Hemoroid, halk arasında bilinen adıyla basur, makat bölgesindeki toplardamarların genişlemesi ve şişmesi sonucu oluşan bir durumdur. Bu damarlar normalde dışkılama sırasında yastık görevi görür ancak çeşitli nedenlerle gevşeyip sarkmaya başladığında ağrı, kanama ve şişlik gibi sorunlara yol açar. İç ve dış hemoroid olarak iki ana gruba ayrılan bu rahatsızlık, yaşam kalitesini düşürse de doğru yaklaşımlarla kontrol altına alınabilir.
İç hemoroidler, makat kanalının iç kısmında, gözle görülmeyen bölgede yer alır. Genellikle ağrısızdır ancak dışkılama sırasında parlak kırmızı renkte kanama yapabilirler. Zamanla dışarı doğru sarkma eğilimi gösterebilirler. Dış hemoroidler ise makatın hemen dışındaki deri altında oluşur. Sinir uçlarına daha yakın oldukları için genellikle daha ağrılıdır ve burada oluşan pıhtılar şiddetli şişliklere neden olabilir.
Kimlerde Görülür?
Hemoroid, toplumun büyük bir kısmında, özellikle 40 ile 65 yaş arasındaki kişilerde daha sık görülür. Ancak günümüzde hareketsiz yaşam tarzı nedeniyle genç yaşlarda da yaygınlaşmaktadır. Kabızlık sorunu yaşayanlar, tuvalette uzun süre oturanlar ve ıkınma alışkanlığı olanlar risk altındadır. Gebelik dönemi, vücuttaki kan hacminin artması ve karın içi basıncın yükselmesi nedeniyle hemoroid oluşumunu tetikleyebilir. Ağır yük kaldıranlar, uzun süre ayakta duran veya sürekli oturarak çalışan kişilerde de damar genişlemesi daha sık görülür. Genetik yatkınlık da önemli bir faktördür; ailesinde basur öyküsü olan kişilerde bu sorunun gelişme ihtimali daha yüksektir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Hemoroidin en yaygın belirtisi, dışkılama sırasında tuvalet kağıdında veya klozetin içinde görülen parlak kırmızı renkteki kanamadır. Makat bölgesinde kaşıntı, yanma ve dolgunluk hissi sıkça yaşanır. Dış hemoroidlerde, makatın dışında ele gelen sert ve ağrılı şişlikler fark edilebilir. İç hemoroidler sarkma yaptığında, kişi makat bölgesinde bir şeyin dışarı çıktığını hissedebilir ve bunu eliyle geri itme ihtiyacı duyabilir. Otururken veya tuvalet ihtiyacını giderirken yaşanan ağrı, hemoroidin türüne ve derecesine göre değişkenlik gösterir. Bazı kişilerde mukoza salgısı nedeniyle makat çevresinde ıslaklık hissi de oluşabilir.
Tanı Nasıl Konulur?
Hemoroid tanısı, bir gastroenteroloji uzmanı tarafından yapılan fiziksel muayene ile konulur. Doktor, makat bölgesini gözle inceleyerek dış hemoroid varlığını kontrol eder. İç hemoroidleri değerlendirmek için parmakla muayene (rektal tuşe) yapılır. Gerekli görülen durumlarda, makatın içini ışıklı bir cihazla inceleyen anoskopi yöntemi kullanılır. Bu işlem oldukça kısa sürer ve genellikle ağrısızdır. Kanamanın başka bir nedenden, örneğin kalın bağırsak sorunlarından kaynaklanmadığından emin olmak için doktorunuz kolonoskopi gibi detaylı incelemeler isteyebilir. Özellikle 50 yaş üstü kişilerde veya ailede bağırsak kanseri öyküsü varsa, bu tür tetkikler tanının netleşmesi için oldukça önemlidir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Hemoroid tedavi edilmediğinde veya ihmal edildiğinde bazı komplikasyonlara yol açabilir. En sık görülen sorunlardan biri, dış hemoroid içinde pıhtı oluşmasıdır (tromboze hemoroid). Bu durum, aniden gelişen şiddetli ağrı ve mor-siyah renkli sert bir şişlik ile kendini gösterir. Sürekli kanama olması, vücutta kansızlığa (anemi) neden olabilir; bu da kişide halsizlik ve yorgunluk hissi yaratır. Hemoroidin sarkıp içeri giremediği durumlarda doku boğulması yaşanabilir ve bu durum çok şiddetli ağrılara sebep olur. Ayrıca, sürekli tahriş olan bölgede cilt çatlakları veya enfeksiyon riski gelişebilir.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
Hemoroid bulaşıcı bir hastalık değildir. Kişiden kişiye temasla, ortak eşya kullanımıyla veya herhangi bir yolla geçmesi mümkün değildir. Bu durum tamamen kişinin kendi vücut yapısı, bağırsak alışkanlıkları ve yaşam tarzıyla ilgilidir. Genetik geçiş, yani ailenizden gelen damar yapısı özellikleri etkili olabilir ancak bu biyolojik bir mirastır, enfeksiyon değildir. Dolayısıyla basurdan dolayı çevrenize veya başkalarına bir hastalık bulaştırma riskiniz bulunmamaktadır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Makat bölgesinde kanama gördüğünüzde, bu kanamanın mutlaka bir uzman tarafından değerlendirilmesi gerekir. Kanama, hemoroid dışındaki ciddi bağırsak hastalıklarının da bir belirtisi olabilir. Şiddetli ağrınız varsa, tuvalet alışkanlıklarınızda aniden bir değişiklik olduysa veya evde uyguladığınız basit önlemlere rağmen şikayetleriniz bir haftadan uzun süredir devam ediyorsa bir gastroenteroloji uzmanına görünmelisiniz. Özellikle dışkıda koyu renkli veya siyah kan görülmesi, acil tıbbi değerlendirme gerektiren bir durumdur.
Son Değerlendirme
Hemoroid, doğru yönetildiğinde yaşam kalitesini bozmadan kontrol altında tutulabilen bir durumdur. Lifli gıdalarla beslenmek, bol su içmek ve düzenli hareket etmek hemoroidin ilerlemesini yavaşlatabilir. Tuvalette uzun süre kalmamak ve ıkınmaktan kaçınmak, damarlar üzerindeki baskıyı azaltan en temel önlemlerdir. İç ve dış hemoroid ayrımı tedavi yaklaşımını değiştirebileceği için belirtileri görmezden gelmek yerine erken dönemde profesyonel destek almak, daha büyük sorunların önüne geçilmesini sağlar. Gastroenteroloji uzmanları, hastanın durumuna göre yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavileri veya gerekli durumlarda cerrahi dışı basit müdahaleler ile hastayı rahatlatabilir. Koru Hastanesi Gastroenteroloji bölümü, hemoroid deÄŸerlendirmesi ve takibinde uzman ekibiyle yanınızdadır.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
