Girişimsel radyoloji, görüntüleme kılavuzluğunda gerçekleştirilen minimal invaziv tanı ve tedavi prosedürlerini kapsayan ileri bir tıp dalıdır. Floroskopi, ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans gibi görüntüleme yöntemleri rehberliğinde damar içi ve damar dışı girişimler uygulanır. Açık cerrahiye alternatif sunan bu prosedürler, daha küçük kesiler, daha az ağrı, daha kısa iyileşme süresi ve düşük komplikasyon oranlarıyla öne çıkmaktadır.
Vasküler Girişimler
Damar sistemiyle ilgili hastalıkların girişimsel radyoloji yöntemleriyle tedavisi, bu disiplinin en geniş uygulama alanlarından birini oluşturur.
Anjiyoplasti ve Stent Uygulamaları
Periferik arter hastalığında, karotis arter darlığında ve renal arter stenozunda balon anjiyoplasti ve stent yerleştirme işlemleri uygulanmaktadır. Aterosklerotik plak nedeniyle daralan veya tıkanan damarlarda, kateter aracılığıyla ilerlenen balon şişirilerek damar lümeni genişletilir. Gerekli durumlarda metalik veya ilaç kaplı stent yerleştirilerek damarın açık kalması sağlanır.
Alt ekstremite periferik arter hastalığında girişimsel tedavi, kritik bacak iskemisi olan hastalarda amputasyon riskini önemli ölçüde azaltmaktadır. İntermittan klodikasyon şikayeti olan hastalarda ise yaşam kalitesinde belirgin iyileşme sağlanır.
Embolizasyon Tedavileri
Embolizasyon, hedef damarın kontrollü biçimde tıkanmasını sağlayan girişimsel bir tedavi yöntemidir. Farklı klinik endikasyonlarda uygulanan embolizasyon prosedürleri şunlardır:
- Uterin arter embolizasyonu: Cerrahi müdahale gerektirmeden miyom tedavisi sağlayan, uterusu koruyan minimal invaziv bir yöntem olup özellikle doğurganlığını korumak isteyen hastalarda tercih edilmektedir
- Travma ve kanama kontrolü: Pelvis kırıkları, postpartum kanama, gastrointestinal kanama ve tümör kaynaklı akut hemorajilerde acil embolizasyon ile kanama kontrolü sağlanması
- Varikosel embolizasyonu: Erkek infertilitesinde sık karşılaşılan varikosel tedavisinde cerrahi ligasyona alternatif olarak perkutan embolizasyon uygulanması
- Hepatik kemoembolizasyon (TACE): Karaciğer tümörlerinde tümörü besleyen arterin kemoterapötik ajan ve embolik materyalle birlikte tıkanması
- Bronşiyal arter embolizasyonu: Masif hemoptizi (ciddi akciğer kanaması) durumlarında kanayan bronşiyal arterin selektif embolizasyonu
- Arteriyovenöz malformasyon tedavisi: Beyin, akciğer veya diğer organlardaki vasküler anomalilerin embolizasyon yoluyla tedavisi
Biyopsi ve Drenaj İşlemleri
Görüntüleme kılavuzluğunda gerçekleştirilen biyopsi işlemleri, cerrahi biyopsiye göre daha az invaziv bir yöntemle doku tanısı konulmasını sağlar.
- Karaciğer biyopsisi: Kronik karaciğer hastalıklarında fibrozis evrelemesi ve diffüz parankimal hastalık tanısı amacıyla ultrasonografi eşliğinde perkütan biyopsi
- Akciğer biyopsisi: Periferik akciğer nodüllerinin BT kılavuzluğunda transtorasik iğne biyopsisi ile histopatolojik tanısı
- Böbrek biyopsisi: Glomerüler hastalıkların tanısında ve transplant böbrek rejeksiyon değerlendirmesinde ultrasonografi eşliğinde renal biyopsi
- Kemik ve yumuşak doku biyopsisi: Musküloskeletal kitlelerin BT veya ultrasonografi kılavuzluğunda perkütan biyopsi ile tanısı
- Apse drenajı: İntraabdominal, pelvik ve toraks içi apse koleksiyonlarının perkütan kateter drenajı ile tedavisi
Sıvı Koleksiyon Drenajı
Plevral efüzyon, asit ve perikardyal efüzyon gibi patolojik sıvı birikimlerinin ultrasonografi rehberliğinde güvenli drenajı gerçekleştirilir. Tekrarlayan efüzyonlarda kalıcı kateter yerleştirme işlemi de girişimsel radyoloji biriminde uygulanabilir.
Onkolojik Girişimsel Radyoloji
Kanser tedavisinde girişimsel radyoloji yöntemleri, cerrahi ve sistemik tedaviye tamamlayıcı olarak giderek artan bir öneme sahiptir.
- Radyofrekans ablasyon (RFA): Karaciğer, böbrek ve akciğer tümörlerinde yüksek frekanslı elektrik akımıyla tümör dokusunun termal yıkımı
- Mikrodalga ablasyon: Radyofrekans ablasyona göre daha geniş ablasyon zonları oluşturabilen ve daha kısa işlem süresi sunan termal ablasyon yöntemi
- Kriyoablasyon: Böbrek tümörleri ve kemik metastazlarında dondurma yöntemiyle tümör hücre ölümü sağlanması
- Transarteriyel kemoembolizasyon (TACE): Hepatoselüler karsinom ve karaciğer metastazlarında lokorejyonal tedavi
- Radyoembolizasyon (TARE/SIRT): Yttrium-90 yüklü mikrokürelerin hepatik arter yoluyla tümöre selektif olarak iletilmesi
- Port kateter yerleştirme: Kemoterapi uygulaması için subkutan port sisteminin floroskopi eşliğinde implantasyonu
Nörovasküler Girişimler
Beyin damar hastalıklarının tedavisinde girişimsel radyoloji yöntemleri kritik bir role sahiptir. Serebral anevrizma koilleme, akut iskemik inmede mekanik trombektomi ve arteriyovenöz malformasyon embolizasyonu gibi prosedürler, nöroradyoloji deneyimine sahip uzmanlar tarafından gerçekleştirilir.
Akut iskemik inmede endovasküler trombektomi, büyük damar oklüzyonlarında altın standart tedavi haline gelmiştir. Semptom başlangıcından itibaren belirlenen zaman penceresi içinde uygulanan mekanik trombektomi, kalıcı nörolojik hasarı önemli ölçüde azaltmaktadır.
Venöz Girişimler
Derin ven trombozu ve pulmoner emboli tedavisinde girişimsel radyoloji yöntemleri giderek daha sık tercih edilmektedir:
- Kateter aracılı tromboliz: Akut derin ven trombozunda trombüs içine doğrudan trombolitik ajan infüzyonu
- Mekanik trombektomi: Pulmoner embolide ve iliofemoral ven trombozunda kateter bazlı pıhtı çıkarma işlemi
- İnferior vena kava filtresi: Antikoagülasyon kontrendike olan veya tedaviye rağmen tekrarlayan pulmoner emboli olgularında geçici veya kalıcı filtre yerleştirme
- Diyaliz erişim girişimleri: Arteriyovenöz fistül ve greft stenozlarında balon anjiyoplasti ve trombektomi
Girişim Öncesi Değerlendirme ve Hasta Hazırlığı
Her girişimsel radyoloji prosedürü öncesinde detaylı hasta değerlendirmesi yapılır. Mevcut görüntüleme bulguları incelenir, laboratuvar parametreleri (koagülasyon profili, böbrek fonksiyon testleri) kontrol edilir ve hastanın kullandığı ilaçlar gözden geçirilir. Antikoagülan ve antiplatelet tedavi kullanan hastalarda ilaç yönetim protokolü uygulanır.
Tüm işlemler hakkında hasta aydınlatılmış onam formuyla bilgilendirilir; prosedürün riskleri, yararları ve alternatifleri detaylı biçimde anlatılır.
Koru Hastanesi Girişimsel Radyoloji Merkezi bünyesinde uzman kadromuzla, minimal invaziv görüntüleme kılavuzluğunda tanı ve tedavi işlemlerini uygulayarak hastalarımıza cerrahi müdahaleye alternatif, güvenli ve etkili çözümler sunmaktayız. Deneyimli girişimsel radyoloji ekibimiz, ileri teknoloji anjiyografi sistemleri ve multidisipliner iş birliğiyle her hastaya özel tedavi planları oluşturmaktadır.