Çocuk Kardiyoloji

Çocuk kardiyolojisi, fetüs döneminden ergenliğin sonuna kadar olan yaş grubunda kalp ve damar hastalıklarının tanı, tedavi ve takibini üstlenen bir üst ihtisas dalıdır. Çocuk kalbi yetişkin kalbinden anatomik ve fizyolojik açıdan önemli farklılıklar gösterir; bu nedenle çocuklarda kardiyolojik değerlendirme, özel eğitim almış uzmanlar tarafından yapılmalıdır. Koru Hastanesi Çocuk Kardiyoloji Bölümü, doğumsal ve edinsel kalp hastalıklarının tanı ve tedavisinde deneyimli uzman kadrosuyla hastalarına hizmet vermektedir.

Çocuk Kardiyolojisi Neyle İlgilenir?

Çocuk kardiyoloji uzmanları, doğumsal kalp anomalileri, kalp ritim bozuklukları, kalp kası hastalıkları, kalp kapak hastalıkları ve edinsel kalp problemlerinin değerlendirilmesi ve yönetimiyle ilgilenir. Bu uzmanlık dalı, prenatal dönemden başlayarak kalp hastalıklarının erken tanısını mümkün kılar. Anne karnındaki bebeğin kalp yapısının ve işlevlerinin değerlendirilmesi, yani fetal ekokardiyografi, çocuk kardiyolojisinin önemli uygulama alanlarından biridir.

Doğumsal kalp hastalıkları, en sık görülen doğumsal anomaliler arasında yer almakta olup yaklaşık her yüz canlı doğumdan birinde görülmektedir. Bu hastalıkların bir kısmı kendiliğinden düzelirken, bazıları cerrahi veya girişimsel tedavi gerektirir. Erken tanı ve uygun tedavi ile bu çocukların büyük çoğunluğu sağlıklı bir yaşam sürebilmektedir.

Doğumsal Kalp Hastalıkları (Konjenital Kardiyopatiler)

Doğumsal kalp hastalıkları, kalp ve büyük damarların yapısında doğuştan var olan bozukluklar olup çocuk kardiyolojisinin en geniş çalışma alanını oluşturur.

Siyanotik Olmayan (Morarmayan) Kalp Hastalıkları

• Ventriküler septal defekt (VSD): Kalbin iki alt odacığı arasındaki duvarda delik bulunmasıdır. En sık görülen doğumsal kalp hastalığıdır. Küçük delikler kendiliğinden kapanabilirken, büyük olanlar cerrahi müdahale gerektirebilir.
• Atriyal septal defekt (ASD): Kalbin iki üst odacığı arasındaki duvarda delik bulunmasıdır. Uzun süre belirti vermeyebilir ancak tedavi edilmediğinde kalp yetmezliğine yol açabilir.
• Patent duktus arteriozus (PDA): Anne karnında açık olan ve doğumdan sonra kapanması gereken damar bağlantısının açık kalmasıdır. Özellikle prematüre bebeklerde sık görülür.
• Aort koarktasyonu: Vücuda kan taşıyan ana atardamarın (aort) bir bölümünün daralmış olmasıdır. Üst ekstremitelerde yüksek tansiyon ile tanı konulabilir.
• Pulmoner stenoz: Akciğer atardamarı kapağının darlığıdır. Hafif formlar izlemle takip edilirken, ciddi darlıklar girişimsel tedavi gerektirir.

Siyanotik (Morarmalı) Kalp Hastalıkları

• Fallot tetralojisi: Dört farklı kalp anomalisinin bir arada bulunduğu en sık görülen siyanotik doğumsal kalp hastalığıdır. Morarma, nefes darlığı ve çomak parmak gelişimi görülebilir.
• Büyük arter transpozisyonu: Aort ve pulmoner arterin yer değiştirmiş olmasıdır. Doğumdan hemen sonra müdahale gerektiren acil bir durumdur.
• Triküspit atrezisi: Kalpteki üç yapraklı kapağın doğuştan kapalı olmasıdır.
• Total anormal pulmoner venöz dönüş: Akciğerlerden gelen temiz kanın kalbin yanlış tarafına dönmesi durumudur.
• Tek ventrikül fizyolojisi: Kalbin iki alt odacığı yerine işlevsel olarak tek bir odacığın bulunması durumudur. Aşamalı cerrahi tedavi gerektirir.

Edinsel Kalp Hastalıkları

Doğumdan sonra çeşitli nedenlerle gelişen kalp hastalıkları da çocuk kardiyolojisinin ilgi alanına girer:

• Akut romatizmal ateş: Streptokok boğaz enfeksiyonunun tedavi edilmemesi sonucu gelişebilen ve kalp kapaklarını kalıcı olarak hasar verebilen iltihabi bir hastalıktır. Ülkemizde hala önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir.
• Kawasaki hastalığı: Çocuklarda koroner arterleri etkileyebilen ateşli bir vaskülit hastalığıdır. Erken tanı ve tedavi, koroner arter anevrizması gelişimini önlemek açısından kritik öneme sahiptir.
• Miyokardit: Kalp kasının iltihaplanmasıdır. Genellikle viral enfeksiyonlara bağlı gelişir ve kalp yetmezliğine yol açabilir.
• Perikardit: Kalbi çevreleyen zarın iltihaplanmasıdır. Göğüs ağrısı ve ateş ile başvurabilir.
• Endokardit: Kalp iç zarının ve kapaklarının enfeksiyonudur. Doğumsal kalp hastalığı olan çocuklarda risk daha yüksektir.
• Kardiyomiyopatiler: Kalp kasının yapısını ve işlevini bozan hastalıklardır. Dilate, hipertrofik ve restriktif olmak üzere farklı tipleri vardır.

Kalp Ritim Bozuklukları (Aritmiler)

• Supraventriküler taşikardi (SVT): Çocukluk çağının en sık görülen ritim bozukluğudur. Kalp hızının aniden artması ile karakterizedir.
• Wolff-Parkinson-White (WPW) sendromu: Kalpte ekstra bir ileti yolu bulunması durumudur ve taşikardi ataklarına neden olabilir.
• Uzun QT sendromu: Kalbin elektriksel aktivitesini etkileyen genetik bir bozukluktur. Bayılma atakları ve ani kardiyak ölüm riski taşır.
• Tam kalp bloğu: Kalpteki elektriksel ileti sisteminin tamamen kesilmesi durumudur. Bazı vakalarda kalp pili takılması gerekebilir.

Tanı Yöntemleri

Koru Hastanesi Çocuk Kardiyoloji Bölümü, ileri tanı teknolojileri ile donatılmıştır:

• Ekokardiyografi: Kalbin yapısını ve işlevini ultrason dalgaları ile değerlendiren, çocuk kardiyolojisinde en temel ve en sık kullanılan tanı yöntemidir. Ağrısız ve radyasyonsuz olması en büyük avantajıdır.
• Fetal ekokardiyografi: Anne karnındaki bebeğin kalp yapısının ve işlevlerinin değerlendirilmesini sağlar. Doğumsal kalp hastalıklarının prenatal tanısında kullanılır.
• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesinin kaydedilmesidir. Ritim bozuklukları ve yapısal kalp hastalıklarının tanısında temel bir tetkiktir.
• Holter monitörizasyonu: 24 saatlik sürekli EKG kaydı ile aralıklı olarak ortaya çıkan ritim bozukluklarının yakalanmasını sağlar.
• Efor testi: Egzersiz sırasında kalbin performansının değerlendirilmesidir. Efor kapasitesi, ritim bozuklukları ve spora katılım uygunluğunun belirlenmesinde kullanılır.
• Kardiyak MR: Kalbin yapısını ve işlevini üç boyutlu olarak değerlendiren ileri bir görüntüleme yöntemidir.
• Kardiyak kateterizasyon: Kalp içi basınçların ve oksijen düzeylerinin doğrudan ölçülmesini sağlayan invaziv bir tanı yöntemidir. Aynı zamanda tedavi amaçlı da kullanılabilir.

Tedavi Yaklaşımları

Çocuk kardiyolojisi alanında tedavi, hastalığın türüne, ciddiyetine ve çocuğun durumuna göre planlanır:

• Medikal tedavi: Kalp yetmezliği tedavisi, antiaritmik ilaçlar, antikoagülan tedavi ve enfektif endokardit profilaksisi gibi ilaç tedavileri uygulanır.
• Kateter girişimleri: Balon anjiyoplasti, stent yerleştirme, septal defektlerin kapatılması ve PDA kapatılması gibi girişimsel işlemler ameliyatsız olarak gerçekleştirilebilir.
• Cerrahi tedavi: Açık kalp ameliyatları, doğumsal kalp anomalilerinin düzeltilmesi ve kapak onarımları çocuk kalp cerrahları tarafından gerçekleştirilir.
• Elektrofizyolojik çalışma ve ablasyon: Ritim bozukluklarının kaynağının belirlenmesi ve tedavi edilmesinde kullanılır.
• Kalp pili ve ICD implantasyonu: Ciddi ritim bozukluklarında cihaz tedavisi gerekebilir.

Çocuğunuzu Ne Zaman Çocuk Kardiyolojisine Götürmelisiniz?

Aşağıdaki durumlarda çocuğunuz bir çocuk kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir:

• Bebekte emme sırasında terleme, morarma veya çabuk yorulma gözleniyorsa
• Doktor muayenesinde kalpte üfürüm duyulmuşsa
• Çocukta göğüs ağrısı, çarpıntı veya bayılma atakları yaşanıyorsa
• Egzersiz sırasında normalden fazla nefes darlığı veya yorgunluk oluşuyorsa
• Dudaklarda veya tırnak diplerinde morarma fark edilmişse
• Ailede doğumsal kalp hastalığı veya ani kardiyak ölüm öyküsü varsa
• Gebelikte fetüste kalp anomalisi şüphesi saptanmışsa
• Çocuk spor lisansı muayenesi için kardiyolojik değerlendirme gerekiyorsa
• Streptokok enfeksiyonu sonrası eklem ağrısı veya deri döküntüsü gelişmişse
• Prematüre doğan bebeğin kardiyolojik takibi gerekiyorsa

Spor Kardiyolojisi

Çocuk ve ergenlerde spor öncesi kardiyolojik değerlendirme, son yıllarda giderek daha fazla önem kazanmıştır. Ani kardiyak ölüm riskini azaltmak amacıyla, özellikle yarışma sporlarına katılacak çocukların kardiyolojik tarama yaptırması önerilmektedir. Bu tarama, detaylı öykü, fizik muayene, EKG ve gerektiğinde ekokardiyografi ile yapılır. Hipertrofik kardiyomiyopati, uzun QT sendromu ve koroner arter anomalileri gibi sessiz ama riskli durumların erken tespiti hayat kurtarıcıdır.

Doğumsal Kalp Hastalıklarında Beslenme ve Gelişim

Doğumsal kalp hastalığı olan çocuklarda beslenme sorunları ve büyüme geriliği sıklıkla karşılaşılan problemlerdir. Özellikle hemodinamik olarak anlamlı kalp defektleri olan bebeklerde emme güçlüğü, terleme, çabuk yorulma ve yetersiz kilo alımı görülebilir. Bu çocukların beslenme planlarının özel olarak düzenlenmesi, gerektiğinde yüksek kalorili mama veya takviyelerle desteklenmesi ve büyüme parametrelerinin yakından izlenmesi gerekmektedir. Koru Hastanesi'nde kalp hastalığı olan çocukların beslenme yönetimi, diyetisyen desteğiyle çocuk kardiyoloji ekibi tarafından koordine edilmektedir.

Uzun Süreli İzlem ve Geçiş Dönemi

Doğumsal kalp hastalıkları nedeniyle tedavi gören çocukların büyük çoğunluğu ömür boyu kardiyolojik takip gerektirir. Çocukluktan erişkinliğe geçiş döneminde, çocuk kardiyolojisi ile erişkin kardiyolojisi arasında koordineli bir geçiş planlanması önemlidir. Bu süreçte hastanın kardiyolojik durumu, kullandığı ilaçlar, cerrahi öyküsü ve gelecekteki riskleri detaylı olarak değerlendirilir.

Neden Koru Hastanesi Çocuk Kardiyoloji?

• Uzman kadro: Çocuk kardiyolojisi alanında özel eğitim almış ve geniş deneyime sahip uzmanlar görev yapmaktadır.
• İleri tanı teknolojisi: Ekokardiyografi, fetal eko, Holter, efor testi ve kardiyak MR gibi tüm tanı yöntemleri mevcuttur.
• Prenatal tanı: Anne karnında kalp anomalilerinin erken tespiti ile doğum planlaması yapılır.
• Girişimsel tedavi: Kateter müdahaleleri ile ameliyatsız tedavi imkanları sunulmaktadır.
• Multidisipliner yaklaşım: Çocuk kalp cerrahisi, yenidoğan yoğun bakım ve diğer branşlarla koordineli çalışma yürütülür.
• Sürekli takip: Doğumsal kalp hastalıkları olan çocukların uzun süreli izlemi düzenli olarak yapılır.
• Spor kardiyolojisi: Spora katılım değerlendirmesi ve spor lisansı muayeneleri gerçekleştirilir.

Koru Hastanesi Çocuk Kardiyoloji bölümünde uzman hekimlerimiz, doğumsal ve edinsel kalp hastalıklarının tanı ve tedavisinde en ileri tıbbi yaklaşımları uygulayarak çocukların kalp sağlığını korumaktadır. Çocuğunuzun kalbine dair herhangi bir endişeniz veya şikayetiniz olduğunda çocuk kardiyolojisi polikliniğimize güvenle başvurabilirsiniz.