Çocuklarda İdrar Yolu Delik Estetiği

Her iki durum da idrar deliğinin (üretra ağzının) normal konumunda olmamasıyla ilgili doğuştan gelen anomalilerdir, ancak deliğin yeri açısından zıt yönlerdedir. Epispadiasta idrar deliği penis sırtının (üst yüzeyinin) üzerinde açılırken, hipospadiasta delik penisin alt yüzeyinde yer alır. Epispadias çok daha nadir görülür ve sıklıkla mesane ve mesane boynundaki yapısal sorunlarla birlikte bulunabilir. Bu nedenle epispadiasın değerlendirmesi ve cerrahi planlaması hipospadiastan farklı bir yaklaşım gerektirebilir.

Cerrahi zamanlaması çocuğun anomalisinin türüne ve şiddetine göre değişmekle birlikte, penis onarımı genellikle bebeklik döneminde, çoğunlukla ilk 6-18 ay arasında planlanır. Erken onarımın amacı hem işlevsel hem de görünüm açısından doğal bir sonuç elde etmek ve çocuğun idrar kontrolünü kazanma sürecini desteklemektir. Mesane boynu ve idrar tutma ile ilgili ek girişimler ise idrar kontrolü gelişme çağına, genellikle 4-5 yaş civarına ertelenebilir. Kesin zamanlama çocuğu değerlendiren çocuk ürolojisi ekibi tarafından bireysel olarak belirlenir.

İdrar tutabilme (kontinans) durumu, epispadiasın şiddetine ve mesane boynunun ne ölçüde etkilendiğine bağlıdır. Sadece penisin ucundaki hafif epispadiasta idrar kontrolü genellikle iyidir, ancak deliğin daha geride, mesane boynuna yakın olduğu ağır olgularda idrar kaçırma sorunu görülebilir ve ek cerrahi gerekebilir. Bu durumlarda mesane boynunu güçlendirmeye yönelik girişimler idrar kontrolünü artırmayı amaçlar. Sonuçlar çocuktan çocuğa değiştiği için tutma durumunun gelişimi düzenli takiple izlenir.

Ameliyat sonrası ilk iyileşme dönemi genellikle 1-2 haftadır; bu sürede şişlik, morarma ve hafif akıntı görülebilir ve bunlar normaldir. Çocuğa idrarın dışarı akmasını sağlamak için bir süre sonda (kateter) takılı kalabilir ve bu genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında yerinde bırakılır. Dokuların tam olarak iyileşmesi ve dikişlerin erimesi birkaç haftayı bulur. Ağır kaldırma, çocuğun ata biner tarzda oturması gereken aktiviteler ve yorucu oyunlardan doktorun önerdiği süre boyunca kaçınılması gerekir.

Ateşin yükselmesi, ameliyat bölgesinde artan kızarıklık, ısı artışı, kötü kokulu veya iltihaplı akıntı enfeksiyon işareti olabilir ve zaman kaybetmeden değerlendirilmelidir. Sondadan idrar gelmemesi, idrar yapamama, karın alt kısmında şişkinlik ve giderek artan huzursuzluk idrar akışının tıkandığını gösterebilir. Dikiş hattından durmayan veya damla damla değil de akarcasına gelen kanama da acil başvuru nedenidir. Bu belirtilerden herhangi biri olduğunda beklemeden çocuğu değerlendiren ekibe ulaşmak önemlidir.

Epispadias hem erkek hem de kız çocuklarında görülebilir, ancak erkeklerde daha sık rastlanır. Kız çocuklarında epispadias, klitorisin ikiye ayrık olması ve üretra ağzının anormal konumda bulunmasıyla kendini gösterebilir ve bazen dıştan fark edilmesi güç olabilir. Kızlarda da başlıca sorunlar idrar kontrolünün sağlanması ve dış genital yapının onarımıdır. Tanı ve tedavi ilkeleri benzer olsa da cerrahi teknik cinsiyete göre farklılık gösterir.

Ameliyat genel anestezi altında yapılır, bu nedenle çocuk işlem boyunca uyur ve hiçbir şey hissetmez. Ağrı kontrolünü desteklemek için genel anesteziye ek olarak sıklıkla bölgesel bir sinir bloğu veya kaudal blok uygulanabilir; bu, ameliyat sonrası ilk saatlerde ağrının daha az olmasını sağlar. Ameliyattan sonra çocuğun rahatı için yaşına ve kilosuna uygun ağrı kesiciler düzenli olarak verilir. Genellikle çocuklar birkaç gün içinde ağrı açısından belirgin şekilde rahatlar.

Cerrahi onarımın amaçlarından biri hem işlevi düzeltmek hem de mümkün olduğunca doğal ve simetrik bir görünüm elde etmektir. Epispadiasta penis genellikle yukarı doğru eğri ve kısa görünebildiğinden, ameliyat sırasında bu eğriliğin düzeltilmesine ve dokuların yeniden şekillendirilmesine çalışılır. Sonuçlar anomalinin şiddetine ve dokuların iyileşmesine göre değişir; bazı çocuklarda büyüme çağında ek düzeltici girişimler gerekebilir. Görünümle ilgili beklentiler ameliyat öncesinde aile ile ayrıntılı olarak konuşulur.

Evet, idrar yolu onarımlarından sonra deliğin veya kanalın bir bölümünde daralma (darlık) gelişebilmesi olası komplikasyonlardan biridir. Darlık geliştiğinde çocuğun idrar akışı incelir, idrarını yaparken zorlanabilir veya idrar sıçrayarak yönü sapabilir. Bu belirtiler fark edildiğinde ekibe bildirilmeli ve gerekirse basit bir genişletme işlemi veya ek düzeltme yapılabilir. Bu nedenle onarım sonrası düzenli kontroller darlığın erken tespiti açısından önemlidir.

Epispadias izole (tek başına) görülebileceği gibi, mesane ekstrofisi denilen daha geniş bir doğumsal anomali grubunun parçası olarak da ortaya çıkabilir. Ekstrofi-epispadias kompleksi olarak adlandırılan bu durumda mesane, karın duvarı ve pelvik kemiklerde de sorunlar bulunabilir ve daha kapsamlı bir cerrahi planlama gerektirir. Bu yüzden epispadias tanısı konan çocuk, mesane ve üriner sistemin bütünüyle değerlendirilmesi için ayrıntılı incelemelerden geçirilir. İzole epispadiasta ise tedavi çoğunlukla penis ve idrar kanalı onarımına odaklanır.

Epispadiasın kendisi ve onarımı, doğru şekilde tedavi edildiğinde çoğu çocukta ileride normal cinsel işleve olanak tanır. Ancak ekstrofi-epispadias kompleksi gibi ağır olgularda üreme ve boşalma işleviyle ilgili ek sorunlar görülebildiğinden, ergenlik ve sonrasında ürolojik takip önerilir. Penisin eğriliği ve uzunluğuyla ilgili durumlar büyüme çağında yeniden değerlendirilebilir. Uzun vadeli üreme sağlığı hakkında en doğru bilgi, çocuğun bireysel durumunu izleyen ürolog tarafından verilir.

Çocuklar genellikle ameliyattan sonraki birkaç gün içinde günlük yaşam aktivitelerine yavaş yavaş dönebilir, ancak kreş veya okula dönüş çoğunlukla 1-2 hafta içinde ekibin onayıyla olur. Bisiklet, üç tekerlekli araç, at şeklinde oyuncaklar ve bacak arasını zorlayan oyunlardan doktorun belirttiği süre (çoğunlukla birkaç hafta) boyunca kaçınılması gerekir. Bu süre boyunca bölgenin darbe almaması ve temiz tutulması iyileşmeyi hızlandırır. Kesin dönüş zamanı çocuğun iyileşme hızına ve sonda durumuna göre ekip tarafından belirlenir.