Böbrek Kanalı Taşı Kapalı Ameliyatı

Üreteroskopi (URS) genellikle genel anestezi veya bölgesel (spinal) anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında hastanın ağrı hissetmesi beklenmez. İşlem boyunca hasta uyutulur ya da belden aşağısı uyuşturulur, bu nedenle taşın kırılması veya çıkarılması esnasında acı duyulmaz. Ameliyat sonrasında hafif yanma, sızı veya idrar yaparken rahatsızlık olabilir; bu şikayetler genellikle birkaç gün içinde geriler. Anestezi türüne hekim, hastanın genel sağlık durumuna ve taşın konumuna göre karar verir.

Kapalı yöntemle yapılan URS'de kesi bulunmadığı için iyileşme süreci açık cerrahiye göre oldukça hızlıdır. Çoğu hasta işlemden 2-3 gün sonra masa başı gibi hafif işlere dönebilirken, ağır fiziksel iş yapanların birkaç gün daha beklemesi önerilebilir. Eğer içeriye çift J (DJ) stent yerleştirilmişse, stent çıkarılana kadar bazı hastalarda hafif kasık ağrısı veya sık idrara çıkma nedeniyle konfor azalabilir. Kesin dönüş süresini işlemin genişliğine ve iyileşme hızınıza göre hekiminiz belirler.

İşlem sonrası ilk günlerde idrarda pembe-kırmızı renk değişimi veya hafif kanama görülmesi oldukça sık ve genellikle normaldir. Bu durum üreter ve mesane iç yüzeyinin aletlerle ve stentle temas etmesine bağlıdır ve genellikle bol su içildikçe 2-5 gün içinde azalarak kaybolur. Ancak idrarın koyu kırmızı olması, pıhtı gelmesi, idrar yapamama veya yüksek ateşle birlikte kanama olması durumunda vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır. Bol sıvı tüketmek kanamanın seyrelmesine ve pıhtı oluşumunun azalmasına yardımcı olur.

Çift J stent, üreterin iyileşmesi sürecinde idrarın böbrekten mesaneye rahatça akmasını sağlayan, ödem nedeniyle oluşabilecek tıkanıklığı önleyen ince, esnek bir tüptür. Her URS işleminde takılmaz; taşın büyüklüğü, üreterde oluşan ödem, olası darlık riski ve işlemin süresi gibi etkenlere göre hekim karar verir. Stent genellikle işlemden 1-4 hafta sonra, ayrı ve kısa bir işlemle sistoskopi yardımıyla çıkarılır. Stent takılıyken kasıkta hafif ağrı, sık idrara çıkma hissi ve idrar sonunda yanma olması beklenen durumlardır.

ESWL (vücut dışından ses dalgalarıyla taş kırma) cilde hiç dokunmadan, dışarıdan gönderilen şok dalgalarıyla taşı kırmayı hedefleyen bir yöntemdir; URS ise idrar yolundan girilerek taşa doğrudan ulaşılıp lazerle kırılması ve parçaların çıkarılması esasına dayanır. URS özellikle üreterin alt ve orta kısmındaki taşlarda, sert taşlarda ve ESWL'nin başarısız olduğu durumlarda tercih edilebilir. ESWL girişimsel olmayan bir yöntem olsa da bazı taşlarda tek seansta yeterli olmayabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu taşın yeri, boyutu, sertliği ve hastanın anatomisine göre değerlendirilir.

Günümüzde üreteroskopide taş genellikle Holmium lazer gibi enerji kaynaklarıyla küçük parçalara ayrılır ya da toz haline getirilir. Küçük taşlar özel bir sepet (basket) yardımıyla bütün olarak dışarı alınabilirken, büyük taşlar önce lazerle kırılıp ardından parçaları çıkarılır veya kendiliğinden düşecek kadar küçültülür. Bu yöntem sağlam dokuya zarar vermeden taşı hedef alarak yüksek etkinlik sağlar. İşlemde kullanılacak teknik, taşın konumuna ve sertliğine göre belirlenir.

URS taşı temizlese de vücudun taş oluşturma eğilimi devam ediyorsa yeni taşların gelişmesi mümkündür; bu nedenle işlem tedavinin bir parçası olup taş oluşumunu tamamen ortadan kaldırmaz. Tekrarı azaltmak için en önemli adım günlük yeterli sıvı alımıyla idrarı açık renkte tutmaktır. Beslenmede aşırı tuz ve hayvansal proteinden kaçınmak, taşın türüne göre belirlenen diyet önerilerine uymak koruyucu olabilir. Çıkan taşın kimyasal analizinin yapılması, kişiye özel önlemlerin belirlenmesinde yol göstericidir.

Yüksek ateş, titreme, üşüme gibi belirtiler idrar yolu enfeksiyonu ya da böbrek iltihabına işaret edebileceğinden acil değerlendirme gerektirir. Ayrıca hiç idrar yapamama, idrarda büyük pıhtılar, dinmeyen şiddetli yan/kasık ağrısı ve inatçı bulantı-kusma da gecikmeden başvurulması gereken durumlardır. İdrarda hafif kanama ve yanma normal olsa da, bu şikayetlerin giderek artması ihmal edilmemelidir. Şüpheli bir durumda beklemeden sağlık kuruluşuna gitmek olası bir komplikasyonun erken yönetilmesini sağlar.

Üreteroskopi işlemi taşın yeri, boyutu ve sayısına göre değişmekle birlikte genellikle 30 ile 60 dakika arasında tamamlanır. İşlem kapalı yöntemle yapıldığından çoğu hasta aynı gün ya da bir gecelik gözlemin ardından taburcu edilebilir. Taburculuk kararı anestezinin etkisinin geçmesine, hastanın idrar yapabilmesine ve genel durumunun iyi olmasına bağlıdır. Evde bol su içmek, verilen ilaçları düzenli kullanmak ve kontrol randevusuna gitmek iyileşme için önemlidir.

Bol sıvı tüketmek, kırılan taş parçalarının idrar yoluyla dışarı atılmasını kolaylaştırır ve yeni taş oluşma riskini azaltır. Ayrıca yeterli su idrarı seyrelterek işlem sonrası oluşabilecek yanma hissini ve enfeksiyon riskini düşürmeye yardımcı olur. İdrarın açık, saman sarısı renginde olması genellikle yeterli sıvı alındığının bir göstergesidir. Hekiminiz kalp veya böbrek durumunuza bağlı olarak farklı bir sıvı miktarı önermediyse gün içine yayılmış şekilde su içmek faydalıdır.

Gebelikte üreter taşları hem anne hem bebek açısından zorlayıcı olabildiğinden tedavi kararı dikkatle ve çok yönlü değerlendirilerek verilir. Üreteroskopi, radyasyon içermeyen görüntüleme yöntemleriyle desteklenerek gebelikte seçili durumlarda uygulanabilen bir seçenek olabilir. Ancak gebelik döneminde öncelikle ağrı kontrolü, bol sıvı ve gerektiğinde geçici bir stent gibi daha az girişimsel yaklaşımlar tercih edilebilir. Her gebe için en uygun yol, kadın doğum ve üroloji hekimlerinin birlikte değerlendirmesiyle belirlenir.

Kapalı yöntemle yapıldığı için URS sonrası genellikle birkaç gün içinde cinsel yaşama dönülebilir, ancak bu süre kişinin konforuna ve içeride stent olup olmamasına göre değişir. DJ stent takılıysa, ilişki sırasında kasıkta rahatsızlık veya idrarda geçici kanama artışı olabileceğinden hekiminizin önerdiği süreyi beklemek daha rahat bir süreç sağlar. Yanma, kanama veya belirgin ağrı varken beklemek uygun olur. Bu konuda kişiye özel öneri için kontrol muayenesinde hekiminize danışmanız en doğrusudur.