Clostridium Difficile İshali

Clostridioides difficile ishali (CDI), toksin üreten Clostridioides difficile bakterisinin yol açtığı ciddi gastrointestinal enfeksiyondur. Yoğun bakım koşullarında izlenen hastalarda yaygın olarak karşılaşılan bu enfeksiyon, antibiyotik kullanımı, immün baskılanma, uzun süreli hastane yatışı ve diğer risk faktörleri ile ilişkilidir. Multidisipliner ekip yaklaşımı, hızlı tanı, uygun antimikrobiyal tedavi, enfeksiyon kontrolü uygulamaları ve eşlik eden komplikasyonların yönetimi süreç yönetiminin temel başlıklarındandır.

C. difficile enfeksiyonu hafif ishal tablosundan psödomembranöz kolit, toksik megakolon ve ölümcül kolite kadar geniş bir klinik yelpazede seyredebilir. Hastane kaynaklı ishallerin en sık nedenleri arasındadır. Multidisipliner ekip yaklaşımı süreç yönetiminde belirleyici bir rol üstlenir.

Clostridium Difficile İshali Kimlerde Daha Sık Görülür?

CDI açısından bazı risk faktörleri belirleyicidir.

Antibiyotik kullanımı süreçte temel risk faktörüdür. Geniş spektrumlu antibiyotikler özellikle yüksek risk taşır. Klindamisin, sefalosporinler (özellikle üçüncü ve dördüncü kuşak), kinolonlar, karbapenemler ve geniş spektrumlu penisilinler süreçte yer alır.

Antibiyotik kullanımı sırasında veya kullanımdan sonraki 12 hafta içinde CDI riski artar.

İleri yaş (65 yaş üzeri) süreçte temel risk faktörüdür.

Uzun süreli hastane yatışı, uzun süreli sağlık bakım tesisi yatışı ve bakım evi yatışı süreçte risk artışı oluşturur.

Yoğun bakım yatışı süreçte risk taşır. Geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı, uzun süreli yatış, invaziv işlemler, mekanik ventilasyon ve eşlik eden tıbbi durumlar süreçte rol oynar.

İmmün sistemi baskılanmış bireyler süreçte yüksek risk taşır. Hematolojik maligniteleri, solid organ transplantasyonu, kemik iliği transplantasyonu, HIV/AIDS, kortikosteroid tedavi, kemoterapi ve biyolojik ajan tedavisi süreçte rol oynar.

Proton pompa inhibitörü (PPI) ve H2 reseptör blokerlerinin uzun süreli kullanımı süreçte risk artışı oluşturabilir.

İnflamatuar bağırsak hastalığı (özellikle ülseratif kolit ve Crohn hastalığı) tanılı bireyler süreçte risk taşır.

Eşlik eden kronik hastalıkları (diyabet, kronik böbrek hastalığı, kalp yetmezliği, karaciğer hastalığı) olan bireyler süreçte risk artışı gösterir.

Gastrointestinal cerrahi, nazogastrik tüp varlığı, enteral beslenme ve diğer gastrointestinal işlemler süreçte rol oynayabilir.

Önceki C. difficile enfeksiyonu öyküsü tekrarlama riski açısından önem taşır. CDI yaklaşık %20-30 oranında tekrarlayabilir.

Toplum kaynaklı C. difficile enfeksiyonu sıklığı son yıllarda artmıştır. Klasik risk faktörleri olmayan bireylerde de gelişebilir.

Hipervirulan suşlar (BI/NAP1/027 ribotipi) ciddi enfeksiyon ve epidemilere yol açabilir. Bu suş yüksek toksin üretimi, kinolon direnci ve floroinkinon kullanımıyla yakından ilişkilendirilebilir.

Ribotipler arasında diğer önemli olanlar 078, 014, 020 ve diğerleri yer alır.

Çocuklarda CDI yetişkinlere göre daha az sık karşılaşılır; ancak risk faktörleri olan çocuklarda dikkatle değerlendirilir.

Gebelik döneminde CDI özel değerlendirme gerektirir. Maternal ve fetal etkiler farklı seyredebilir.

Sağlık çalışanları ve hastane ortamında çalışanlar mesleki maruziyet açısından dikkatle değerlendirilir.

Clostridium Difficile İshali Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?

CDI klinik tablo hafif ishalden ciddi koli ve toksik megakolona kadar geniş bir yelpazede seyredebilir.

Gastrointestinal bulgular süreçte temel klinik bulgulardandır. Sulu ishal (günde 3 veya daha fazla sayıda dışkı), kötü kokulu dışkı, kanlı ya da mukuslu dışkı, karın ağrısı, karın krampları, karın distansiyonu, bulantı, kusma, anoreksi ve gastrointestinal yakınmalar süreçte yer alır.

İshal genellikle sulu ve karakteristik kötü kokuludur.

Şiddetli ishal süreçte yaygın olabilir. Günde 10-15 dışkı veya daha fazla görülebilir.

Sistemik bulgular süreçte yer alır. Ateş, üşüme-titreme, halsizlik, ileri yorgunluk, dehidratasyon ve elektrolit bozuklukları süreçte yer alabilir.

Ciddi enfeksiyon bulguları arasında ileri ateş (>38.5°C), lökositoz (>15.000/mm³), serum kreatinin yüksekliği, hipoalbüminemi, hipotansiyon, sepsis bulguları, septik şok, peritonit, peritoneal irritasyon bulguları ve organ disfonksiyonu yer alır.

Şiddetli CDI sınıflandırma kriterleri (IDSA/SHEA):

• Hafif-orta CDI: Lökosit < 15.000/mm³, kreatinin < 1.5 mg/dL
• Şiddetli CDI: Lökosit ≥ 15.000/mm³ veya kreatinin ≥ 1.5 mg/dL
• Komplikasyonlu/fulminan CDI: Hipotansiyon, şok, ileus, megakolon

Fulminan CDI bulguları arasında hipotansiyon, şok, ileri ateş, ileri lökositoz, ileri laktat, ileri ileus, abdominal distansiyon, toksik megakolon ve sistemik toksisite yer alır.

Toksik megakolon bulguları arasında ileri abdominal distansiyon, kolonun radyolojik dilatasyonu (>6 cm), sistemik toksisite, ateş, taşikardi, dehidratasyon, ileus ve peritonit yer alır. Acil cerrahi müdahale gerektiren ciddi bir komplikasyondur.

İleus bazı şiddetli olgularda ishal yerine kabızlığa yol açabilir. Bu durum tanıyı güçleştirebilir.

Psödomembranöz kolit endoskopik olarak karakteristik sarımsı-beyaz psödomembranların görülmesi ile tanımlanır.

Reaktif artrit ve diğer ekstraintestinal bulgular süreçte yer alabilir.

Laboratuvar bulguları süreç değerlendirmesinde temel önemdedir.

Lökositoz süreçte yaygındır. Lökosit > 15.000/mm³ ciddi enfeksiyon belirtisidir. Lökosit > 50.000/mm³ fulminan CDI'yı düşündürür.

Kreatinin yüksekliği akut böbrek hasarı ve dehidratasyonu yansıtır.

Albümin düşüklüğü protein kaybı ve şiddetli enfeksiyonu yansıtır.

Elektrolit bozuklukları (hipokalemi, hipomagnezemi, metabolik asidoz) süreçte yer alır.

Laktat yüksekliği fulminan CDI ve doku iskemisi açısından önemlidir.

CRP, prokalsitonin ve diğer inflamatuar belirteçler yükselebilir.

Görüntüleme yöntemleri süreçte değerlidir.

Karın grafisi (ayakta direkt) ileus, megakolon ve perforasyon değerlendirmesinde değerlidir.

Karın BT psödomembranöz kolit, kolon duvar kalınlaşması (özellikle "akkordeon belirtisi"), perikolonik sıvı, asit, megakolon ve perforasyon değerlendirmesinde değerlidir.

Kolonoskopi psödomembranöz kolit tanısında değerli olabilir; ancak şiddetli CDI'da perforasyon riski nedeniyle dikkatli yapılmalıdır.

Clostridium Difficile İshali Nedenleri Nelerdir?

CDI patogenezi karmaşıktır ve çeşitli faktörlerin etkisiyle gelişir.

Clostridioides difficile gram-pozitif, anaerob, spor üreten bir bakteridir. Sporlar çevre koşullarına dayanıklıdır ve uygun olmayan dezenfektanlara dirençlidir.

Bakteri toksin üretimi yoluyla patolojiye yol açar. Toksin A (enterotoksin, TcdA) ve toksin B (sitotoksin, TcdB) süreçte temel rol oynar.

Bazı hipervirulan suşlar (BI/NAP1/027) ek olarak binary toksin (CDT) üretebilir. Bu suşlar daha şiddetli enfeksiyon yapabilir.

Toksinler kolon mukozasında hasara yol açar. Aktin sitoskeletonu bozulur, hücreler arası bağlantı kaybı, sıvı sekresyonu, inflamasyon ve nekroz süreçte yer alır.

Psödomembran oluşumu (ölü hücreler, fibrin, mukus, inflamatuar hücreler) karakteristik patolojik bulgudur.

Antibiyotik kullanımı normal kolon mikrobiyomunu baskılar. Bu durum C. difficile'in çoğalmasına ve toksin üretimine zemin hazırlar.

Klindamisin, sefalosporinler, kinolonlar, karbapenemler ve geniş spektrumlu penisilinler süreçte yüksek risk taşır.

Antibiyotik kesilmesi durumunda CDI tekrarlayabilir. Normal mikrobiyom restorasyonu zaman alabilir.

Sporlar fekal-oral yolla bulaşır. Hastane ortamında, yetersiz el hijyeni, kontamine yüzeyler ve sağlık personeli ellerinde sporlar bulunabilir.

Alkol bazlı el dezenfektanları sporları öldürmez. Sabun ve su ile el yıkama gereklidir.

Asemptomatik kolonizasyon süreçte yaygındır. Hastane personeli ve hastalarda asemptomatik C. difficile kolonizasyonu görülebilir.

Toplum kaynaklı CDI son yıllarda artmıştır. Geleneksel risk faktörleri olmayan bireylerde de görülebilir.

İmmün yanıt süreçte rol oynar. Toksinlere karşı antikor yanıtı CDI gelişimini ve tekrarlamasını etkileyebilir.

Clostridium Difficile İshali Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı klinik değerlendirme, ayrıntılı öykü, fizik muayene ve laboratuvar incelemeleri ile konulur.

Klinik değerlendirmede vital bulgular, fizik muayene, sıvı durumu, abdominal muayene, sistemik bulgular ve risk faktörleri değerlendirilir.

Ayrıntılı öykü süreç değerlendirmesinde temel önemdedir. Antibiyotik kullanım öyküsü (son 12 hafta), hastane yatış öyküsü, immün durum, eşlik eden kronik hastalıklar, ilaç kullanımı (özellikle PPI), önceki CDI öyküsü ve seyahat öyküsü değerlendirilir.

Açıklanamayan ishal (günde 3 veya daha fazla sulu dışkı) olan ve risk faktörleri olan hastalarda CDI testi planlanır.

Laboratuvar testleri tanı için temel başlıktır.

Glutamat dehidrogenaz (GDH) antijen testi yüksek duyarlılık (>%90) gösterir; ancak toksin üretimini ayırt etmez.

Toksin A/B EIA (enzim immünoassay) testi toksin üretimini gösterir; duyarlılığı düşüktür (%50-70).

NAAT (nükleik asit amplifikasyon testi) yüksek duyarlılık ve özgüllük gösterir. PCR testi tcdB genini saptar.

İki aşamalı algoritma süreçte değerli olabilir: GDH + toksin EIA. Uyumsuz sonuçlarda NAAT kullanılabilir.

NAAT pozitif ancak toksin EIA negatif olgularda klinik bağlam değerlendirilir. NAAT asemptomatik kolonizasyonu da pozitif gösterebilir.

Test sadece semptomatik hastalarda yapılmalıdır. Asemptomatik kolonizasyon taraması rutin önerilmez.

Sadece formed olmayan (sulu) dışkı örnekleri test edilmelidir.

Aynı hastada tekrar test (test of cure) önerilmez. Pozitif sonuç klirens olmadan da devam edebilir.

Sigmoidoskopi veya kolonoskopi psödomembranöz kolit tanısında değerlidir; ancak rutin değildir. Ileus, megakolon ve perforasyon riski olan durumlarda dikkatli yapılmalıdır.

Görüntüleme yöntemleri ciddi enfeksiyon ve komplikasyonların değerlendirilmesinde planlanır.

Diğer laboratuvar testleri (tam kan sayımı, biyokimya panel, böbrek fonksiyon testleri, albümin, elektrolitler, laktat, CRP) klinik şiddetin değerlendirilmesinde değerlidir.

Ayırıcı tanıda diğer enfeksiyöz ishal nedenleri (viral, bakteriyel, paraziter), inflamatuar bağırsak hastalığı, iskemik kolit, ilaç ilişkili kolit, mikroskopik kolit, irritabl bağırsak sendromu, enteral beslenme ile ilişkili ishal ve diğer gastrointestinal durumlar değerlendirilir.

Clostridium Difficile İshali Yönetim ve Yaklaşım Nasıldır?

CDI yönetimi multidisipliner ekip yaklaşımı, hızlı tanı, uygun antimikrobiyal tedavi, destek tedavisi, enfeksiyon kontrolü uygulamaları ve eşlik eden komplikasyonların yönetimi gerektirir.

Sorumlu antibiyotik kesilmesi süreç yönetiminin temel başlığıdır. Tetikleyici antibiyotik mümkünse kesilir veya daha düşük riskli alternatif ile değiştirilir.

Antimikrobiyal tedavi süreç yönetiminin temel başlıklarındandır.

Fidaksomisin birinci basamak tedavi olarak önerilir. Oral 200 mg günde iki kez 10 gün boyunca uygulanır. Tekrarlama riski daha düşüktür.

Vankomisin birinci basamak alternatif tedavidir. Oral 125 mg günde dört kez 10 gün boyunca uygulanır. Daha yaygın olarak kullanılan seçenektir.

Metronidazol artık birinci basamak tedavi olarak önerilmez; vankomisin veya fidaksomisinin mevcut olmadığı durumlarda alternatif olabilir.

Şiddetli olmayan ilk epizot için fidaksomisin veya vankomisin (oral) tercih edilir.

Şiddetli olmayan ilk epizotta metronidazol (oral 500 mg günde üç kez 10 gün) alternatif olarak değerlendirilebilir; ancak diğer seçenekler tercih edilir.

Şiddetli CDI tedavisinde oral vankomisin 125 mg günde dört kez 10 gün veya fidaksomisin 200 mg günde iki kez 10 gün önerilir.

Fulminan CDI tedavisinde yüksek doz oral vankomisin (500 mg günde dört kez), intravenöz metronidazol (500 mg her 8 saatte bir) ve rektal vankomisin (ileus durumunda) kombinasyonu uygulanır.

Cerrahi konsültasyon fulminan CDI ve komplikasyon şüphesinde temel başlıktır. Subtotal kolektomi veya loop ileostomi ile kolon lavajı seçilmiş olgularda kritik öneme sahip olabilir.

Tekrarlayan CDI tedavisinde tedavi seçenekleri farklılaşır.

İlk tekrarlama durumunda fidaksomisin, uzun süreli vankomisin (pulse veya tapering rejimi), veya fidaksomisin standart rejim uygulanır.

Çoklu tekrarlamalarda fidaksomisin uzun rejim, vankomisin tapering rejimi, fekal mikrobiyota transplantasyonu (FMT) ve bezlotoksumab (toksin B'ye karşı monoklonal antikor) değerlendirilir.

Fekal mikrobiyota transplantasyonu (FMT) tekrarlayan CDI tedavisinde temel başlıklardandır. Yüksek başarı oranı (%80-90) gösterir.

FMT donör dışkı örneklerinin alıcının gastrointestinal sistemine nakledilmesidir. Endoskopik (üst veya alt GI), nazogastrik, nazojejunal, oral kapsül veya lavman yoluyla uygulanabilir.

Yeni nesil mikrobiyom temelli tedaviler (RBX2660, SER-109) tekrarlayan CDI tedavisinde geliştirilmiş seçeneklerdir.

Bezlotoksumab toksin B'ye karşı monoklonal antikordur. Tekrarlama önlemede değerli olabilir. Standart antibiyotik tedavisi ile birlikte uygulanır.

Destek tedavisi süreçte temel başlıklardandır. Sıvı resüsitasyonu, elektrolit replasmanı, beslenme desteği ve eşlik eden komplikasyonların yönetimi sürdürülür.

Antiperistaltik ilaçlar (loperamid) ve opioidler CDI'da kullanılmaz. Toksinin lümen içinde birikmesine ve toksik megakolona yol açabilir.

PPI kullanımının gözden geçirilmesi süreçte değerlidir.

Probiyotikler rutin önerilmez; ancak seçilmiş olgularda profilaktik olarak değerlendirilebilir.

Enfeksiyon kontrolü uygulamaları süreç yönetiminin temel başlığıdır.

Hasta izolasyonu (kontak izolasyonu) süreçte temel başlıktır. Tek kişilik oda, koruyucu önlük ve eldiven kullanımı sürdürülür.

El hijyeni süreçte temel başlıktır. Alkol bazlı el dezenfektanları sporları öldürmez. Sabun ve su ile el yıkama gereklidir.

Çevre temizliği süreçte değerlidir. Sporosidal dezenfektanlar (sodyum hipoklorit) süreçte tercih edilir.

Hasta bakım malzemelerinin tek kullanımlı veya hastaya özel olması süreçte değerlidir.

Antibiyotik yönetim programları (antimicrobial stewardship) süreç önlemede temel başlıklardandır.

Hemodinamik destek süreçte değerlidir. Sıvı resüsitasyonu, vazoaktif ilaçlar ve organ destek tedavileri klinik gereksinime göre uygulanır.

Multidisipliner ekip yaklaşımı süreç yönetiminin temel taşıdır. Yoğun bakım, enfeksiyon hastalıkları, gastroenteroloji, genel cerrahi, klinik mikrobiyoloji, klinik eczacılık, enfeksiyon kontrolü ve hemşirelik ekiplerinin koordineli çalışması süreç yönetimine katkı sağlar.

Clostridium Difficile İshali Komplikasyonları Nelerdir?

CDI sürecinde çeşitli komplikasyonlar gelişebilir. Şiddetli dehidratasyon, elektrolit bozuklukları, akut böbrek hasarı, toksik megakolon, kolonik perforasyon, peritonit, sepsis, septik şok, multipl organ disfonksiyonu sendromu, tekrarlama, mortalite ve uzun dönem etkiler süreçte yer alabilen ciddi tablolardır.

Toksik megakolon süreçte ciddi bir komplikasyondur. Kolonun radyolojik dilatasyonu (>6 cm), sistemik toksisite, perforasyon riski ve acil cerrahi müdahale gereksinimi süreçte yer alır.

Kolonik perforasyon ve peritonit süreçte hayatı tehdit eden komplikasyonlardır.

Sepsis ve septik şok süreçte gelişebilen ciddi tablolardır.

Akut böbrek hasarı dehidratasyon ve sistemik tablo sonucu süreçte gelişebilir.

Şiddetli dehidratasyon ve elektrolit bozuklukları (hipokalemi, hipomagnezemi, metabolik asidoz) süreçte yaygındır.

Hipoalbüminemi süreçte protein kaybı sonucu gelişir.

Tekrarlama süreçte yaygındır. CDI yaklaşık %20-30 oranında tekrarlayabilir. Tekrarlamalardan sonra tekrarlama riski daha da artar.

Cerrahi müdahale gerektiren komplikasyonlar arasında toksik megakolon, perforasyon, refrakter CDI ve fulminan CDI yer alır.

Subtotal kolektomi ve loop ileostomi ile kolon lavajı seçilmiş olgularda uygulanan cerrahi seçeneklerdir.

Reaktif artrit ve diğer ekstraintestinal komplikasyonlar süreçte yer alabilir.

Uzun süreli yoğun bakım yatışı, hastane yatış süresinin uzaması ve sağlık maliyetlerinde artış süreçte değerlendirilen konulardır.

Mortalite riski CDI'da belirgin olabilir. Fulminan CDI mortalitesi %30-80 düzeyinde olabilir.

Uzun dönemde fonksiyonel kayıplar, organ disfonksiyonu sekelleri, yaşam kalitesinde değişiklikler ve psikososyal etkiler değerlendirilen konulardır.

Clostridium Difficile İshali Nasıl Gelişir?

CDI süreci karmaşıktır ve çeşitli faktörlerin etkisiyle gelişir.

Antibiyotik kullanımı normal kolon mikrobiyomunu baskılar. Bu durum direnç koruyucu mekanizmaların kaybına yol açar.

C. difficile sporları fekal-oral yolla edinilir veya endojen kolonizasyondan kaynaklanır.

Mikrobiyom baskılanması C. difficile sporlarının germinasyonuna ve çoğalmasına izin verir.

Vegetatif C. difficile toksin A (TcdA) ve toksin B (TcdB) üretir.

Toksinler kolon mukoza hücrelerine bağlanır ve hücre içine girer. Rho GTPaz inaktivasyonu, aktin sitoskeleton bozulması, hücreler arası bağlantı kaybı, sıvı sekresyonu, inflamasyon ve hücre ölümü süreçte yer alır.

İnflamatuar yanıt süreçte gelişir. Nötrofil infiltrasyonu, sitokin salınımı ve mukoza hasarı süreçte yer alır.

Psödomembran oluşumu (ölü hücreler, fibrin, mukus, inflamatuar hücreler) karakteristik patolojik bulgudur.

Sıvı ve elektrolit kayıpları ishal yoluyla gelişir.

Sistemik etkiler süreçte gelişebilir. Toksinler veya bakteriyel ürünler sistemik dolaşıma karışabilir.

Şiddetli ve fulminan CDI'da ileri inflamatuar yanıt, kolonik dilatasyon, perforasyon, peritonit ve sepsis süreçte yer alır.

Tekrarlama mekanizmaları arasında mikrobiyom restorasyonunun yetersizliği, immün yanıt yetersizliği, spor formunun antibiyotik tedavisinden korunması ve yeniden enfeksiyon yer alır.

Hipervirulan suşlar (BI/NAP1/027) daha şiddetli enfeksiyon, binary toksin üretimi, yüksek toksin üretimi ve sporulasyon oranı gösterir.

Tedavi süreci ile sorumlu antibiyotik kesilmesi, uygun antimikrobiyal tedavi, destek tedavisi, enfeksiyon kontrolü uygulamaları ve eşlik eden komplikasyonların yönetimi sürdürülür. Erken müdahale prognoz açısından temel önemdedir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

İshal bulguları (günde 3 veya daha fazla sulu dışkı), karın ağrısı, ateş ve dehidratasyon bulguları durumunda tıbbi yardım gereklidir.

Antibiyotik kullanımı sırasında veya kullanımdan sonra (son 12 hafta) gelişen ishal CDI açısından değerlendirilmelidir.

Hastane yatış öyküsü, immün baskılanma, ileri yaş ve diğer risk faktörleri olan bireylerde ishal hızlı değerlendirme gerektirir.

Ciddi enfeksiyon bulguları (ileri ateş, kanlı ishal, ileri karın ağrısı, şişkinlik, ileri dehidratasyon, hipotansiyon, bilinç değişiklikleri) acil değerlendirme gerektirir.

Önceki CDI öyküsü olan bireylerde yeni ishal epizodu tekrarlama açısından değerlendirilmelidir.

Akılcı antibiyotik kullanımı CDI önlemede temel başlıklardandır. Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınılması, dar spektrumlu antibiyotik tercihi ve uygun süre/doz uygulamaları sürdürülür.

Hijyen önlemleri (el hijyeni, sabun ve su ile yıkama, çevre temizliği) hasta yakınları ve sağlık çalışanları için önemlidir.

Hasta ve aile eğitimi CDI önleme, klinik bulguların tanınması ve düzenli takip hakkında bilgi sağlar.

Yoğun bakım sonrası taburculuk döneminde de CDI izlemi sürdürülür. Yeni başlayan veya devam eden ishal, karın ağrısı, ateş ve diğer yakınmalar hekim değerlendirmesi gerektirir.

Probiyotikler CDI önlemede rutin olarak önerilmez; ancak seçilmiş olgularda değerlendirilebilir.

Son Değerlendirme

Clostridium difficile ishali, hızlı tanı ve uygun yönetim ile kontrol altına alınabilen ciddi gastrointestinal enfeksiyondur. Sorumlu antibiyotik kesilmesi, uygun antimikrobiyal tedavi (fidaksomisin, vankomisin), destek tedavisi, enfeksiyon kontrolü uygulamaları, cerrahi müdahale (gerektiğinde) ve tekrarlama önleme stratejileri süreç yönetiminin temel başlıklarını oluşturur.

Multidisipliner ekip yaklaşımı süreç yönetiminin temel taşıdır. Yoğun bakım, enfeksiyon hastalıkları, gastroenteroloji, genel cerrahi, klinik mikrobiyoloji, klinik eczacılık, enfeksiyon kontrolü ve hemşirelik ekiplerinin koordineli çalışması süreç yönetimine katkı sağlar.

Önleyici stratejiler, akılcı antibiyotik kullanımı, el hijyeni (sabun ve su ile), izolasyon önlemleri, çevre temizliği (sporosidal dezenfektanlar), aktif sürveyans ve antimikrobiyal yönetim programları CDI sıklığının azaltılmasında temel başlıklardandır.

Tekrarlayan CDI'da fekal mikrobiyota transplantasyonu (FMT) ve yeni mikrobiyom temelli tedaviler değerli seçeneklerdir.

Koru Hastanesi Yoğun Bakım bölümünde uzman hekimlerimiz, enfeksiyon hastalıkları, gastroenteroloji, genel cerrahi, klinik mikrobiyoloji, klinik eczacılık ve enfeksiyon kontrolü ekipleri ile koordineli çalışarak Clostridium difficile ishali yaşayan hastalarımızın yanında durmaktadır. Donanımlı ünitelerimiz, modern monitörizasyon sistemlerimiz ve titiz izlem süreçlerimiz ile hasta güvenliğinin sağlanması temel önceliğimizdir.