Polip, vücudun farklı yerlerinde mukoza yüzeyinden mukoza dışına doğru çıkıntı yapan, sıklıkla saplı ya da sapsız (sesil) yapıda olan doku oluşumlarıdır. Polipler en sık kalın bağırsakta (kolon polipleri) görülür; ancak mide, ince bağırsak, mesane, burun, sinüsler, rahim, safra kesesi, gırtlak ve diğer mukozal organlarda da gelişebilir. Çoğu polip iyi huyludur (benign); ancak bazı tipleri zaman içinde habis (malign) dönüşüm gösterebilir.
Kolon polipleri klinik açıdan önemli polip türüdür; çünkü adenomatöz polipler kolorektal kanserin temel öncüsüdür. Düzenli tarama programları ile poliplerin saptanması ve çıkarılması (polipektomi) kolorektal kanser sıklığını ve mortalitesini belirgin biçimde azaltır. Polip yönetimi tipi, boyutu, sayısı, yeri ve hastanın klinik durumuna göre planlanır. Bu yazıda hastalığın görüldüğü kesimler, belirtileri, nedenleri, tanı yöntemleri, yönetim yaklaşımları, olası komplikasyonları ve hangi durumlarda hekime başvurulması gerektiği ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.
Kimlerde Daha Sık Görülür?
Polipler her yaş grubunda görülebilir; ancak sıklık yaşla birlikte belirgin biçimde artar. Kolon polipleri özellikle 50 yaş üzeri bireylerde sıktır; ortalama risk grubu nüfusun önemli bir bölümünde 50 yaş itibariyle bir ya da daha fazla polip saptanabilir. Mide polipleri yaşla birlikte sıklığı artan tablolardır.
Erkeklerde kadınlara göre kolon polipleri biraz daha sık görülür. Etnik farklılıklar vardır; bazı gruplarda (Aşkenazi Yahudileri) belirgin artmış sıklık gözlenir.
Aile öyküsü polip ve kolorektal kanser açısından önemli risk etmenidir. Birinci derece akrabasında polip ya da kolorektal kanser olan bireylerde sıklık artar. Kalıtsal polipozis sendromları (Familial Adenomatous Polyposis - FAP, MUTYH ilişkili polipozis, Peutz-Jeghers sendromu, juvenil polipozis sendromu, Cowden sendromu, Lynch sendromu) belirgin risk yaratır. Bu sendromlar genç yaşta çoklu polip gelişimi ile karakterizedir.
İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (ülseratif kolit, Crohn hastalığı) kolon polipleri ve displastik değişiklikler açısından risk artırır. Uzun süreli (8-10 yıldan uzun) hastalık özel takip gerektirir.
Yaşam tarzı etmenleri etkilidir. Sigara, aşırı alkol, kırmızı et ve işlenmiş et tüketimi, düşük lif tüketimi, yetersiz sebze ve meyve alımı, obezite (özellikle abdominal), fiziksel aktivite yetersizliği, tip 2 diyabet polip riski artırıcı etmenlerdir.
Mide polipleri için risk gruplarında Helikobakter pilori enfeksiyonu, kronik atrofik gastrit, pernisiyöz anemi, uzun süreli proton pompası inhibitörü kullanımı, FAP yer alır. Burun ve sinüs polipleri için astım, alerjik rinit, aspirin duyarlılığı, kistik fibrozis, kronik sinüzit önemli risk gruplarındandır.
Rahim polipleri kadınlarda özellikle perimenopozal ve postmenopozal dönemde sıktır; östrojen replasman tedavisi, tamoksifen kullanımı, obezite, hipertansiyon, polikistik over sendromu risk artırıcı olabilir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Polipler sıklıkla belirti vermez ve rutin tarama testleri ya da diğer nedenlerle yapılan incelemeler sırasında rastlantısal olarak saptanır. Belirtiler polip tipi, yeri, boyutu ve sayısına göre değişiklik gösterir.
Kolon polipleri çoğu olguda sessizdir; özellikle küçük polipler hiçbir belirti vermez. Büyük polipler ya da spesifik tipler belirti verebilir. Dışkıda gizli kan (laboratuvar testlerinde saptanan), nadir olarak görünür kan, dışkı alışkanlığı değişiklikleri, sürekli ya da intermitan karın ağrısı, anemi (özellikle kronik gizli kanama nedeniyle demir eksikliği anemisi) görülebilir.
Büyük rektum polipleri rektal kanama (parlak kırmızı), mukus akıntısı, tenezm (tam boşalmama hissi), nadir olarak prolapsus (anüsten dışarı çıkma) yapabilir. Villoz adenomalar sulu ishal, elektrolit kaybı (özellikle hipokalemi) yapabilir.
Mide polipleri çoğunlukla asemptomatiktir; büyük polipler erken doyma, hafif epigastrik rahatsızlık, sindirim güçlüğü, kanama nedenli demir eksikliği anemisi yapabilir.
Burun ve sinüs polipleri burun tıkanıklığı, koku alma kaybı (anosmi) ya da azalması, burun akıntısı, sürekli sinüzit, baş ağrısı, postnazal akıntı, horlama, uyku kalitesinde bozulma yapar. Kronik nazal polipozis astım ve aspirin duyarlılığı ile birlikte "Samter triadı" oluşturabilir.
Rahim polipleri menstrüel düzensizlikler, menstrüasyon arası kanama, ağır menstrüasyon, menopoz sonrası kanama, anormal vajinal akıntı, infertilite (özellikle endometrial polipler) yapabilir. Servikal polipler vajinal kanama, cinsel ilişki sonrası kanama, anormal vajinal akıntı yapar.
Safra kesesi polipleri çoğunlukla rutin ultrasonografide saptanır ve asemptomatiktir; büyük polipler sağ üst karın ağrısı, hazımsızlık yapabilir. Gırtlak polipleri ses kısıklığı, ses yorgunluğu yapar; özellikle sesini yoğun kullanan bireylerde (öğretmen, şarkıcı, hatip) görülür.
Nedenleri Nelerdir?
Polip nedenleri tipe göre değişir. Genetik mutasyonlar, kronik iltihap, çevresel etmenler, hormonal değişiklikler ve yaşam tarzı etmenleri rol oynar.
Kolon polipleri genetik mutasyonlar sonucu gelişir. Sporadik adenomatöz poliplerde APC, KRAS, BRAF gibi genlerin mutasyonları söz konusudur. Kalıtsal polipozis sendromlarında belirli germline mutasyonlar tanımlanmıştır: FAP'ta APC geni, MUTYH ilişkili polipoziste MUTYH geni, Peutz-Jeghers sendromunda STK11 geni, juvenil polipozis sendromunda SMAD4 ve BMPR1A genleri, Cowden sendromunda PTEN geni, Lynch sendromunda MMR genleri (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2, EPCAM) sorumludur.
Yaşam tarzı ve beslenme etmenleri polip gelişiminde önemli rol oynar. Düşük lif tüketimi, yüksek kırmızı et ve işlenmiş et tüketimi, yetersiz sebze ve meyve alımı, fiziksel aktivite yetersizliği, obezite (özellikle abdominal), sigara, aşırı alkol, tip 2 diyabet polip riski artırıcıdır. Yüksek BMI ve insülin direnci adenomatöz polip gelişimini hızlandırabilir.
Helikobakter pilori enfeksiyonu kronik atrofik gastrit, intestinal metaplazi yoluyla mide poliplerine yol açabilir. Uzun süreli proton pompası inhibitörü kullanımı fundik gland polipleri ile ilişkilendirilmiştir. Otoimmün gastrit ve pernisiyöz anemi nöroendokrin tümör tipinde polipler ile ilişkilidir.
Burun ve sinüs polipleri kronik iltihaplı süreçle ilişkilidir. Astım, alerjik rinit, eozinofilik iltihap, IL-5 ve IL-13 gibi sitokinlerin rolü gösterilmiştir. Aspirin duyarlılığı (NSAID exacerbated respiratory disease - NERD) bilateral nazal polipozis ile birliktedir. Kistik fibrozis ve immün yetmezlik sendromlarında nazal polipler sık görülür.
Rahim polipleri östrojen etkisi altında gelişir; östrojen baskınlığı, tamoksifen kullanımı, obezite (yağ dokusunda östrojen üretimi artar) risk faktörleridir. Servikal polipler kronik iltihap, östrojen etkisi, lokal travma ile ilişkilidir.
Safra kesesi polipleri çoğunlukla kolesterol polipleri (psödopolipler) olarak gelişir; kolesterol metabolizması bozuklukları, safra kompozisyonundaki değişiklikler etkilidir. Gerçek adenomatöz polipler ve malign dönüşüm riski olan polipler daha az sıktır.
Gırtlak polipleri ses sınırlarının zorlanması, sesin yanlış kullanımı (ses suistimali), sigara kullanımı, gastroözofageal reflü hastalığı ile ilişkilidir. Çocuklarda juvenil laringeal papillomatozis HPV ile ilişkilendirilir.
Tanısı Nasıl Konulur?
Polip tanısı tipi ve yerine göre farklı yöntemlerle konulur. Tarama testleri, görüntüleme yöntemleri, endoskopik incelemeler ve doku biyopsisi kullanılır.
Kolon polipleri için kolonoskopi altın standart yöntemdir. Tüm kolon ve terminal ileum görüntülenir; polipler saptanır, boyutları ölçülür, görünümleri değerlendirilir ve genellikle aynı seansta çıkarılır (polipektomi). Polipler histopatolojik inceleme için patoloğa gönderilir.
Diğer kolon tarama yöntemleri arasında fleksibl sigmoidoskopi (sol kolon değerlendirmesi), BT kolonografi (sanal kolonoskopi), fekal immünokimyasal test (FIT), fekal DNA testi (Cologuard), gaitada gizli kan testi (FOBT) yer alır. Pozitif tarama testleri sonrası kolonoskopi gerekir.
Mide polipleri üst gastrointestinal sistem endoskopisi (gastroskopi) ile saptanır ve değerlendirilir. Şüpheli polipler biyopsi ile alınır ya da çıkarılır. Helikobakter pilori testi yapılır.
Burun ve sinüs polipleri klinik muayene, anterior rinoskopi, nazal endoskopi ile saptanır. Sinüs bilgisayarlı tomografisi sinüs tutulumunu değerlendirir; cerrahi planlamada yararlıdır. Alerji testleri (deri prick test, spesifik IgE) etyolojiyi araştırmada yararlıdır.
Rahim polipleri pelvik muayene, transvajinal ultrasonografi, salin infüzyon sonohisterografi (SIS), histeroskopi ile saptanır. Histeroskopi hem tanısal hem tedavi edici amaçla kullanılır. Endometrial biyopsi histopatolojik değerlendirme için yapılır.
Safra kesesi polipleri sıklıkla karın ultrasonografisinde rastlantısal olarak saptanır. Endoskopik ultrasonografi (EUS) detaylı değerlendirme için kullanılabilir. Manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi (MRCP) eşlik eden safra yolları değerlendirilmesinde yararlıdır.
Gırtlak polipleri klinik muayene, dolaylı laringoskopi, fleksibl ya da rijit videolaringostroboskopi ile saptanır. Genel anestezi altında direkt laringoskopi ile polipler çıkarılır; histopatolojik inceleme yapılır.
Histopatolojik inceleme polip tipini belirler. Kolon polipleri için adenomatöz (tubuler, tubuloviloz, viloz), hiperplastik, serrated (sesil serrated, geleneksel serrated), hamartomatöz (juvenil polip, Peutz-Jeghers polipi), inflamatuvar polip tipleri tanımlanır. Displazi varlığı ve derecesi (düşük, yüksek) malign potansiyeli belirler. Mide polipleri için fundik gland polipi, hiperplastik polip, adenomatöz polip, gastrik nöroendokrin tümör tipleri tanımlanır. Genetik testler kalıtsal polipozis sendromu şüphesinde yapılır.
Yönetim ve Yaklaşım Nasıldır?
Polip yönetimi tipi, boyutu, sayısı, yeri ve histopatolojik bulgulara göre planlanır. Çoğu olguda endoskopik ya da minimal invazif yöntemlerle çıkarma yapılır; bazı olgularda izleme alınma ya da cerrahi tedavi gerekebilir.
Kolon polipleri kolonoskopi sırasında çıkarılır (polipektomi). Küçük polipler için snare polipektomi (tel halka ile çıkarma), kalın saplı polipler için endoskopik mukozal rezeksiyon (EMR), büyük ya da sesil polipler için endoskopik submukozal diseksiyon (ESD) yöntemleri kullanılır. Çıkarılan polip histopatolojik inceleme için gönderilir.
Polipektomi sonrası izleme alınma stratejisi histopatolojik bulgulara göre planlanır. Düşük riskli adenomalı hastalar 7-10 yıl sonra, yüksek riskli adenomalı hastalar 3 yıl sonra, çoklu adenomalı hastalar daha kısa süre içinde kolonoskopik kontrol alır. Yüksek dereceli displazi gösteren polipler ya da çıkarma yeterli olmayan polipler için ek değerlendirme yapılır.
Familial Adenomatous Polyposis (FAP) olgularında profilaktik kolektomi (kolonun çıkarılması) standart yaklaşımdır; binlerce polip gelişimi nedeniyle endoskopik çıkarma mümkün değildir. Lynch sendromu olgularında daha sık (1-2 yılda bir) kolonoskopi yapılır.
Mide polipleri endoskopik olarak çıkarılır; Helikobakter pilori eradikasyon tedavisi (varsa) yapılır. Adenomatöz polipler ya da yüksek dereceli displazi gösteren polipler dikkatli takip ya da cerrahi rezeksiyon gerektirebilir. FAP olgularında periyodik üst gastrointestinal endoskopi yapılır.
Burun ve sinüs polipleri medikal ve cerrahi tedavi kombinasyonu ile yönetilir. Topikal nazal kortikosteroidler (mometazon, flutikazon) ilk basamak tedavidir. Oral kortikosteroidler ağır olgularda kısa süreli kullanılır. Biyolojik tedaviler (dupilumab - IL-4/IL-13 antagonisti; mepolizumab, omalizumab) seçilmiş ağır olgularda etkilidir. Cerrahi tedavi (fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisi - FESS) medikal tedaviye yanıt vermeyen olgularda yapılır.
Rahim polipleri histeroskopik olarak çıkarılır. Bu işlem hem tanısal hem tedavi edici olarak yapılır. Histopatolojik inceleme malignite açısından değerlendirme sağlar. Servikal polipler ofis koşullarında çıkarılabilir; histopatolojik inceleme yapılır.
Safra kesesi polipleri için yönetim boyuta göre değişir. 1 cm üzerindeki polipler kolesistektomi (safra kesesi çıkarılması) ile yönetilir; malign potansiyel düşünülür. Küçük polipler ultrasonografik izlemle takip edilir. Risk faktörleri (yaş, eşlik eden safra taşı, sesil polip, hızlı büyüme) değerlendirmede önemlidir.
Gırtlak polipleri sessiz dinleme dönemi sonrası, sıklıkla mikrolaringoskopik cerrahi ile çıkarılır. Konuşma terapisti ile rehabilitasyon ses kullanım alışkanlıklarının düzeltilmesinde yararlıdır. Reflü eşlik ediyorsa anti-reflü tedavi planlanır.
Aspirin ve nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) bazı kolon polip türlerinde kemoprevensiyon olarak değerlendirilmiştir; ancak yan etki profili nedeniyle dikkatli kullanım gerektirir. FAP olgularında selektif COX-2 inhibitörleri ve sulindak adjuvan tedavi olarak kullanılmıştır.
Komplikasyonları Nelerdir?
Poliplerin komplikasyonları tipi ve yerine göre değişir. Çoğunlukla iyi huylu olsalar da bazı tipler malign dönüşüm gösterebilir; ayrıca polipler kanama, tıkanıklık, semptomatik etkiler yapabilir.
Malign dönüşüm önemli komplikasyondur. Adenomatöz kolon polipleri yıllar içinde kolorektal kansere dönüşebilir (adenoma-karsinom dizisi). Büyük polipler (1 cm üzeri), villoz histoloji, yüksek dereceli displazi yüksek malign dönüşüm riski göstergeleridir. Düzenli kolonoskopi ile polip çıkarılması kanser gelişimini önleyebilir.
FAP olgularında binlerce polip gelişimi nedeniyle tedavi edilmediğinde 40 yaşına kadar kolorektal kanser gelişme oranı belirgin biçimde yüksektir. Profilaktik kolektomi belirleyicidir. FAP olgularında ekstraintestinal manifestasyonlar (desmoid tümörler, tiroid kanseri, mide ve duodenum polipleri, hepatoblastoma, beyin tümörü) açısından da izlem gerekir.
Kanama yaygın bir komplikasyondur. Büyük kolon polipleri kronik gizli kanama yapabilir, demir eksikliği anemisine yol açabilir. Akut kanama rektal kanamayla başvuru sebebi olabilir. Polipektomi sonrası gecikmiş kanama (1-2 hafta içinde) görülebilir; özellikle büyük polipler ve antikoagulan kullanan hastalar için risk yüksektir.
Tıkanıklık büyük polipler (özellikle ileri evredeki polipler ya da malign dönüşmüş polipler) ile gelişebilir. Bağırsak tıkanıklığı belirtileri (kabızlık, kusma, karın şişliği) acil değerlendirme gerektirir.
Polipektomi komplikasyonları arasında kanama (akut ya da geç), perforasyon (bağırsak duvarının delinmesi - nadir ancak ciddi komplikasyon), elektrokoter ile yanık, post-polipektomi sendromu (ateş, ağrı - serozit benzeri tablo) yer alır. Modern teknikler ile bu komplikasyonların sıklığı düşüktür.
Burun ve sinüs poliplerinin komplikasyonları arasında kronik sinüzit, koku kaybı, nefes alma güçlüğü, uyku apne sendromu, görme sorunları (yörünge tutulumu), beyin komplikasyonları (kafa içi yayılım - nadir) yer alır. Cerrahi sonrası nüks yaygındır; uzun dönem medikal tedavi gerekebilir.
Rahim polipleri infertilite, anormal kanama, anemi ile ilişkili olabilir. Postmenopozal kadınlarda rahim polipinde malignite riski (özellikle endometrioid karsinom) düşük ancak değerlendirme gerektirir.
Safra kesesi poliplerinde malign dönüşüm riski büyüklüğe göre artar. 1 cm üzeri polipler malign potansiyel taşıyabilir; profilaktik kolesistektomi düşünülür. Eşlik eden safra taşı olduğunda risk artar.
Tedavi sonrası nüks bazı polip türleri için olası bir komplikasyondur. Genetik yatkınlığı olan bireylerde, kalıtsal polipozis sendromları olanlarda, yaşam tarzı risk faktörleri sürenlerde yeni polipler gelişebilir. Düzenli izlem nüks ve yeni gelişmiş polip için belirleyicidir.
Nasıl Gelişir?
Polip gelişimi tipine göre değişir. Çoğu polip yıllar süren bir süreçte yavaş yavaş gelişir; bu özellik tarama programlarının erken tanı şansını artırır.
Kolon adenomatöz polipleri normal mukozadan başlar. Adenoma-karsinom dizisi başlangıcında APC gen mutasyonu, sonra KRAS mutasyonu, ardından TP53 ve diğer mutasyonlar birikir. Bu süreç ortalama 10-15 yıl sürer; polip aşamasında çıkarılmasıyla kanser gelişimi önlenebilir.
Sesil serrated adenomalar/polipler farklı bir gelişim yolağı izler; BRAF mutasyonu ve mikrosatellit instabilitesi ile karakterize edilir. Bu polipler özel takip stratejisi gerektirir; özellikle sağ kolon yerleşimli olanlar.
FAP olgularında APC mutasyonu nedeniyle çocukluktan itibaren yüzlerce-binlerce polip gelişir. Yaş ilerledikçe polip sayısı ve boyutu artar; tedavi edilmediğinde kanser gelişimi neredeyse kaçınılmazdır. Bu olgularda profilaktik cerrahi planlanır.
Lynch sendromu olgularında adenomatöz polipler az sayıda olabilir ancak hızlı malign dönüşüm gösterir; klasik adenoma-karsinom süreci yerine "accelerated" karsinogenez söz konusudur. Bu nedenle sık takip (1-2 yılda bir kolonoskopi) belirleyicidir.
Mide polipleri yavaş gelişir. Fundik gland polipleri PPI kullanımı ile ilişkili olarak gelişebilir. Adenomatöz polipler ileri yaşta görülür ve dikkatli takip gerektirir.
Burun ve sinüs polipleri kronik iltihaplı süreçle gelişir. Aylar-yıllar boyunca eozinofilik iltihap, sitokin etkisi, mukoza değişiklikleri sonrası polip oluşumu görülür. Astım ve aspirin duyarlılığı eşlik edebilir.
Tedavi sonrası izlem belirleyicidir. Polipektomi sonrası nüks ve yeni polip gelişimi için düzenli kolonoskopi yapılır. Genetik yatkınlığı olanlar için sık izlem gerekir. Yaşam tarzı değişiklikleri (sigara bırakma, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite, kilo kontrolü) yeni polip gelişimini azaltabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Dışkıda kan, bağırsak alışkanlığında uzun süreli değişiklik, açıklanamayan demir eksikliği anemisi, sürekli karın ağrısı, kilo kaybı, anormal vajinal kanama, sürekli burun tıkanıklığı ve koku kaybı, ses kısıklığı, sürekli sinüs şikayetleri durumlarında hekim değerlendirmesi yapılmalıdır.
Tarama programları açısından ortalama risk grupları 45 yaş itibariyle (güncel kılavuzlar) kolonoskopi ya da diğer tarama testleri için değerlendirilmelidir. Yüksek risk grupları (aile öyküsü, kalıtsal polipozis sendromu, inflamatuvar bağırsak hastalığı, önceki polip ya da kanser öyküsü) daha erken yaşta ve daha sık tarama almalıdır.
Aile öyküsünde kolon kanseri ya da polip olan bireyler genetik danışmanlık almalıdır. Kalıtsal polipozis sendromu olan ailelerde aile bireylerinin değerlendirilmesi belirleyicidir.
Acil değerlendirme gerektiren bulgular arasında masif rektal kanama, akut karın ağrısı (perforasyon ya da tıkanıklık belirtileri), kusma ile karın şişliği, hemodinamik instabilite, ileri halsizlik yer alır. Bu bulgular ciddi komplikasyonları düşündürür.
Polipektomi sonrası dönemde dikkat edilecek belirtiler arasında ileri karın ağrısı, ateş, masif rektal kanama, takatsiz görünüm yer alır. Bu bulgular post-polipektomi komplikasyonu düşündürür; acil değerlendirme gerekir.
Düzenli tarama önemlidir. Polip ve kolon kanseri çoğunlukla belirti vermez; bu nedenle belirti olmadan da tarama yapılması belirleyicidir. Düzenli kolonoskopi, gaitada gizli kan testi gibi tarama yöntemleri yaşam kurtarıcı niteliktedir.
Polip tanısı alan ve takip edilen hastaların kontrol görüşmelerine düzenli katılım yararlıdır. Tarama aralıkları histopatolojik bulgulara göre belirlenir; uyum belirleyicidir. Yaşam tarzı değişiklikleri (sigara bırakma, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite) yeni polip gelişimi riskini azaltabilir.
Son Değerlendirme
Polip, vücudun farklı bölgelerinde görülebilen, çoğunluğu iyi huylu ancak bazıları malign dönüşüm potansiyeli taşıyan doku oluşumlarıdır. En klinik öneme sahip polip kolon polipleridir; çünkü adenomatöz kolon polipleri kolorektal kanserin temel öncüsüdür. Düzenli tarama, erken tanı ve polipektomi ile kolorektal kanser sıklığı ve mortalitesi belirgin biçimde azaltılabilir. Multidisipliner ekip yaklaşımı (gastroenteroloji, cerrahi, patoloji, genetik danışmanlık, jinekoloji, kulak burun boğaz, beslenme uzmanı) bireyselleştirilmiş tedavi planlamasında belirleyicidir.
Önleyici yaklaşımlar arasında düzenli tarama programlarına uyum (45 yaş itibariyle ortalama risk gruplar için, yüksek risk gruplarda daha erken), sağlıklı yaşam tarzı (lif açısından zengin beslenme, kırmızı et ve işlenmiş et tüketiminin sınırlandırılması, sebze-meyve tüketimi, düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı kilo aralığı, sigara bırakma, alkol tüketiminin kısıtlanması), kalıtsal polipozis sendromlarında genetik danışmanlık ve sıkı tarama, inflamatuvar bağırsak hastalığında düzenli tarama, Helikobakter pilori eradikasyonu (mide polipleri için) yer alır. Toplum sağlığı düzeyinde tarama programlarının yaygınlaştırılması, sağlık eğitimi, erken tanı bilincinin artırılması belirleyicidir.
Koru Hastanesi Gastroenteroloji, Genel Cerrahi, Kulak Burun Boğaz, Jinekoloji ve Patoloji bölümlerinde uzman hekimlerimiz, polip ve ilişkili tabloların tanı, ayırıcı tanı, yönetim ve uzun süreli takip süreçlerinde bütüncül bir yaklaşım sunar. Hastalarımızın bireysel özelliklerine, eşlik eden hastalıklarına ve klinik durumlarına uygun değerlendirme yapılır; süreç boyunca hastalarımızın yanında durmaktadır.
