Çocuklarda İnmemiş Testis Ameliyatı

Güncel çocuk ürolojisi yaklaşımına göre inmemiş testis ameliyatı genellikle 6 ile 18 ay arasında planlanır. Bu dönemde yapılan orşiopeksi, testisin ilerideki sperm üretim potansiyelini ve gelişimini korumak açısından önemli kabul edilir. Bazı bebeklerde testis ilk aylarda kendiliğinden aşağı inebildiği için doğumdan sonraki ilk 6 ay genellikle beklenerek izlenir. Altı ayı geçtikten sonra kendiliğinden inme olasılığı belirgin şekilde azaldığından çocuk cerrahı veya çocuk ürolojisi hekimi ameliyat zamanlamasına karar verir.

Doğumda testisi inmemiş bebeklerin bir kısmında testis, yaşamın ilk aylarında kendiliğinden torbaya (skrotuma) inebilir. Bu nedenle ilk 6 aylık dönemde genellikle acele edilmez ve düzenli muayenelerle takip yapılır. Ancak 6 aydan sonra kendiliğinden inme ihtimali çok düştüğünden bekleme süresi uzatılmaz. Altı ayı geçen ve hâlâ inmemiş olan testiste ameliyat kararı verilmesi önerilir.

Tek taraflı orşiopeksi ameliyatı genellikle 45 dakika ile 1 saat arasında sürer; iki taraflı veya karın içinde kalmış testislerde süre uzayabilir. Kasık bölgesinden yapılan çoğu orşiopeksi günübirlik cerrahi olarak planlanabilir ve çocuk aynı gün taburcu edilebilir. Karın içinde yerleşen testislerde laparoskopik yöntem gerektiğinde kısa süreli hastanede kalış gerekebilir. Taburculuk kararı çocuğun genel durumuna ve anesteziden çıkışına göre hekim tarafından verilir.

Orşiopeksi genel anestezi altında yapılır, bu nedenle çocuk ameliyat sırasında hiçbir şey hissetmez ve uyur. Ağrıyı azaltmak için genel anesteziye ek olarak sıklıkla kasık ya da kuyruk sokumu (kaudal) bölgesine bölgesel anestezi de uygulanabilir. Ameliyat sonrası ilk saatlerde hafif ağrı olabilir; bu ağrı çocuklara uygun ağrı kesicilerle kolayca kontrol altına alınır. Anestezi planı çocuğun yaşına ve sağlık durumuna göre anestezi uzmanı tarafından belirlenir.

Çocukların çoğu ameliyattan sonraki ilk birkaç gün içinde günlük aktivitelerine büyük ölçüde geri döner. Genellikle 3-7 gün sonra okula veya kreşe dönüş mümkün olabilir, ancak koşma, zıplama ve bisiklet gibi hareketli aktiviteler için genellikle 2-4 hafta beklenmesi önerilir. Dikiş yeri tamamen iyileşene kadar aşırı zorlanma ve darbeden kaçınılması istenir. Kesin dönüş zamanı çocuğun iyileşme hızına ve hekimin önerisine göre değişir.

Orşiopeksi sonrası kasık ve torba (skrotum) bölgesinde bir miktar şişlik ve morarma görülmesi beklenen bir durumdur. Bu şişlik ve renk değişikliği genellikle birkaç gün içinde azalmaya başlar ve çoğunlukla 1-2 hafta içinde belirgin şekilde geriler. İlk günlerde bölgeye uygulanan soğuk kompres ve dinlenme şişliğin azalmasına yardımcı olabilir. Şişliğin giderek artması, aşırı kızarıklık veya akıntı olması durumunda hekime başvurulmalıdır.

Yüksek ateş, dikiş yerinden gelen kötü kokulu ya da bol akıntı, giderek artan kızarıklık ve şişlik acil değerlendirme gerektirir. Torbada hızla büyüyen sertlik, şiddetli ve geçmeyen ağrı ya da çocuğun huzursuzluğunun artması durumunda vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır. Ayrıca yaranın açılması veya belirgin kanama olması da acil kontrol nedenidir. Bu belirtiler enfeksiyon veya başka bir komplikasyon işareti olabileceğinden erken değerlendirme önemlidir.

İnmemiş testis, uzun süre torba dışında kaldığında normalden yüksek sıcaklığa maruz kaldığı için sperm üretimi olumsuz etkilenebilir. Testisin erken dönemde ameliyatla torbaya indirilmesi, sperm üretim potansiyelini korumaya yardımcı olması açısından önemlidir. Özellikle iki taraflı inmemiş testiste doğurganlıkla ilgili risk tek taraflıya göre daha yüksek olabilir. Ameliyat bu riski azaltmayı hedefler; ancak sonuç testisin başlangıçtaki durumuna ve zamanlamaya göre değişebilir.

İnmemiş testisi olan erkeklerde ileride testis kanseri gelişme riski, testisi normal yerleşimli olanlara göre bir miktar daha yüksek kabul edilir. Testisin torbaya indirilmesi (orşiopeksi), testisin muayeneyle ve elle kolayca kontrol edilebilmesini sağlayarak olası bir kitlenin erken fark edilmesine yardımcı olur. Bu nedenle ergenlik döneminden itibaren düzenli kendi kendine muayene önerilir. Ameliyat, riski tamamen ortadan kaldırmasa da izlemi kolaylaştırdığı için önemlidir.

Kasık bölgesinde ele gelen inmemiş testis genellikle kasıktan yapılan tek bir kesiyle (açık orşiopeksi) torbaya indirilir. Testis ele gelmiyor ve karın içinde yerleşmişse, önce yerini belirlemek ve indirmek için sıklıkla laparoskopik (kapalı) yöntem tercih edilir. Karın içi testislerde bazen tek seansta indirme mümkün olmayabilir ve iki aşamalı bir cerrahi planlanabilir. Hangi yöntemin uygulanacağına testisin muayene ve görüntülemedeki konumuna göre karar verilir.

İki taraflı inmemiş testis, tek taraflıya göre daha dikkatli bir değerlendirme gerektirir çünkü doğurganlık ve hormonal gelişim açısından risk daha yüksek olabilir. Bazı durumlarda, özellikle iki testis de ele gelmiyorsa, hormonal ve genetik değerlendirmeler istenebilir. Ameliyat genellikle her iki testis için ayrı ayrı planlanır ve tek seansta ya da iki ayrı seansta yapılabilir. Tedavi planı çocuğun genel değerlendirmesine göre kişiye özel şekilde belirlenir.

Başarılı bir orşiopeksiden sonra testisin torbadaki konumu genellikle kalıcıdır, ancak az sayıda çocukta testis zamanla yeniden yukarı çıkabilir. Bu durumda ya da testise giden damarların gerginliği nedeniyle nadiren ikinci bir cerrahi girişim gerekebilir. Bu yüzden ameliyat sonrası kontroller önemlidir ve hekim testisin torbadaki yerini takip eder. Erken dönemde yapılan düzenli muayeneler olası bir sorunun zamanında fark edilmesini sağlar.