Çocuklarda Testis Biyopsisi Ameliyatı

Testis biyopsisi çocuklarda genellikle inmemiş testisin (kriptorşidizm) cerrahi düzeltilmesi sırasında dokunun yapısını değerlendirmek, germ hücrelerinin gelişimini incelemek veya testiste ele gelen kitle şüphesinde tanı koymak amacıyla düşünülür. Ayrıca ergenlikte çok küçük kalan testis, hormonal bozukluk veya germ hücreli tümör kuşkusu varlığında da gündeme gelebilir. Karar, çocuğun yaşına, muayene ve görüntüleme bulgularına göre çocuk ürolojisi ekibi tarafından bireysel olarak verilir. Her inmemiş testis olgusunda biyopsi gerekmez; çoğu vakada yalnızca testisi yerine indirme (orşiopeksi) yeterlidir.

Çocuklarda testis biyopsisi neredeyse her zaman genel anestezi altında yapılır; yani çocuk işlem boyunca tamamen uykudadır ve hiçbir şey hissetmez. Bu sayede hem çocuğun korku ve hareketi önlenir hem de cerrah dokuyu güvenle değerlendirebilir. İşlem sonrası ilk saatlerde hafif bir sızı olabilir ama bu genellikle basit ağrı kesicilerle rahatlıkla kontrol altına alınır. Anestezi türü ve derinliği, çocuğun yaşına ve genel sağlık durumuna göre anestezi uzmanı tarafından ayarlanır.

Çoğu testis biyopsisi günübirlik cerrahi olarak planlanır ve çocuk aynı gün, anestezinin etkisi tümüyle geçtikten sonra evine gidebilir. Taburcu öncesi çocuğun uyanıklığı, ağrısının kontrol altında olması ve idrarını yapabilmesi gözlenir. Bazı özel durumlarda veya ek işlemlerin yapıldığı ameliyatlarda bir gece hastanede gözlem önerilebilir. Taburculuk kararı, işlemin kapsamına ve çocuğun toparlanma hızına göre cerrah tarafından verilir.

Kesi genellikle kasık kıvrımında veya skrotum (torba) derisinde küçük tutulur ve zamanla oldukça silik bir iz haline gelir. Çoğunlukla kendiliğinden eriyen (emilebilen) dikişler kullanıldığından ayrıca dikiş alma işlemine gerek kalmaz. Erimeyen dikiş kullanıldıysa genellikle bir hafta ile on gün içinde poliklinikte alınır. Yara izinin görünümü çocuğun cilt yapısına ve iyileşme sürecine göre kişiden kişiye değişebilir.

Küçük bir cerrahi olduğundan çoğu çocuk birkaç gün içinde günlük aktivitelerine döner ve genellikle 3-5 gün sonra okula başlayabilir. İlk günlerde bölgede hafif şişlik ve hassasiyet normaldir ve giderek azalır. Bisiklet, koşu, futbol gibi darbe veya bası riski olan hareketlerden ise yaklaşık 2-3 hafta uzak durulması önerilir. Kesin süre işlemin genişliğine ve çocuğun iyileşmesine göre kontrol muayenesinde netleştirilir.

İşlem sonrası ilk günlerde torbada hafif şişlik, morluk ve dikiş yerinde çok az sızıntı beklenen ve genellikle kendiliğinden düzelen bulgulardır. Bölgeye ilk 24-48 saatte kısa aralıklarla soğuk uygulama şişliği azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak şişliğin hızla büyümesi, torbanın gergin ve sert hale gelmesi ya da sürekli aktif kanama varsa bu normal sınırların dışındadır. Bu durumda beklemeden hekime başvurulmalıdır.

Yüksek ateş, üşüme-titreme, yara yerinden kötü kokulu veya sarı-yeşil akıntı gelmesi enfeksiyon işareti olabilir ve gecikmeden değerlendirilmelidir. Ayrıca torbada hızla artan şişlik, şiddetli ve geçmeyen ağrı, giderek büyüyen morluk ya da durmayan kanama acil başvuru gerektirir. Çocuğun idrarını hiç yapamaması veya belirgin genel halsizlik de dikkat edilmesi gereken bulgulardır. Bu belirtilerden herhangi biri görülürse ağrı kesiciyle beklemek yerine sağlık kuruluşuna gitmek gerekir.

Testis biyopsisi, çok küçük bir doku örneği alınacak şekilde ve germ hücrelerini koruyacak biçimde dikkatle yapılan bir işlemdir; tek başına yapıldığında doğurganlığı belirgin şekilde bozması beklenmez. Aslında biyopsi, örneğin inmemiş testis olgularında ileride sperm üretimini etkileyebilecek riskleri erken görebilmek için değerli bilgi sağlar. Uzun dönem doğurganlık daha çok altta yatan hastalığa, testisin karşı testisle birlikte durumuna ve zamanında tedaviye bağlıdır. Bu nedenle takip muayeneleri ve ergenlik döneminde değerlendirme önemlidir.

Orşiopeksi, inmemiş testisi kasık ya da karın bölgesinden alıp torba içine yerleştirip sabitleme ameliyatıdır ve amacı testisin doğru konuma getirilmesidir. Testis biyopsisi ise testisten küçük bir doku örneği alarak bu dokunun mikroskop altında incelenmesini sağlayan tanısal bir işlemdir. Bazı olgularda bu iki işlem aynı ameliyatta birlikte yapılır; testis yerine indirilirken aynı anda doku örneği de alınabilir. Hangisinin ya da her ikisinin birden gerekli olduğuna, çocuğun bulgularına göre çocuk ürolojisi ekibi karar verir.

Alınan doku örneği patoloji laboratuvarında incelenir ve sonuç genellikle birkaç iş günü ile bir-iki hafta içinde hazır olur. Sonuç çoğunlukla germ hücrelerinin gelişimini ve dokunun yapısını gösterir; birçok olguda ek bir işleme gerek kalmadan takip yeterli olur. Ancak sonuçta hücresel bir bozukluk veya kötü huylu bir bulgu saptanırsa çocuk çocuk onkolojisi ekibiyle birlikte değerlendirilir ve ilave tedavi planlanabilir. Sonuç mutlaka kontrol muayenesinde ailelere ayrıntılı olarak açıklanır.

Biyopsinin tek ya da çift taraflı yapılması, çocuğun tanısına ve sorunun hangi tarafı ilgilendirdiğine bağlıdır. Tek taraflı inmemiş testis gibi durumlarda genellikle yalnızca ilgili testisten örnek alınabilir. Bazı hastalıklarda ise her iki testisin durumunu karşılaştırmak için çift taraflı örnekleme tercih edilebilir. Bu karar ameliyat öncesi muayene, görüntüleme ve cerrahi sırasındaki bulgulara göre bireysel olarak verilir.

Genel anestezi gerektirdiği için çocuğun ameliyat öncesi belirli bir süre aç ve susuz kalması istenir; bu süre anestezi ekibinin verdiği talimata göre değişir ve mide içeriğinin akciğere kaçması riskini önler. İşlem öncesi kullanılan ilaçlar, alerjiler ve varsa süregelen hastalıklar mutlaka hekime bildirilmelidir. Çocuğu sakinleştirmek, işlemi yaşına uygun sözcüklerle basitçe anlatmak ve yanında sevdiği bir oyuncağın bulunması kaygıyı azaltır. Ameliyat gününe dair tüm ayrıntılı yönergeler hastane ekibi tarafından önceden ailelere aktarılır.