Anterior servikal diskektomi ve füzyon (ACDF), servikal disk hernisi, dejeneratif disk hastalığı, servikal radikülopati ve servikal miyelopati gibi geniş bir endikasyon yelpazesinde uygulanan, modern omurga cerrahisinin en yerleşik ve en sık yapılan prosedürlerinden biridir. Smith-Robinson ve Cloward tarafından 1958 yılında tarif edilmiş olup; günümüzde modern PEEK ve titanyum kafes teknolojileri, kemik morfojenik protein destekli füzyon yöntemleri ve mikrocerrahi tekniklerle gelişmiş şekli yaygın biçimde uygulanmaktadır. ICD-10 sınıflamasında servikal disk hernisi (M50), servikal radikülopati (M54.12) ve servikal miyelopati (M47.12) gibi patolojiler için endikasyonu bulunan ACDF; doğru hasta seçimi ve titiz cerrahi teknik ile yüksek başarı oranı sağlayan etkin bir tedavi seçeneğidir.
Anterior Servikal Diskektomi ve Füzyon Nedir?
ACDF, servikal omurgaya anterior boyun yaklaşımıyla erişim sağlanarak, etkilenen seviye veya seviyelerde disk eksizyonu, osteofit dekompresyonu, son plak hazırlığı ve interbody kafes (allogreft veya sentetik kafes) yerleştirilmesi yoluyla uygulanan füzyon prosedürüdür. Anterior servikal plak ve vidalar ile segmenter stabilizasyon sağlanır. Disk eksizyonu radiküler sinir kökü ve spinal kord üzerindeki anterior bası nedenlerini ortadan kaldırır.
ACDF; uzun dönem yüksek füzyon başarısı, klinik şikayetlerin etkin biçimde gerilemesi ve düşük komplikasyon oranı ile servikal omurga cerrahisinin altın standart prosedürleri arasında yer alır. Multilevel uygulamalar geniş kapsamlı dejenerasyon tablolarında ve servikal sagittal denge restorasyonu için tercih edilir.
Endikasyonlar
ACDF endikasyonları arasında servikal disk hernisi, servikal spondiloz, dejeneratif disk hastalığı, servikal radikülopati, servikal miyelopati, OPLL (posterior longitudinal ligaman ossifikasyonu), servikal travma sonrası instabilite ve revizyon cerrahileri yer alır.
Cerrahi Anatomi ve Patofizyoloji
Servikal omurga; vertebra korpusları, intervertebral diskler, fased eklemler, ligaman aparatı ve nöral yapılardan oluşan kompleks bir bölgedir. ACDF için kullanılan anterior boyun koridoru; sternokleidomastoid kasının medial kenarı, karotid kılıf ve trakea-özefagus kompleksi arasındaki Smith-Robinson koridorudur. Bu koridor güvenli ve geniş erişim sağlar.
Servikal diskler arasındaki Luschka eklemleri (uncovertebral eklemler) foraminal stenoz patogenezinde önemli rol oynar. Diskektomi sırasında uncovertebral osteofit rezeksiyonu ile foraminal alan genişletilir.
Cerrahi Teknik Detayları
Hasta Hazırlığı ve Pozisyon
Hasta supine pozisyonda yerleştirilir; başın hafif ekstansiyonu ve omuzların aşağı çekilmesi ile servikal lordoz korunur. Floroskopi ile hedef seviye işaretlenir.
Cerrahi Yaklaşım
Boyun ön yüzünde transvers cilt insizyonu yapılır; subkütan doku ve platisma kası kesilir. Sternokleidomastoid kası lateralize edilir; karotid kılıf laterale, trakea-özefagus kompleksi mediale itilir. Longus kolli kası askıya alınır; vertebra korpus ön yüzü açığa çıkarılır.
Diskektomi
Hedef diskin annulus fibrosusu insize edilir. Mikroskobik magnifikasyon altında diskin tüm parçaları (nukleus pulposus, annular materyal) çıkarılır. Posterior longitudinal ligaman korunur veya gerekirse rezeke edilir. Uncovertebral osteofitler yüksek devirli matkap ile rezeke edilir; foramen genişletilir.
Son Plak Hazırlığı
Vertebra son plakları küret ile dekortike edilir; subkondral kemik korunur. Kortikal kemik yüzeyi füzyon için optimal hale getirilir.
İnterbody Kafes Yerleştirme
Uygun boyutta deneme kafesleri ile aralık değerlendirilir. PEEK, titanyum ya da allogreft kafes seçilir. Kafes; uygun servikal lordoz açısı (4-7 derece) ile yerleştirilir. Kafes içi otogreft veya demineralize kemik matriksi ile doldurulur.
Anterior Servikal Plak ve Stabilizasyon
Anterior servikal plak; uygun uzunlukta seçilir. Self-tapping veya self-drilling vidalar ile 12-16 mm uzunluğunda vidalar yerleştirilir. Floroskopi ile pozisyon doğrulanır.
Drenaj ve Kapatma
Vakumlu retropharingeal dren yerleştirilir. Platisma, subkütan ve cilt katları anatomik tabakalarına göre kapatılır.
Endikasyon Patolojileri ve Nedenleri
- Servikal disk hernisi: Akut disk patolojileri ve nükleus pulposus protrüzyonu.
- Servikal spondiloz: Dejeneratif disk hastalığı, osteofit oluşumu.
- Servikal radikülopati: Sinir kök kompresyonu.
- Servikal miyelopati: Spinal kord kompresyonu.
- OPLL (posterior longitudinal ligaman ossifikasyonu): Asyalı popülasyonda baskın.
- Servikal travma: Kemik ve disk yaralanmaları.
- Postdiskektomi instabilitesi.
- Komşu segment hastalığı.
Klinik Belirtiler
- Boyun ağrısı.
- Üst ekstremitede radikülopati ve dermatomal ağrı.
- El ve kollarda güçsüzlük.
- Parestezi ve duyu kaybı.
- Servikal miyelopati bulguları; yürüyüş bozukluğu, ince motor beceri kaybı, üst ekstremitede koordinasyon kaybı.
- Hofmann ve Babinski pozitifliği.
- Sfinkter şikayetleri (ileri olgularda).
- Yaşam kalitesinde belirgin azalma.
Tanı Yöntemleri
Manyetik Rezonans Görüntüleme
Disk patolojileri, spinal kord kompresyonu, miyelomalazi, foraminal stenoz ve nöral yapıların değerlendirilmesinde altın standarttır. T2 sinyal değişiklikleri prognozu belirler.
Bilgisayarlı Tomografi
Vertebra anatomisi, osteofit, OPLL ve cerrahi planlama.
Direkt Grafi
Statik ve dinamik (fleksiyon-ekstansiyon) servikal grafiler ile instabilite değerlendirmesi.
Elektronöromiyografi
Sinir kök tutulumu ve seviye lokalizasyonu.
Yaşam Kalitesi Değerlendirmesi
NDI (Neck Disability Index), VAS, mJOA skorları rutin uygulanır.
Ayırıcı Tanı
- Servikal disk artroplastisi: Hareket koruyucu cerrahi alternatifi.
- Posterior servikal foraminotomi: Tek seviye foraminal stenoz olgularında alternatif.
- Servikal laminektomi ve laminoplasti: Multilevel servikal miyelopatide.
- Korpektomi: Daha kapsamlı dekompresyon gereken olgularda.
- Hibrit konstrüksiyonlar: Bazı seviyelerde ACDF, bazılarında artroplasti.
- Konservatif tedavi: Hafif olgularda fizyoterapi ve ilaç tedavisi.
Sonuçlar
Modern serilerde tek seviye ACDF ile yüzde 95-99 erken füzyon, NDI skorlarında ortalama 25-35 puan azalma ve yüzde 85-95 hasta memnuniyeti raporlanmıştır. Multilevel ACDF olgularında füzyon oranları yüzde 80-95 arasındadır. Komşu segment hastalığı yıllık yüzde 2-3 oranında gelişir. Servikal miyelopati olgularında erken cerrahi mJOA skorlarında belirgin iyileşme sağlar.
Komplikasyonlar
- Disfaji (geçici, yüzde 5-15 olguda 6 aydan kısa süreli).
- Disfoni; rekürren laringeal sinir yaralanmasına bağlı ses kısıklığı.
- Özefagus yaralanması ve perforasyon (nadir).
- Vertebral arter yaralanması.
- Karotid arter yaralanması.
- Spinal kord yaralanması.
- Yara yeri enfeksiyonu, retrofaringeal abse.
- Kafes subsidansı ve migrasyonu.
- Pseudoartroz.
- Komşu segment hastalığı.
- Tromboembolik olaylar.
- Postoperatif hava yolu obstrüksiyonu (boyun hematomu).
Korunma ve Risk Azaltma
- Cerrahi öncesi titiz hasta seçimi ve risk değerlendirmesi.
- Sigara bırakma; en az 6 hafta önce.
- Kemik kalitesi optimizasyonu; D vitamini ve kalsiyum.
- Multimodal analjezi protokolü.
- Erken mobilizasyon ve servikal ekstansiyondan kaçınma.
- Postoperatif aktivite kısıtlaması ve uyum.
- Boyun yumuşak collar desteği seçilmiş olgularda.
- Disfaji yönetimi ve diet modifikasyonu.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
- Refrakter boyun ağrısı.
- Üst ekstremitede radiküler ağrı ve güçsüzlük.
- Servikal miyelopati bulguları; yürüyüş bozukluğu, ince motor beceri kaybı.
- İlerleyici nörolojik defisit.
- Konservatif tedaviye 6-12 hafta yanıtsızlık.
- Travmatik servikal yaralanma.
- Postoperatif yeni başlayan ağrı veya nörolojik bulgular.
Postoperatif Bakım ve İyileşme Süreci
ACDF cerrahisi sonrası birinci günde mobilizasyon başlatılır; hastanede yatış süresi ortalama 1-3 gündür. Boyun yumuşak collar 1-2 hafta süreyle gündüz kullanılır. Disfaji şikayetleri ilk hafta sıktır; yumuşak besin önerilir, gerekirse logopedi konsültasyonu yapılır. Yara dikişleri 7-10. günde alınır. Üçüncü ve altıncı ayda füzyon kontrolü için BT veya direkt grafi yapılır. Aktivite kısıtlamaları 6-8 hafta süreyle uygulanır. Ağır kaldırma 3 ay süresince kısıtlanır. Multimodal analjezi protokolü ve ERAS yaklaşımları erken iyileşmeyi destekler. Multidisipliner rehabilitasyon programı uzun dönem fonksiyonel sonuçlar için kritiktir.
Kapanış
Koru Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümünde uzman hekimlerimiz, anterior servikal diskektomi ve füzyon planlaması ve uygulamasında ileri görüntüleme tabanlı kantitatif analiz, üç boyutlu cerrahi planlama, mikrocerrahi disk eksizyonu ve servikal sagittal denge restorasyonu odaklı yaklaşımlar ile güncel uluslararası kılavuzlara dayalı bir yaklaşım sunmaktadır. SSEP ve MEP eşliğinde intraoperatif nöromonitorizasyon, modern PEEK ve titanyum interbody kafes teknolojileri, anterior servikal plak sistemleri ve multimodal analjezi protokolleri; ortopedi, fizyoterapi, anestezi ve kulak burun boğaz ekipleri ile entegre çalışılarak uzun dönem servikal stabilite, fonksiyonel kazanım ve yaşam kalitesi en üst düzeyde sağlanmaktadır.
