Vitrektomi, gözün arka boşluğunu dolduran jel kıvamındaki vitreus sıvısının cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Retina hastalıklarının tedavisinde en önemli mikrocerrahi tekniklerinden biri olan vitrektomi, diyabetik retinopati, retina dekolmanı, makula deliği ve göz içi kanamalar gibi pek çok ciddi hastalığın tedavisinde başarıyla uygulanmaktadır. Modern teknoloji sayesinde milimetrenin altında kesilerle yapılabilen bu ameliyat, görme kaybına neden olabilecek pek çok hastalıkta umut vaat eden sonuçlar sağlamaktadır. Geçmişte tedavi edilemez kabul edilen pek çok retina hastalığı bugün vitrektomi sayesinde başarıyla tedavi edilebilmekte ve hastaların görme yetilerinin korunması veya iyileşmesi mümkün olabilmektedir. Heads-up 3D cerrahi sistemleri ve daha küçük gauge aletlerin gelişimi ile vitrektomi pratiği sürekli yenilenmektedir.
Vitrektomi Nedir ve Nasıl Çalışır?
Vitrektomi, gözün üçte ikilik arka boşluğunda yer alan vitreus jelinin özel cerrahi aletlerle parçalanarak emilmesi ve gerektiğinde retina üzerinde tedavi edici işlemlerin yapılması esasına dayanır. Geleneksel açık cerrahiden farklı olarak gözde sadece 0,5 mm civarında üç adet küçük giriş açıklığı oluşturulur. Bu açıklıklardan vitrektom (kesici-emici alet), aydınlatıcı prob ve infüzyon kanülü göze yerleştirilir. Vitrektom, vitreusu mikroskobik parçacıklara böler ve aynı anda emerek göz dışına alır. Çıkarılan vitreus yerine işlem süresince dengeli tuz çözeltisi sürekli olarak gönderilir, böylece göz içi basıncı korunur. İşlem sonunda göz içi kanlı vitreus tamamen temizlenir, retina üzerindeki çekici membranlar soyulur ve gerekli tedaviler uygulanır.
Çalışma Prensibi
Vitrektomi ameliyatının temel adımları şunlardır:
- Mikro portlar oluşturma: Göz beyazında 23, 25 veya 27 gauge boyutunda üç port açılır
- İnfüzyon kanülü yerleştirme: Sürekli sıvı dengesi için bir port infüzyona ayrılır
- Vitreus aspirasyonu: Vitrektom ile vitreus sıvısı parçalanarak emilir
- İntraoperatif görüntüleme: Endoskopik aydınlatma ile retina detaylı incelenir
- Membran soyulması: Retina üzerindeki epiretinal membranlar pinset ile çıkarılır
- Tedavi uygulamaları: Lazer, kriyoterapi, membran soyma gibi işlemler yapılır
- Tampon madde uygulaması: Gerektiğinde gaz, hava veya silikon yağı ile göz içi doldurulur
- Portların kapatılması: Çoğu vakada dikiş gerektirmez, kendiliğinden kapanır
Hangi Hastalıklarda Uygulanır?
Vitrektomi son derece geniş bir hastalık yelpazesinde uygulanmaktadır:
- Retina dekolmanı: Retinanın yapışık olduğu yerden ayrılması
- Diyabetik retinopati: İleri evre proliferatif diyabetik retinopati ve göz içi kanama
- Vitreus kanaması: Çeşitli nedenlerle göz içine kanama
- Makula deliği: Sarı nokta merkezinde delik oluşması
- Epiretinal membran: Retina yüzeyinde fibröz zar oluşumu
- Vitreomakular traksiyon: Vitreusun makulayı çekmesi
- Endoftalmi: Göz içi enfeksiyonların tedavisi
- Travmatik göz yaralanmaları: Göze giren yabancı cisimlerin çıkarılması
- Karmaşık katarakt: Lens parçalarının arka segmente düşmesi
- Yaşa bağlı makula dejenerasyonu: Submakuler kanamalı vakalar
- Prematüre retinopatisi: İleri evrelerde uygulanır
- Üveit komplikasyonları: Kronik göz içi iltihaplarında ortaya çıkan vitreus opasiteleri
- Posttravmatik komplikasyonlar: Göz travmaları sonrası gelişen retina sorunları
Vitrektominin Avantajları
Bu ileri retina cerrahisinin sağladığı klinik faydalar oldukça önemlidir:
- Görme kaybının önlenmesi: Tedavi edilmediğinde körlüğe yol açabilecek hastalıklarda görme korunur
- Mikro invaziv yaklaşım: Çok küçük kesilerle ameliyat yapılır, dikişe gerek kalmaz
- Hızlı iyileşme süreci: Modern tekniklerle iyileşme süresi belirgin biçimde kısalmıştır
- Tek seansta çok yönlü tedavi: Birden fazla retina sorunu aynı ameliyatta giderilebilir
- Yüksek başarı oranı: Doğru endikasyonda büyük çoğunlukla başarılı sonuç alınır
- Lokal anestezi imkânı: Çoğu ameliyat genel anestezi gerektirmeden yapılabilir
- Ambulatuar cerrahi: Pek çok vakada günübirlik ameliyat şeklinde uygulanabilir
- Sürekli teknolojik gelişme: Heads-up 3D sistemler ve daha küçük gauge aletler ile sonuçlar iyileşmektedir
- Kombine işlem imkânı: Katarakt cerrahisi ile birleştirilebilir
- Detaylı retina incelemesi: İşlem sırasında retina yüzeyi ayrıntılı değerlendirilebilir
Tedavi Süreci
Vitrektomi öncesinde hasta detaylı göz muayenesinden geçer. Optik koherens tomografi (OCT), fundus floresein anjiyografi ve ultrasonografi gibi tetkiklerle hastalığın tipi ve evresi belirlenir. Sistemik hastalıklar (diyabet, hipertansiyon) kontrol altına alınır ve gerekiyorsa kan sulandırıcı ilaçlar düzenlenir. Ameliyat lokal anestezi ile yaklaşık 30-90 dakika sürer; karmaşık vakalarda 2-3 saate uzayabilir. İşlem operasyon mikroskobu altında gerçekleştirilir ve gerekirse intraoperatif OCT ile gerçek zamanlı retina görüntülemesi yapılır. Ameliyat sonrası bazı hastalarda göz içine gaz veya silikon yağı yerleştirilebilir; bu durumda hastanın belirli bir pozisyonda (genellikle yüz aşağı) kalması gerekebilir. Yüz aşağı pozisyon makula deliği ve retina dekolmanı vakalarında önemlidir ve birkaç gün ile birkaç hafta sürebilir. İlk birkaç gün gözde kızarıklık, hafif ağrı ve görme bulanıklığı olabilir. Antibiyotik ve antiinflamatuar damlalar düzenli kullanılır. Tam görme iyileşmesi hastalığa bağlı olarak haftalardan aylara kadar değişebilir. Düzenli kontroller hastalığın ve tedavinin başarısını izlemek için önemlidir. Silikon yağı yerleştirilen hastalarda 3-6 ay sonra ikinci bir küçük operasyonla yağ çıkarılır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Vitrektomi ameliyatı sonrası göz içine gaz konulan hastaların belirli süre uçak yolculuğundan kaçınması gereklidir çünkü basınç değişiklikleri ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Yüz aşağı pozisyon önerilen hastalarda bu kurala uyum tedavi başarısını doğrudan etkiler. Ameliyat sonrası göz içi basıncında artış, katarakt gelişimi ve nadiren retina dekolmanı tekrarı görülebilir. Diyabet, kan basıncı ve diğer kronik hastalıkların düzenli kontrolü uzun dönem başarı için kritiktir. Ameliyat sonrası ani görme kaybı, şiddetli ağrı veya kızarıklık durumunda hemen göz hekimine başvurulmalıdır. Düzenli takip muayeneleri asla aksatılmamalıdır. Diyabetik hastalarda kan şekeri kontrolü hem ameliyat öncesi hem sonrası mutlaka sağlanmalıdır. Göze yapılan işlem sonrası ilk hafta su ile temas, ovalama ve ağır iş gibi durumlardan kaçınılmalıdır. Ameliyat sonrası katarakt gelişimi yaygın olduğundan ileride katarakt cerrahisi gerekebileceği unutulmamalıdır.
Koru Hastanesi olarak göz hastalıkları bölümümüzde retina cerrahisi alanında uzmanlaşmış hekim kadromuz ve son teknoloji vitrektomi cihazlarımızla en karmaşık retina hastalıklarını başarıyla tedavi ediyoruz. 23, 25 ve 27 gauge mikro invaziv sistemlerimiz, modern endoskopik aydınlatma teknolojimiz ve multidisipliner yaklaşımımız ile hastalarımıza retina sağlığında en yüksek standartlarda hizmet sunmayı taahhüt ediyoruz. Diyabetik retinopati, retina dekolmanı, makula deliği ve diğer retina hastalıklarınızda uzman ekibimizden detaylı muayene ve tedavi imkânı için merkezimize başvurabilirsiniz.
