Çocuk Hematoloji ve Onkoloji

Çocuk hematoloji ve onkoloji, çocukluk çağında görülen kan hastalıkları ve kanser türlerinin tanı, tedavi ve takibini üstlenen yüksek düzeyde uzmanlık gerektiren bir tıp dalıdır. Bu alan, hematoloji (kan bilimi) ve onkoloji (kanser bilimi) disiplinlerini bir arada ele alarak çocuk hastalara bütüncül bir yaklaşım sunar. Koru Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bölümü, alanında uzman hekimleri ve multidisipliner ekibiyle küçük hastalarına umut ve şifa sunmaktadır.

Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Neyle İlgilenir?

Çocuk hematoloji uzmanları, kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri, trombositler ve pıhtılaşma faktörlerini etkileyen hastalıkları değerlendirir. Çocuk onkoloji uzmanları ise çocukluk çağında ortaya çıkan iyi huylu ve kötü huylu tümörlerin tanı ve tedavisini gerçekleştirir. Bu iki alan, birbirleriyle yakından ilişkili olduğundan genellikle tek bir uzmanlık çatısı altında birleştirilmiştir.

Çocukluk çağı kanserleri, yetişkin kanserlerinden hem biyolojik özellikleri hem de tedaviye verdikleri yanıt açısından önemli farklılıklar gösterir. Çocuk kanserlerinin büyük çoğunluğu tedavi edilebilir niteliktedir ve günümüzde genel sağkalım oranları önemli ölçüde artmıştır. Bu başarı, erken tanı, etkin tedavi protokolleri ve çocuğa özel yaklaşımın bir sonucudur.

Hematolojik Hastalıklar (Kan Hastalıkları)

Anemiler (Kansızlık)

Anemi, çocukluk çağının en yaygın hematolojik sorunudur. Farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir:

• Demir eksikliği anemisi: Çocukluk çağında en sık görülen anemi türüdür. Yetersiz beslenme, hızlı büyüme ve demir emilim bozuklukları başlıca nedenlerdir. Halsizlik, solukluk, iştahsızlık ve konsantrasyon güçlüğü ile kendini gösterir.
• Talasemi: Hemoglobin yapısını etkileyen kalıtsal bir kan hastalığıdır. Taşıyıcılık durumu ülkemizde sık görülmekte olup, ağır formları düzenli kan transfüzyonu gerektirir.
• Orak hücre anemisi: Kırmızı kan hücrelerinin şekil bozukluğuna neden olan genetik bir hastalıktır. Ağrılı krizler ve organ hasarı ile seyredebilir.
• Aplastik anemi: Kemik iliğinin yeterli kan hücresi üretememesi durumudur. Ciddi bir tablo olup ileri tedavi yaklaşımları gerektirir.
• B12 ve folik asit eksikliği anemileri: Megaloblastik anemi tablosuna yol açan eksiklik durumlarıdır.

Pıhtılaşma Bozuklukları

• Hemofili: Pıhtılaşma faktörlerinin kalıtsal eksikliğine bağlı kanama bozukluğudur. Hemofili A (Faktör VIII eksikliği) ve Hemofili B (Faktör IX eksikliği) olarak iki ana türü vardır.
• Von Willebrand hastalığı: En sık görülen kalıtsal kanama bozukluğudur. Burun kanaması, diş eti kanaması ve adet kanamalarında artış ile kendini gösterebilir.
• İmmün trombositopenik purpura (ITP): Trombosit sayısının düşmesine bağlı cilt altı kanama ve morluklar ile ortaya çıkan bir hastalıktır.
• Trombofili: Pıhtılaşma eğiliminin artması durumudur. Damar tıkanıklığı riskini değerlendirmek amacıyla araştırılır.

Diğer Hematolojik Durumlar

• Nötropeni: Beyaz kan hücrelerinin bir türü olan nötrofillerin düşüklüğü olup enfeksiyonlara yatkınlık yaratır.
• Pansitopeni: Tüm kan hücre serilerinin azalması durumudur ve altta yatan ciddi nedenlerin araştırılmasını gerektirir.
• Hemolitik anemiler: Kırmızı kan hücrelerinin normalden hızlı yıkılması sonucu gelişen anemi tablosudur.
• Lenfadenopati: Lenf bezlerinin büyümesi olup iyi huylu veya kötü huylu nedenlere bağlı olabilir.

Çocukluk Çağı Kanserleri (Onkolojik Hastalıklar)

Çocukluk çağı kanserleri, yetişkin kanserlerinden farklı biyolojik özellikler gösterir ve tedaviye yanıt oranları genellikle daha yüksektir. Başlıca çocukluk çağı kanserleri şunlardır:

Lösemiler (Kan Kanserleri)

• Akut lenfoblastik lösemi (ALL): Çocukluk çağının en sık görülen kanseridir. Modern kemoterapi protokolleri ile kür oranları yüzde seksenin üzerindedir. Solukluk, halsizlik, ateş, kemik ağrıları ve kolay morarma başlıca belirtileridir.
• Akut miyeloblastik lösemi (AML): ALL'ye göre daha nadir ancak daha yoğun tedavi gerektiren bir lösemi türüdür.
• Kronik miyeloid lösemi (KML): Çocuklarda nadir görülür ancak hedefe yönelik tedavilerle başarılı sonuçlar elde edilmektedir.

Lenfomalar

• Hodgkin lenfoma: Lenf bezlerinden kaynaklanan bir kanser türü olup çocuklarda yüksek kür oranlarına sahiptir. Ağrısız lenf bezi büyümesi, ateş, gece terlemesi ve kilo kaybı ile karakterizedir.
• Non-Hodgkin lenfoma: Burkitt lenfoma, lenfoblastik lenfoma ve büyük hücreli lenfoma gibi alt tipleri vardır. Hızlı büyüyen kitlelere neden olabilir.

Solid Tümörler

• Beyin tümörleri: Çocukluk çağında lösemiden sonra en sık görülen ikinci kanser grubudur. Baş ağrısı, kusma, görme bozuklukları ve denge sorunları ile başvurabilir.
• Nöroblastom: Sinir sisteminden kaynaklanan bir tümördür. Genellikle beş yaşından küçük çocuklarda görülür. Karın şişliği, kemik ağrıları ve genel durumda bozulma ile ortaya çıkabilir.
• Wilms tümörü (nefroblastom): Böbrekten kaynaklanan çocukluk çağına özgü bir tümördür. Karında kitle ile fark edilir ve tedaviye iyi yanıt verir.
• Yumuşak doku sarkomları (rabdomiyosarkom): Kas ve bağ dokusundan kaynaklanan tümörlerdir.
• Kemik tümörleri (osteosarkom, Ewing sarkomu): Özellikle adölesan döneminde görülür. Kemik ağrısı ve şişlik ile başvurabilir.
• Retinoblastom: Gözdeki retina tabakasından kaynaklanan bir tümördür. Gözde beyaz parıltı ve şaşılık ilk belirtiler olabilir.

Tanı Yöntemleri

Çocuk hematoloji ve onkoloji alanında doğru ve hızlı tanı, tedavinin başarısını doğrudan etkiler:

• Tam kan sayımı ve periferik yayma: Kan hücrelerinin sayısal ve yapısal değerlendirmesi tanının ilk adımıdır.
• Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi: Lösemi ve diğer kemik iliği hastalıklarının kesin tanısında kullanılır.
• Flow sitometri: Kan veya kemik iliği hücrelerinin yüzey belirteçlerinin analizi ile hastalığın alt tipinin belirlenmesini sağlar.
• Sitogenetik ve moleküler genetik testler: Kromozom analizleri ve gen mutasyonlarının araştırılması tedavi planlamasında kritik öneme sahiptir.
• Görüntüleme yöntemleri: Ultrasonografi, BT, MR ve PET-BT ile tümörlerin yerleşimi, boyutu ve yayılımı değerlendirilir.
• Tümör biyopsisi: Solid tümörlerin kesin tanısı için doku örneği alınarak patolojik inceleme yapılır.
• Tümör belirteçleri: Kanda ölçülen bazı maddeler tanı ve tedavi izleminde yardımcı olur.

Tedavi Yöntemleri

Çocukluk çağı kan hastalıkları ve kanserlerinin tedavisinde çeşitli yöntemler kullanılır:

• Kemoterapi: Kanser tedavisinin temelini oluşturur. Uluslararası protokollere uygun olarak hazırlanan tedavi şemaları uygulanır.
• Radyoterapi: Belirli kanser türlerinde ve evrelerde ışın tedavisi uygulanır.
• Cerrahi tedavi: Solid tümörlerin çıkarılmasında cerrahi müdahale gerekebilir.
• Kemik iliği nakli (hematopoietik kök hücre nakli): Bazı lösemilerde, ağır aplastik anemide ve bazı kalıtsal hastalıklarda kür sağlayıcı tedavi seçeneğidir.
• Hedefe yönelik tedaviler: Kanser hücrelerine özgü molekülleri hedefleyen ilaçlarla daha az yan etkili tedavi mümkündür.
• İmmünoterapi: Bağışıklık sistemini kanser hücrelerine karşı güçlendiren modern tedavi yaklaşımlarıdır.
• Destek tedavisi: Kan ürünleri transfüzyonu, enfeksiyon profilaksisi, beslenme desteği ve ağrı yönetimi tedavi sürecinin ayrılmaz parçalarıdır.

Çocuğunuzu Ne Zaman Çocuk Hematoloji ve Onkolojiye Götürmelisiniz?

• Açıklanamayan solukluk, halsizlik ve yorgunluk devam ediyorsa
• Vücutta kolay morarma veya cilt altı kanama noktaları oluşuyorsa
• Sık ve uzun süreli burun kanamaları yaşanıyorsa
• Boyun, koltuk altı veya kasık bölgesinde büyümüş lenf bezleri fark edilmişse
• Karın veya vücudun herhangi bir bölgesinde şişlik ya da kitle ele geliyorsa
• Nedeni açıklanamayan ateş, gece terlemeleri ve kilo kaybı varsa
• Kemik veya eklem ağrıları süreklilik gösteriyorsa
• Kan değerlerinde beklenmedik düşüklük veya yükseklik saptanmışsa
• Ailede kan hastalığı veya kanama bozukluğu öyküsü bulunuyorsa

Kemik İliği Nakli ve İleri Tedaviler

Hematopoietik kök hücre nakli (kemik iliği nakli), çocuk hematoloji ve onkolojisinde kür sağlayıcı önemli bir tedavi seçeneğidir. Yüksek riskli lösemilerde, relaps etmiş kanserlerde, ağır aplastik anemide, talasemi major ve orak hücre anemisi gibi kalıtsal kan hastalıklarında ve bazı bağışıklık yetersizliği sendromlarında kemik iliği nakli hayat kurtarıcı olabilir. Nakil, hastanın kendisinden (otolog) veya uygun bir vericiden (allojenik) yapılabilir. Kardeş verici, akraba dışı verici veya kordon kanı kaynaklı kök hücreler kullanılabilmektedir.

Psikososyal Destek ve Aile Odaklı Bakım

Çocukluk çağı kanser tanısı, çocuk kadar aileyi de derinden etkileyen bir süreçtir. Koru Hastanesi'nde tedavi sürecinde çocuğun ve ailenin psikolojik ihtiyaçları da gözetilir. Çocuk psikoloğu, sosyal hizmet uzmanı ve çocuk yaşam uzmanları, tedavi ekibinin ayrılmaz bir parçasıdır. Çocuğun okul yaşamının sürdürülmesi, akran ilişkilerinin korunması ve duygusal iyi olma halinin desteklenmesi tedavi planının önemli bileşenleridir.

Tedavi sonrası uzun süreli izlem de çocuk hematoloji ve onkoloji hizmetinin önemli bir boyutudur. Tedavinin geç yan etkileri, ikincil kanser riski ve psikososyal uyum açısından hastalar düzenli kontrollere çağrılır. Sağ kalım sonrası yaşam kalitesinin artırılması, bu bölümün temel hedeflerinden biridir.

Neden Koru Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji?

• Uzman ekip: Çocuk hematoloji ve onkoloji alanında özel eğitim almış deneyimli uzmanlar görev yapmaktadır.
• Multidisipliner yaklaşım: Çocuk cerrahisi, radyasyon onkolojisi, patoloji, radyoloji ve diğer branşlarla koordineli çalışma yürütülür.
• Güncel tedavi protokolleri: Uluslararası kanıta dayalı tedavi şemaları uygulanır.
• İleri tanı olanakaları: Moleküler genetik, flow sitometri ve ileri görüntüleme yöntemleri tek çatı altındadır.
• Psikososyal destek: Çocuk ve aileye yönelik kapsamlı psikolojik destek programları sunulur.
• Kan bankası hizmetleri: Güvenli kan ürünleri transfüzyonu için altyapı mevcuttur.

Koru Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji bölümünde uzman hekimlerimiz, çocukluk çağı kan hastalıkları ve kanserlerinin tedavisinde en güncel bilimsel yaklaşımları uygulayarak küçük hastalarımıza umut ve sağlık sunmaktadır. Çocuğunuzda kan hastalığı veya kanser şüphesi uyandıran belirtiler fark ettiğinizde vakit kaybetmeden bölümümüze başvurmanızı öneriyoruz.