Hipotiroidizm, boynun ön kısmında bulunan kelebek şeklindeki tiroid bezinin vücudun ihtiyaç duyduğu kadar hormon üretememesi durumudur. Tiroid hormonları metabolizmayı, yani vücudun enerjiyi nasıl kullandığını yönetir. Bu hormonlar azaldığında vücudun tüm fonksiyonları yavaşlar ve kişi kendini sürekli yorgun, halsiz ve düşük enerjili hisseder.
Kimlerde Görülür?
Hipotiroidizm her yaş grubunda ortaya çıkabilir ancak bazı kişilerde görülme ihtimali daha yüksektir. Özellikle 40 yaş üzerindeki kadınlarda bu durumla karşılaşma sıklığı erkeklere göre daha fazladır. Ailesinde tiroid hastalığı öyküsü olanlar, daha önce tiroid ameliyatı geçirenler veya tiroid bölgesine radyasyon tedavisi almış kişiler risk grubu içindedir. Ayrıca bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırdığı otoimmün (bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırdığı) hastalıkları olan kişilerde de görülme sıklığı artar. Hamilelik süreci veya doğumdan sonraki dönemde de tiroid hormon seviyelerinde değişimler yaşanabilir. İyot eksikliği olan bölgelerde yaşayan kişilerde de tiroid bezi yeterli hormon üretemeyebilir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Belirtiler genellikle yavaş ilerler ve çoğu kişi bunları yaşlanmaya veya yoğun iş temposuna bağlayabilir. En yaygın hissedilen belirti, ne kadar uyursa uyusun geçmeyen şiddetli yorgunluktur. Bunun dışında şu belirtiler sıkça görülür:
- Sürekli üşüme hissi ve soğuğa karşı tahammülsüzlük
- Nedeni açıklanamayan kilo artışı veya kilo vermekte zorlanma
- Ciltte kuruluk, pullanma ve matlaşma
- Saç tellerinde incelme, dökülme ve tırnaklarda kırılganlık
- Sabahları yüzde ve göz çevresinde oluşan şişlikler
- Düşünsel yavaşlama, odaklanma güçlüğü ve unutkanlık
- Depresif ruh hali veya mod düşüklüğü
- Kas ağrıları, eklemlerde sertlik ve güçsüzlük
- Ses kısıklığı veya boğazda dolgunluk hissi
- Kadınlarda adet düzensizlikleri veya daha yoğun kanamalar
- Kabızlık gibi sindirim sistemi yavaşlamaları
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı süreci, hastanın şikayetlerinin dinlenmesi ve fiziksel muayene ile başlar. Ancak kesin teşhis için mutlaka kan tahlili yapılması gerekir. Kanda bakılan TSH (tiroidi uyaran hormon) ve T4 (serbest tiroksin) değerleri, tiroid bezinin çalışma durumunu net bir şekilde ortaya koyar. TSH seviyesinin beklenenden yüksek, T4 seviyesinin ise düşük olması genellikle hipotiroidizme işaret eder. Koru Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları bölümünde, doktorlar bu değerleri değerlendirirken hastanın genel sağlık durumunu ve geçmişini dikkate alır. Bazen tiroid bezinin yapısını incelemek için ultrason (ses dalgalarıyla görüntüleme) yöntemine de başvurulabilir. Bu sayede bezin boyutunda bir büyüme veya nodül (bez içinde oluşan yumru) olup olmadığı gözlemlenir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Tedavi edilmeyen veya kontrol altında tutulmayan hipotiroidizm, zamanla farklı sağlık sorunlarına yol açabilir. En sık karşılaşılan komplikasyonlardan biri guatr (tiroid bezinin büyümesi) oluşumudur. Sürekli uyarılan tiroid bezi zamanla genişleyebilir ve yutkunma güçlüğü yapabilir. Ayrıca kolesterol seviyelerinde yükselme yaşanabilir, bu da kalp ve damar sağlığını olumsuz etkileyebilir. Uzun süreli ve ağır seyreden durumlarda kalp kasında zayıflama veya kalp yetmezliği riski artabilir. Zihinsel fonksiyonlarda yavaşlama, unutkanlık ve ağır depresyon da tedavi edilmeyen hastalarda gözlemlenebilen ciddi durumlardır. Nadir durumlarda ise vücut ısısının aşırı düşmesi ve bilinç kaybı ile seyreden miksödem koması (ağır tiroid yetmezliğinin yarattığı hayati tehlike) gelişebilir, ancak bu durum günümüzde erken teşhis sayesinde oldukça nadirdir.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
Bu hastalık bulaşıcı değildir. Hipotiroidizm, kişiden kişiye herhangi bir temas, solunum veya ortak eşya kullanımı yoluyla geçmez. Hastalığın temelinde genellikle bağışıklık sisteminin kendi tiroid bezine saldırması, tiroid ameliyatları, radyoterapi uygulamaları, iyot eksikliği veya genetik yatkınlık yatar. Yani bu bir mikrop veya virüs kaynaklı hastalık olmadığı için çevrenizdeki insanlara bulaştırma riskiniz yoktur. Hastalığın kökeni tamamen kişinin kendi vücut mekanizması ve metabolik süreçleriyle ilgilidir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Vücudunuzda daha önce olmayan bir yorgunluk, sürekli üşüme, cilt kuruluğu veya açıklanamayan kilo artışı gibi belirtiler 2-3 haftadan uzun süredir devam ediyorsa bir endokrinoloji uzmanına görünmekte fayda vardır. Özellikle ailesinde tiroid hastalığı olan kişilerin, hiçbir belirti hissetmeseler bile rutin kontrollerini ihmal etmemeleri önerilir. Eğer kalp çarpıntısı, nefes darlığı veya ciddi bir ruhsal çöküntü hissediyorsanız, beklemeden bir sağlık kuruluşuna danışmalısınız. Erken teşhis, yaşam kalitenizi yükseltmek ve ileride oluşabilecek kalp veya metabolik sorunları önlemek adına oldukça değerlidir.
Son Değerlendirme
Hipotiroidizm, doğru takip ve uygun tedavi yöntemleriyle yönetilebilen bir durumdur. Koru Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları bölümü, hastaların hormon seviyelerini dengede tutarak günlük yaşam kalitelerini artırmayı hedefler. Tedavi genellikle vücudun eksik olan hormonunun dışarıdan takviye edilmesi prensibine dayanır. Bu süreçte doktorunuzla düzenli iletişimde kalmak, kan tahlillerini aksatmamak ve ilaçları düzenli kullanmak, kendinizi kısa sürede çok daha enerjik ve sağlıklı hissetmenize yardımcı olur. Tiroid beziniz yavaş çalışıyor olabilir ancak doğru destekle hayatınızın hızını normale döndürmek mümkündür.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
