Rathke Yarık Kisti, beyin bölgesinde, hipofiz bezinin hemen yakınında oluşan, içi sıvı dolu iyi huylu bir keseciktir. Embriyonal gelişim sürecinden, yani anne karnındaki büyüme döneminden kalan küçük bir doku artığının zamanla sıvı birikmesiyle büyümesi sonucu ortaya çıkar. Genellikle yavaş büyüyen ve çoğu zaman hiçbir şikayete yol açmayan bu kistler, bazen büyüyerek çevresindeki yapıları baskı altına alabilir.
Kimlerde Görülür?
Rathke Yarık Kisti, toplumda aslında tahmin edilenden daha yaygın görülen bir durumdur ancak insanların büyük bir kısmında hiçbir belirti vermediği için fark edilmez. Genellikle yetişkin yaş grubunda, özellikle 30 ile 50 yaşları arasında daha sık teşhis edilir. Kadınlarda erkeklere oranla biraz daha sık görüldüğü gözlemlenmiştir. Çocukluk çağında görülmesi daha nadirdir ancak imkansız değildir. Bu kistler doğuştan gelen bir yapının devamı olduğu için, aslında kişiyle birlikte doğarlar ancak büyüklükleri yıllar içinde çok yavaş bir şekilde değişebilir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Kistin boyutu küçük olduğunda hastalar genellikle hiçbir şey hissetmez. Ancak kist büyüyüp hipofiz bezine veya görme sinirlerine baskı yapmaya başladığında bazı belirtiler ortaya çıkabilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Sürekli devam eden ve geçmeyen baş ağrıları.
- Görme kaybı veya görüş alanında daralma (gözün kenarlarından görmekte zorlanma).
- Hormonal dengesizliklere bağlı olarak gelişen halsizlik, sürekli yorgunluk hissi.
- Kadınlarda adet düzensizlikleri veya adet kesilmesi.
- Cinsel isteksizlik veya cinsel fonksiyonlarda azalma.
- Açıklanamayan kilo alımı veya kilo verme güçlüğü.
- Sürekli susama hissi ve çok fazla idrara çıkma durumu.
- Çocuklarda büyüme geriliği veya gelişimin beklenenden yavaş ilerlemesi.
Tanı Nasıl Konulur?
Rathke Yarık Kisti genellikle başka bir sağlık sorunu için yapılan görüntülemeler sırasında tesadüfen bulunur. Kişi şiddetli baş ağrısı veya görme şikayetiyle doktora başvurduğunda süreç başlar. Beyin ve hipofiz bölgesini detaylı incelemek için tercih edilen yöntem MR (emar) görüntülemedir; bu yöntem kistin yerini, büyüklüğünü ve çevre dokulara etkisini net bir şekilde gösterir. Kistin kireçlenme yapıp yapmadığını anlamak veya kemik yapı üzerindeki etkisini incelemek için bilgisayarlı tomografi (BT) tercih edilebilir. Hipofiz bezinin doğru çalışıp çalışmadığını anlamak için kan tahlili yapılarak hormon seviyelerine bakılır. Eğer kist görme sinirlerine baskı yapıyorsa, göz doktoru tarafından yapılan görme alanı testiyle görme kaybının derecesi ölçülür.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Her Rathke Yarık Kisti sorun yaratmaz ancak çok büyüyen kistler bazı riskleri beraberinde getirebilir. Kist eğer hipofiz bezini tamamen baskılarsa, bezin ürettiği hayati hormonlar yetersiz kalabilir. Bu durum vücudun dengesini bozar. Görme sinirlerine olan baskı tedavi edilmezse kalıcı görme hasarına yol açabilir. Nadir durumlarda kist kendi kendine yırtılabilir veya içine kanama olabilir, bu da ani şiddetli baş ağrısı ve görme bozukluğu gibi acil durumlar yaratabilir. Kistin enfeksiyon kapması ise oldukça nadir olsa da ciddi bir komplikasyon olarak kabul edilir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Rathke Yarık Kisti, herhangi bir virüs, bakteri veya dış etkenden kaynaklanmaz. Tamamen anne karnındaki gelişim sürecinde, hipofiz bezinin oluştuğu kanalların tam olarak kapanmaması veya orada bir kalıntı doku kalması sonucu oluşur. Yani bu durum genetik geçişli bir hastalık değildir, kişiden kişiye geçmez, yiyeceklerle veya çevresel faktörlerle bulaşması söz konusu değildir. Vücudun kendi dokusunun, anne karnındaki gelişim aşamasından kalan bir parçasıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Eğer daha önce teşhis edilmiş bir kistiniz varsa, yılda bir kez doktor kontrolüne gitmeniz gerekir. Ancak teşhis konulmamış olsa bile şu durumlarda bir Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanına başvurmanız önemlidir:
- Daha önce hiç olmayan, şiddeti giderek artan ve ilaçlarla geçmeyen yeni tip baş ağrıları.
- Görüşünüzde yanlardan daralma hissettiğinizde veya aniden bulanık görme başladığında.
- Vücudunuzda aniden gelişen aşırı yorgunluk, halsizlik ve günlük işlerinizi yapamaz hale gelme durumu.
- Kısa sürede açıklanamayan ciddi kilo değişimleri.
- Adet düzeninizde ani ve uzun süreli bozulmalar.
Son Değerlendirme
Rathke Yarık Kisti, çoğu zaman takip edilmesi yeterli olan ve genellikle cerrahi müdahale gerektirmeyen bir durumdur. Eğer kist çok büyük değilse ve hormonlarınıza veya görme yetinize zarar vermiyorsa, doktorunuz sadece düzenli aralıklarla MR takibi önerecektir. Ancak kist büyüyor, görmenizi etkiliyor veya hormonal dengenizi bozuyorsa, cerrahi seçenekler değerlendirilir. Bu tür kistlerin takibi ve gerekli durumlarda en uygun tedavi planının oluşturulması, modern görüntüleme teknikleri ve deneyimli uzman kadro eşliğinde gerçekleştirilmektedir. Önemli olan, belirtileri ciddiye almak ve düzenli kontrolleri aksatmamaktır. Koru Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümü, Rathke yarık kisti değerlendirmesi ve takibinde uzman ekibiyle yanınızdadır.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
