Böbrek Tümörü Endoskopik Ameliyatı

Fleksibl üreteroskopi (URS), genellikle böbrek toplayıcı sistemi ve üst idrar yolunda (böbrek havuzu, üreter) yer alan seçilmiş, düşük dereceli ve küçük ürotelyal tümörlerde tercih edilen kesisiz bir endoskopik yöntemdir. Özellikle tek böbreği olan, her iki böbreğinde tümör bulunan, böbrek yetmezliği riski taşıyan ya da açık cerrahiye uygun olmayan hastalarda böbreği koruma amacıyla değerlendirilir. Ayrıca tümörün tanısını netleştirmek için biyopsi almak gerektiğinde de kullanılır. Uygunluk kararı tümörün yeri, boyutu, sayısı ve derecesine göre ürolog tarafından verilir.

Fleksibl URS, böbreğin iç idrar yolu yüzeyini döşeyen ürotelyal dokudan kaynaklanan tümörler için uygundur; klasik anlamda böbrek dokusunun içinden çıkan solid böbrek kanseri (renal hücreli karsinom) kitlesi bu yöntemle tedavi edilmez. Böbrek parankiminden kaynaklanan kitlelerde genellikle kısmi veya radikal nefrektomi gibi cerrahi seçenekler gündeme gelir. Yani hangi tümör tipinin söz konusu olduğu, yöntemin seçilmesinde belirleyicidir. Doğru yöntem, görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi sonuçlarına göre planlanır.

İşlem çoğunlukla genel anestezi altında yapılır; bazı durumlarda spinal (belden uyuşturma) anestezi de tercih edilebilir. Sürenin uzunluğu tümörün yerine, boyutuna, sayısına ve lazerle temizlik gerekip gerekmediğine göre değişir ve genellikle yaklaşık 45 dakika ile 1,5 saat arasında sürebilir. İşlem sırasında hasta ağrı hissetmez çünkü anestezi altındadır. Ameliyat kesisiz olduğu için cerrahın işlemi idrar yolundan ilerleyen ince ve bükülebilen bir kamerayla gerçekleştirmesi zaman alabilir.

Fleksibl URS sırasında tümör dokusu genellikle Holmium veya thulium gibi lazerlerle buharlaştırılarak ya da koterle koagüle edilerek yok edilir. İnce ve bükülebilen üreteroskop idrar yolundan böbreğe kadar ilerletilir ve tümör doğrudan görüntülenerek tedavi edilir. Aynı seansta tanı için küçük doku örnekleri (biyopsi) de alınabilir. Bu yöntemin amacı, tümörü ortadan kaldırırken böbrek dokusunu ve fonksiyonunu mümkün olduğunca korumaktır.

Fleksibl URS sonrasında idrar akışını rahatlatmak, üreterdeki ödemi azaltmak ve iyileşmeyi desteklemek için sıklıkla geçici bir çift J (JJ / double-J) stent yerleştirilir. Bu stent genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında kalır ve poliklinik şartlarında basit bir işlemle çıkarılır. Stent takılıyken yan ağrısı, sık idrara çıkma veya idrarda hafif kanama gibi geçici şikayetler olabilir. Stentin ne zaman çıkarılacağına ürolog karar verir.

Kesisiz bir yöntem olduğu için hastanede kalış süresi genellikle kısadır; birçok hasta aynı gün ya da bir gece sonra taburcu edilebilir. Günlük normal aktivitelere dönüş çoğunlukla birkaç gün içinde mümkün olurken, ağır kaldırma ve zorlayıcı egzersizlerden bir süre kaçınılması önerilir. İyileşme süresi tümörün büyüklüğüne, işlemin kapsamına ve stent olup olmamasına göre kişiden kişiye değişir. Kesin süre için hastaya özel öneriler ürolog tarafından verilir.

İşlemden sonra idrarda hafif pembe veya kırmızımsı renk birkaç gün boyunca görülebilir ve bu genellikle beklenen bir durumdur. Bol su içmek, idrarın açık renk kalmasına ve pıhtı oluşmasını önlemeye yardımcı olur. Ancak idrarın koyu kırmızı olması, iri pıhtılar gelmesi, idrar yapmakta zorlanma ya da yüksek ateş eşlik etmesi durumunda vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır. Şikayetlerin şiddeti ve süresi konusunda tereddüt varsa mutlaka sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmelidir.

Üst idrar yolu ürotelyal tümörlerinde böbrek koruyucu endoskopik tedavi sonrası tümörün aynı bölgede veya idrar yolunun başka bir yerinde yeniden ortaya çıkma (nüks) olasılığı bulunur. Bu nedenle düzenli aralıklarla üreteroskopik kontrol, görüntüleme ve idrar tetkikleriyle yakın takip çok önemlidir. Takip sıklığı tümörün derecesine ve kişisel risk durumuna göre planlanır ve genellikle uzun yıllar sürer. Kontrollere düzenli gelmek, olası bir nüksün erken yakalanması açısından belirleyicidir.

Masa başı ya da hafif tempolu işlere dönüş çoğu hastada birkaç gün içinde mümkün olabilirken, ağır fiziksel iş yapan kişilerin daha uzun süre dinlenmesi önerilebilir. Yüzme, ağırlık kaldırma ve zorlayıcı sporlar gibi aktivitelere, özellikle stent varken, doktor izin verene kadar ara verilmesi uygun olur. Genel anestezinin etkisi tümüyle geçtikten sonra araba kullanmak daha güvenlidir; bu nedenle işlem günü araç kullanmaktan kaçınılmalıdır. Kişiye özel dönüş süreleri hastanın durumuna göre ürolog tarafından belirlenir.

Fleksibl URS kesisiz, idrar yolundan yapılan ve böbreği yerinde koruyan endoskopik bir yöntemdir; genellikle küçük, düşük dereceli üst idrar yolu tümörlerinde ya da böbreğin korunmasının zorunlu olduğu durumlarda değerlendirilir. Radikal cerrahi (nefroüreterektomi) ise böbrek ve üreterin çıkarılmasını içerir ve yüksek dereceli, büyük veya yayılım riski taşıyan tümörlerde gündeme gelebilir. Hangi yöntemin uygun olduğu tümörün tipi, boyutu, derecesi ve hastanın böbrek fonksiyonuna göre belirlenir. Bu karar, görüntüleme ve patoloji sonuçları değerlendirilerek ürolog tarafından verilir.

İşlem öncesinde kan tetkikleri, idrar kültürü ve gerekli görüntülemeler istenir; idrar yolu enfeksiyonu varsa önce tedavi edilir. Genel veya spinal anestezi planlandığı için genellikle işlemden birkaç saat önce aç kalınması istenir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların bu ilaçları ne zaman keseceği mutlaka hekimleriyle konuşularak ayarlanmalıdır; kişisel kararla bırakılmamalıdır. Kullanılan tüm ilaçlar, alerjiler ve mevcut hastalıklar işlem öncesinde ekibe bildirilmelidir.

Yüksek ateş ve titreme, şiddetli ve geçmeyen yan/bel ağrısı, idrarda iri pıhtılarla birlikte yoğun kanama ya da hiç idrar yapamama gibi durumlar acil değerlendirme gerektirir. Bu belirtiler enfeksiyon, tıkanıklık veya başka bir komplikasyonun işareti olabilir. Bulantı-kusmanın eşlik ettiği kötüleşen bir tabloda da beklemeden sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir. Şüpheli her durumda erken başvuru, olası sorunların hızlı çözülmesini sağlar.