Çocuklarda Su Kesesi Ameliyatı

Yenidoğan ve süt çocuklarında görülen hidrosellerin büyük bölümü ilk 12-24 ay içinde kendiliğinden geriler ve ameliyat gerektirmez. Bu nedenle özellikle iletişimsiz (kapalı) tip hidrosellerde genellikle 1-2 yaşına kadar izlem önerilir. Eğer su kesesi 18-24 ayı geçtiği halde kaybolmuyorsa, boyutu artıyorsa veya boyutu gün içinde değişiyorsa cerrahi değerlendirme gündeme gelir. Karar her çocuğa özel olarak muayene ve gerektiğinde ultrason bulgularına göre verilir.

Su kesesinin gün içinde boyut değiştirmesi genellikle iletişimli (komünike) hidrosel olduğunu düşündürür; yani karın boşluğu ile testis torbası arasındaki ince kanal tam kapanmamıştır. Sabahları çocuk yatar durumdayken kese küçülebilir, gün içinde ayakta kalınca yeniden dolabilir. Bu tip hidroseller kendiliğinden geçme olasılığı daha düşüktür ve zamanla aynı kanaldan bağırsak inebileceği için kasık fıtığı ile birlikte değerlendirilir. Bu durumda genellikle cerrahi onarım önerilir.

İkisi de çocukta karın zarının uzantısı olan ince kanalın (processus vaginalis) kapanmaması sonucu ortaya çıkar, bu yüzden yakın akrabadır. Hidroselde bu kanaldan yalnızca karın içi sıvı testis torbasına iner ve şişlik yumuşak, ağrısız olur. Kasık fıtığında ise aynı kanaldan bağırsak veya diğer organlar inebilir, bu da sıkışma (boğulma) riski taşıdığı için daha acil bir durumdur. Muayenede şişliğin içeriği ve kıvamı, ikisini ayırt etmede yol göstericidir.

Çocuklarda hidrosel onarımı genellikle 30-45 dakika süren, teknik olarak rutin bir kasık ameliyatıdır. İşlem çoğunlukla günübirlik cerrahi olarak planlanır; yani çocuk sabah gelir, ameliyat olur ve anesteziden tam olarak uyandıktan, sıvı alabildikten ve genel durumu iyi olduktan sonra aynı gün taburcu edilir. Nadiren çok küçük bebeklerde veya ek sağlık sorunu olanlarda bir gece gözlem tercih edilebilir. Taburculuk kararını ameliyatı yapan ekip çocuğun durumuna göre verir.

Çocuklarda su kesesi ameliyatı genel anestezi altında yapılır, yani çocuk işlem boyunca tamamen uykuda olur ve hiçbir şey hissetmez. Ağrı kontrolünü desteklemek ve uyanınca çocuğun daha rahat olması için genellikle ek olarak bölgesel (kaudal blok gibi) uyuşturma da uygulanabilir. Anestezi öncesinde belirtilen açlık süresine uyulması güvenlik açısından çok önemlidir. Anestezi planı, çocuğun yaşına ve genel sağlık durumuna göre anestezi uzmanı tarafından belirlenir.

Çocuklar genellikle ameliyattan sonraki birkaç gün içinde belirgin biçimde rahatlar ve normal günlük aktivitelerine hızla döner. Kreş veya okula dönüş çoğu çocukta yaklaşık 3-7 gün içinde, çocuğun kendini iyi hissetmesine ve ağrısının geçmesine bağlı olarak mümkün olur. Bisiklet, tırmanma, zıplama gibi kasığı zorlayan yoğun fiziksel aktivitelerden ise yaklaşık 2-3 hafta uzak durulması önerilir. Kesin süreyi kontrol muayenesinde cerrah çocuğa göre belirler.

Ameliyat sonrası ilk günlerde kasık ve testis torbasında bir miktar şişlik, hafif morarma ve his olması beklenen, normal bir durumdur. Bu şişlik dokuların iyileşme sürecinin parçasıdır ve genellikle 1-2 hafta içinde giderek azalır. Şişliğin belirgin biçimde artması, kızarıklık, ısı artışı, akıntı veya ateş eşlik ediyorsa bu normal iyileşmenin dışına çıkabileceği için doktora başvurulmalıdır. Ilık, gevşek iç çamaşırı ve bölgenin temiz tutulması rahatlamaya yardımcı olur.

Doğru şekilde yapılan çocuk hidrosel onarımının, çocuğun ileride üreme sağlığını ve doğurganlığını olumsuz etkilemesi beklenmez. Ameliyatta amaç, testise giden damar ve kanalları korurken yalnızca soruna yol açan açık kanalı kapatmaktır. Deneyimli ellerde bu yapılar dikkatle korunur. Yine de her cerrahi işlemin genel riskleri gibi nadir komplikasyonlar mümkün olduğundan, endişeleriniz için ameliyat öncesi ekiple ayrıntılı konuşmanız önerilir.

Çocuklarda açık kanalın bağlanmasıyla yapılan onarım sonrasında hidroselin tekrarlama olasılığı düşüktür, ancak tamamen sıfır değildir. Nadiren bölgede bir süre sıvı birikimi (reaktif hidrosel) görülebilir; bunların çoğu zamanla kendiliğinden geriler. Gerçek anlamda nüks daha seyrektir ve bazen ek değerlendirme gerektirebilir. Ameliyattan sonra su kesesinin yeniden büyümesi durumunda çocuğun mutlaka kontrole getirilmesi gerekir.

Yüksek ateş, ameliyat bölgesinde giderek artan şişlik veya kızarıklık, yara yerinden kötü kokulu ya da irinli akıntı, kanama olması durumunda vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır. Ayrıca çocuğun geçmeyen şiddetli ağrısı, sürekli kusması, karın şişliği veya idrar yapamaması da acil değerlendirme gerektirir. Testis torbasının aşırı sertleşmesi veya çocuğun dokunmaya izin vermeyecek kadar acı çekmesi de önemsenmelidir. Bu belirtiler enfeksiyon veya başka bir sorunun işareti olabilir.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda bir tarafta hidrosel veya fıtık varken, diğer tarafta da fark edilmemiş açık bir kanal bulunma olasılığı vardır. Bu nedenle bazı durumlarda cerrah, ameliyat sırasında karşı tarafı da değerlendirmeyi veya izlemeyi önerebilir. Karar; çocuğun yaşına, bulgulara ve ailenin de bilgilendirilerek onayına göre verilir. Amaç, ileride ikinci bir ameliyat ihtiyacını en aza indirmektir. Bu konu ameliyat öncesi görüşmede netleştirilir.

Hidrosel çoğunlukla ağrısız, yumuşak bir şişlik olarak ortaya çıkar ve ağrısız olması tek başına ameliyat gerekmediği anlamına gelmez. Karar; çocuğun yaşına, hidroselin tipine (iletişimli olup olmadığına), boyutuna ve zamanla geçip geçmediğine bağlıdır. 2 yaşından sonra devam eden, büyüyen veya kasık fıtığı ile birlikte olan hidrosellerde ağrı olmasa bile onarım önerilebilir. En doğru yaklaşım için çocuk cerrahisi değerlendirmesi gereklidir.