Böbrek Kanalı Onarım Ameliyatı

Boari flep, idrar kanalının (üreter) alt bölümündeki uzun darlık, tıkanıklık veya doku kaybının basit yöntemlerle onarılamayacağı durumlarda tercih edilir. Kayıp segment, üreterin doğrudan mesaneye dikilmesine (üreteroneosistostomi) izin vermeyecek kadar uzun olduğunda mesane duvarından bir doku dilimi hazırlanarak eksik kısım tamamlanır. Genellikle taş cerrahisi, jinekolojik ameliyatlar, radyoterapi ya da tümör nedeniyle oluşan uzun üreter hasarlarında gündeme gelir. Amaç böbrekten mesaneye idrar akışını yeniden güvenli biçimde sağlamak ve böbreği korumaktır.

Her iki teknik de üreterin alt kısmındaki kayıpları kapatmak için mesane dokusundan yararlanır, ancak kapatabildikleri mesafe farklıdır. Psoas hitch'te mesane yukarı doğru gerilip psoas kasına sabitlenerek nispeten kısa mesafeler köprülenir. Boari flepte ise mesaneden dil şeklinde bir doku dilimi hazırlanıp tüp haline getirilerek daha uzun kayıplar tamamlanabilir. Bazı durumlarda ikisi birlikte uygulanabilir; hangi tekniğin uygun olduğuna kaybın uzunluğu, mesane kapasitesi ve dokuların durumu değerlendirilerek karar verilir.

Ameliyat sonrası onarılan bölgenin gerginlik olmadan iyileşebilmesi için genellikle bir üreter stenti (double-J / JJ kateter) yerleştirilir. Bu stent çoğunlukla birkaç hafta ile yaklaşık altı hafta arasında yerinde kalır ve idrar akışının kesintisiz sürmesini sağlar. Stent, poliklinik şartlarında ince bir sistoskopla ağrısız denecek şekilde çıkarılabilir. Çıkarma zamanına, iyileşmeyi gösteren görüntüleme ve klinik bulgulara göre hekiminiz karar verir.

Boari flepte mesane kesilip yeniden şekillendirildiği için dikiş hattının iyileşmesi süresince mesanenin boş ve dinlenmede kalması önemlidir. Bu nedenle idrar sondası (üretral kateter) genellikle birkaç gün ile bir-iki hafta arasında takılı bırakılır. Sondanın çıkarılmasından önce bazen mesanenin su geçirmezliğini kontrol etmek amacıyla sistogram adı verilen bir film çekilebilir. Kaçak görülmezse sonda güvenle çıkarılır ve idrarınızı normal yoldan yapmaya başlarsınız.

Hastanede kalış süresi genellikle birkaç gün olup açık ya da laparoskopik/robotik yaklaşıma göre değişebilir. İlk birkaç hafta içinde temel günlük aktivitelere yavaş yavaş dönülür, ancak tam iyileşme ve doku sağlamlaşması birkaç haftayı bulur. Ağır kaldırma, karın içi basıncı artıran zorlamalar ve yoğun egzersizden genellikle dört-altı hafta kaçınılması önerilir. Kesin süre kişinin genel sağlığına, ameliyatın büyüklüğüne ve iyileşme hızına göre hekim tarafından belirlenir.

Masa başı hafif işlere dönüş çoğu hastada birkaç hafta içinde mümkün olabilirken, fiziksel güç ve yük gerektiren işlerde bu süre daha uzun tutulur. Vücudunuzun onarılan bölgeyi sağlamlaştırması için ağır kaldırmadan ve zorlayıcı hareketlerden bir süre uzak durmanız istenir. Araba kullanımı, ağrınızın kontrol altında olması ve ani fren yapabilecek durumda olmanız koşuluyla genellikle birkaç hafta sonra değerlendirilir. Kişisel dönüş takvimi için mutlaka kendi hekiminizin önerisini esas alın.

Boari flep sonrası ilk günlerde idrarda hafif pembe-kırmızı renk ya da az miktarda kan görülmesi mesane ve üreter üzerinde yapılan onarım nedeniyle beklenen bir durumdur. Bu bulgu genellikle bol sıvı alımıyla giderek açılır ve birkaç gün içinde belirgin olarak azalır. Ancak idrarın koyu kırmızı ve pıhtılı hale gelmesi, sondanın tıkanması, idrar yapamama veya renk giderek koyulaşırsa değerlendirme gerekir. Böyle bir durumda beklemeden sağlık kuruluşuna başvurmanız uygun olur.

Yüksek ateş ve titreme, yan/bel bölgesinde giderek artan şiddetli ağrı, idrar yapamama ya da idrar çıkışının ani kesilmesi acil değerlendirme gerektiren bulgulardır. Ayrıca yara yerinden yoğun akıntı, artan kızarıklık, bacakta şişme, nefes darlığı veya bulantı-kusmayla beraber gelen ağrı da vakit kaybetmeden başvurmayı gerektirir. Bu belirtiler idrar kaçağı, enfeksiyon ya da tıkanma gibi durumların işareti olabilir. Şüpheli bir durumda beklemek yerine hekiminizle iletişime geçmek önemlidir.

Uzun süreli üreter tıkanıklığı böbrekte idrar birikmesine (hidronefroz) ve zamanla böbrek fonksiyonunda kalıcı kayba yol açabilir. Boari flep ile idrar akışının yeniden sağlanması böbrek üzerindeki basıncı azaltarak mevcut fonksiyonun korunmasını amaçlar. Tıkanıklık erken dönemde giderilirse böbrek fonksiyonunun bir kısmı toparlanabilir, ancak uzun süre hasar görmüş bir böbrekte iyileşme sınırlı kalabilir. Bu nedenle uygun endikasyon konduğunda onarımın gereğinden fazla ertelenmemesi önerilir.

Boari flep hem açık cerrahi hem de laparoskopik veya robot yardımlı yöntemlerle uygulanabilir. Yöntem seçimi darlığın yeri ve uzunluğu, hastanın daha önceki ameliyat ve radyoterapi öyküsü, dokuların durumu ve genel sağlık koşullarına göre yapılır. Minimal invaziv tekniklerde kesi daha küçük olabilirken, karmaşık ve yapışıklık içeren olgularda açık cerrahi daha güvenli bir seçenek olabilir. Hangi yaklaşımın uygun olduğuna ameliyat öncesi değerlendirme sonucunda karar verilir.

Boari flepte mesaneden bir doku dilimi kullanıldığı için ameliyat sonrası erken dönemde mesane kapasitesinde geçici azalma ve buna bağlı sık idrara çıkma hissi olabilir. Zamanla mesane genellikle uyum sağlar ve idrar depolama düzeni büyük ölçüde toparlanır. Yeterli mesane kapasitesinin başlangıçta olması, tekniğin uygulanabilirliği açısından önemli bir ölçüttür. Kalıcı belirgin şikâyetler seyrek olup, uzun süreli sonuçlar kontrol muayeneleriyle izlenir.

Onarılan bölgede iyileşme sürecinde nadiren yeniden darlık gelişebileceği için ameliyat sonrası düzenli takip önemlidir. Kontrollerde genellikle idrar tahlili, kan testleri ve ultrason ya da özel görüntüleme yöntemleriyle böbrekte idrar birikmesi olup olmadığı değerlendirilir. Erken dönemde saptanan bir sorun daha basit yöntemlerle çözülebildiğinden randevularınıza düzenli gitmeniz önerilir. Uzun vadede sorun yaşanmayan hastalarda takip aralıkları hekim önerisiyle giderek seyrekleştirilir.