Spontan Bakteriyel Peritonit (SBP), karın zarında (periton) önceden var olan bir cerrahi veya travmatik enfeksiyon kaynağı olmaksızın gelişen, karın içi sıvının (asit) bakterilerle iltihaplanması durumudur. Karaciğer yetmezliği veya siroz gibi kronik karaciğer hastalıklarına bağlı olarak karın boşluğunda asit (ascites) biriken hastalarda en sık görülen ciddi komplikasyondur. Vücudun savunma mekanizmalarının zayıfladığı bu hasta grubunda, bağırsaklardaki bakteriler bağırsak duvarından mezenter lenfatik sistem yoluyla geçerek karın içindeki sıvıya ulaşır ve hızlı ilerleyen, hayatı tehdit eden bir enfeksiyona yol açar.
SBP, gastroenteroloji pratiğinde en sık karşılaşılan ve mortalitesi en yüksek komplikasyonlardan biridir. Hastalık genellikle siroz hastalarında görülmekle birlikte, nadiren nefrotik sendrom, kalp yetmezliği, lupus eritematozus ve diğer asit oluşturan durumlarda da bildirilmiştir. Erken tanı ve uygun antibiyotik tedavisi prognozun iyileştirilmesinde kritik öneme sahiptir; tedavisiz vakalarda mortalite oldukça yüksek olabilir. SBP'nin ayrıca tekrarlama eğiliminde olması nedeniyle uzun dönem profilaktik antibiyotik tedavisi ve karaciğer nakli değerlendirmesi tedavinin önemli bileşenleridir.
Kimlerde Görülür?
SBP en sık ileri evre karaciğer hastalığı olan, yani siroz hastalarında görülür. Özellikle karın boşluğunda sıvı birikmesi (asit) olan kişiler SBP için en büyük risk grubundadır. Hospitalize edilen sirozlu hastalarda asit varlığında SBP prevalansı yaklaşık yüzde 10-30 arasındadır; bu oran ayaktan takip edilen hastalarda biraz daha düşüktür. Siroz hastalarının hayatları boyunca yaklaşık üçte birinin en az bir SBP atağı geçirme ihtimali olduğu tahmin edilmektedir.
Risk faktörleri açısından özellikle dikkat edilmesi gereken hasta grupları şu şekildedir:
- İleri evre siroz hastaları (Child-Pugh B veya C sınıfı, MELD skoru yüksek)
- Daha önce SBP atağı geçirmiş olan hastalar (1 yıl içinde tekrarlama riski yaklaşık yüzde 70)
- Karın içi sıvısında protein konsantrasyonu düşük olanlar (1.0-1.5 g/dL altı)
- Üst gastrointestinal sistem kanaması geçirenler (özellikle özofagus varis kanaması)
- Daha önce paracentez yapılmış veya kalıcı asit drenajı olan hastalar
Karaciğerinde ciddi skar dokusu (fibrozis) bulunan ve fonksiyonel rezervi düşmüş hastalar, karın boşluğunda sık ve fazla miktarda sıvı biriken kişiler özel olarak dikkatli izlenmelidir. Mide kanaması geçiren siroz hastalarında SBP gelişme riski belirgin olarak artar; bu nedenle bu hastalarda profilaktik antibiyotik tedavisi rutin olarak uygulanır. Böbrek fonksiyonlarında bozulma olan, hepatorenal sendrom riski taşıyan hastalarda bağışıklık sistemi daha zayıf olduğundan SBP riski yüksektir. Proteini düşük beslenen, sarcopenia (kas kaybı) olan, uzun süre hastanede yatan veya yoğun bakımda izlenen hastalarda da bu tablo gelişebilir.
Cinsiyet açısından önemli bir farklılık göstermez; siroz hangi sebeple olursa olsun SBP riski benzerdir. Yaş açısından ileri yaşta görülmesi yaygındır; ancak siroz erken yaşta gelişmişse genç hastalarda da görülebilir. Etiyolojik açıdan alkol bağımlılığı, viral hepatit (B ve C), non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı, hemokromatoz, Wilson hastalığı, otoimmün hepatit ve primer biliyer kolanjit gibi tüm kronik karaciğer hastalıkları SBP için risk oluşturur. Asit dışı durumlarda ise nefrotik sendrom (özellikle çocuklarda), kalp yetmezliği, lupus, malignite ve tüberküloz peritonit ayırıcı tanıda değerlendirilmelidir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
SBP belirtileri bazen çok silik ve nonspesifik olabilir; bu durum teşhisi zorlaştırır ve gecikmeye yol açabilir. Hastaların bir kısmında çok net şikayetler varken, bir kısmında sadece genel bir halsizlik veya karaciğer fonksiyonlarında açıklanamayan bozulma görülebilir. Bu nedenle siroz hastalarında klinikte herhangi bir değişiklik olduğunda SBP'nin akla getirilmesi büyük öneme sahiptir.
En sık karşılaşılan ve dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:
- Karın ağrısı ve hassasiyet: Genellikle yaygın karın ağrısı, palpasyonda hassasiyet, defans (karın kaslarında istemsiz sertleşme), rebound (basıp bırakınca ağrı) bulguları
- Ateş: Hastaların yaklaşık yüzde 50-80'inde görülür; ancak ileri yaş ve şiddetli karaciğer hastalığında hipotermi de görülebilir
- Hepatik ensefalopati: Karaciğer toksinlerinin temizlenememesi ve enfeksiyonun etkisiyle zihin karışıklığı, davranış değişiklikleri, asteriksis (flapping tremor), bilinç değişiklikleri
- Sepsis bulguları: Düşük tansiyon, taşikardi, takipne, soğuk terleme, oligüri (idrar miktarında azalma)
- Sindirim sistemi bulguları: İshal veya kabızlık, mide bulantısı, kusma, iştahsızlık
Karaciğer fonksiyonlarında ani bozulma SBP'nin önemli bir göstergesidir. Sarılığın artması, bilirubin yükselişi, koagülasyon parametrelerinin (INR) bozulması, albumin düşüşü, serum kreatininin yükselmesi (hepatorenal sendrom başlangıcı) ve elektrolit dengesizliği klinik tabloya eşlik edebilir. Asitin miktarında ani artış veya tersine, asitin azalması da hastalığın seyrine işaret edebilir. Hepatik ensefalopati siroz hastalarında her zaman SBP açısından şüpheyi artırmalıdır; bu durum hastanın bilincini tedrici olarak veya hızla etkileyebilir.
Atipik prezentasyonlar sık görülür ve klinisyenleri yanıltabilir. Bazı hastalarda hiçbir karın belirtisi olmaksızın sadece halsizlik, iştahsızlık veya kilo kaybı görülebilir. Bazılarında ise sadece böbrek fonksiyonlarında bozulma, serum kreatinin yükselmesi ve oligüri ön planda olabilir. Yaşlılarda mental durum değişikliği tek bulgu olabilir. Bu nedenle siroz hastasında her türlü genel durum bozukluğunda SBP düşünülmeli ve aksi kanıtlanana kadar enfeksiyon araştırılmalıdır. Subklinik veya asemptomatik SBP de literatürde tanımlanmıştır; bu vakalar rutin parasentez ile ortaya çıkarılır.
Tanı Nasıl Konulur?
SBP tanısının en güvenilir yöntemi, karın boşluğundaki asit sıvısından örnek almaktır. Bu işleme parasentez adı verilir ve Koru Hastanesi'nde ultrason eşliğinde uzman hekimler tarafından güvenli şekilde gerçekleştirilir. Parasentez hem tanı amaçlı küçük miktar (10-50 mL) hem de terapötik amaçlı büyük hacimli (4-6 litre veya daha fazla) yapılabilir. Tanı için minimum 20 mL örnek yeterlidir.
Asit sıvısı analizinde değerlendirilen parametreler şunlardır:
- Nötrofil sayısı: ≥250 hücre/mm³ → SBP tanısı (en kritik parametre)
- Toplam beyaz küre sayısı: Genellikle yükselmiş
- Kültür: Bakteri türünü ve antibiyotik duyarlılığını belirler (kan kültürü şişesine ekildiğinde sensitivite artar)
- Total protein konsantrasyonu: Düşük protein (<1 g/dL) tekrarlama riskini gösterir
- Glukoz, LDH, albumin: Sekonder peritonit ayırıcı tanısı için
Kültür pozitif SBP, kültür negatif nötrosfer asit (CNNA) ve mono-mikrobiyel non-nötrofilik bakterasit (MNB) gibi farklı klinik formlar tanımlanmıştır. Kültür negatif olsa bile nötrofil sayısı yüksek ise tedaviye derhal başlanır. SBP'de en sık izole edilen mikroorganizmalar gram-negatif enterik bakterilerdir (Escherichia coli en sık, ardından Klebsiella pneumoniae); gram-pozitif streptokoklar ve enterokoklar daha az sıklıkla görülür. Anaerob bakteriler sekonder peritonit lehine değerlendirilir.
Sekonder bakteriyel peritonit (cerrahi gerektiren karın içi enfeksiyon kaynağı) ile SBP'yi ayırt etmek son derece önemlidir. Sekonder peritonit lehine kriterler şunlardır: birden fazla mikroorganizma izolasyonu, asit total protein >1 g/dL, LDH >225 IU/L (serum LDH'nin üst limiti), glukoz <50 mg/dL, antibiyotik tedavisine yetersiz yanıt. Bu durumlarda ileri görüntüleme (BT) ve cerrahi konsültasyon gerekir.
Kan tahlilleri tanıyı destekler. Tam kan sayımında lökositoz veya lökopeni, prokalsitonin ve CRP yüksekliği enfeksiyonu gösterir. Karaciğer fonksiyon testleri (AST, ALT, bilirubin, INR), böbrek fonksiyonları (kreatinin, BUN), elektrolitler ve laktat değeri prognoz açısından değerlidir. Kan kültürleri tüm hastalardan alınmalı; çünkü SBP'li hastalarda bakteriyemi (kanda bakteri) sık görülür ve eşlik eden sepsis tedaviyi etkiler.
Görüntüleme yöntemleri SBP tanısında doğrudan kullanılmaz; ancak asit miktarını değerlendirmek, parasentez için uygun yer seçimi, eşlik eden komplikasyonları (karaciğer ve dalak boyutu, splenomegali, portal hipertansiyon bulguları, varisler, hepatoselüler karsinoma vb.) değerlendirmek için ultrason ve BT yararlıdır. BT özellikle sekonder peritonit şüphesi olduğunda barsak perforasyonu, abse veya cerrahi neden araştırmasında kritik öneme sahiptir.
Tedavi Süreci Nasıl İşler?
SBP, hayati tehlike taşıyan bir durumdur ve tanı konulduğunda derhal ampirik antibiyotik tedavisine başlanması gerekir; kültür sonuçları beklemeden tedavi başlatılmalıdır. Tedavi yatış gerektirir ve çoğunlukla yoğun bakım veya gastroenteroloji servisinde takip edilir. Ampirik antibiyotik seçimi yerel bakteriyel duyarlılık paternlerine, hastanın önceki antibiyotik kullanımına, hastanede yatış öyküsüne ve böbrek fonksiyonlarına göre yapılır.
Toplum kaynaklı SBP'de üçüncü kuşak sefalosporinler (sefotaksim 2 g IV 8 saatte bir, seftriakson 2 g IV günde bir) standart tedavidir. Hastane kaynaklı SBP'de ise dirençli bakteri olasılığı yüksek olduğundan daha geniş spektrumlu antibiyotikler (piperasilin-tazobaktam, karbapenem grubu, vankomisin eklemesi) tercih edilir. Tedavi süresi genellikle 5-10 gündür; klinik yanıt ve takip parasentezi sonuçlarına göre uzatılabilir.
Tedavinin değerlendirilmesi için 48 saat sonra kontrol parasentezi önerilir. Nötrofil sayısında yüzde 25 veya daha fazla düşüş tedavi yanıtı olarak değerlendirilir; düşüş yetersiz ise antibiyotik değişimi veya sekonder peritonit araştırması gerekir. Klinik yanıt ateşin düşmesi, karın ağrısının azalması, laboratuvar bulgularının düzelmesi ile değerlendirilir.
Albumin infüzyonu SBP tedavisinde önemli bir destekleyici tedavidir; hepatorenal sendrom gelişimini önler ve mortaliteyi azaltır. Önerilen doz tanı anında 1.5 g/kg ve 3. günde 1 g/kg IV albumindir. Özellikle serum kreatinin >1 mg/dL, bilirubin >4 mg/dL veya BUN >30 mg/dL olan yüksek riskli hastalarda albumin tedavisi mortaliteyi belirgin olarak düşürür.
SBP atağı sonrası tekrarlama riski oldukça yüksek olduğundan (1 yıl içinde yaklaşık yüzde 70) sekonder profilaksi uygulanır. Norfloksasin 400 mg/gün veya trimetoprim-sulfametoksazol bu amaçla kullanılır. Primer profilaksi ise yüksek riskli grup için önerilir: asit sıvısında protein <1.5 g/dL, ek olarak karaciğer veya böbrek fonksiyon bozukluğu olanlar (Child-Pugh ≥9, bilirubin ≥3, kreatinin ≥1.2 veya BUN ≥25 veya sodyum ≤130). Üst GI kanama yaşayan tüm sirotiklerde 7 gün profilaksi (norfloksasin veya seftriakson) standart uygulamadır.
SBP atağı geçiren hastalar karaciğer nakli için aday değerlendirilmelidir; çünkü SBP geçirmek prognozu kötüleştirir ve mortaliteyi artırır. Karaciğer nakli endikasyonu olan hastalarda MELD skoruna göre öncelik belirlenir. Eşlik eden komplikasyonların yönetimi (hepatorenal sendrom için terlipresin/midodrin/oktreotid + albumin, hepatik ensefalopati için laktuloz/rifaksimin, varis kanaması için beta-bloker/endoskopik tedavi) eş zamanlı yapılır.
Koru Hastanesi Gastroenteroloji ve Yoğun Bakım bölümlerinde SBP yönetimi multidisipliner yaklaşımla yürütülmektedir. Modern ultrason eşliğinde parasentez, hızlı laboratuvar analiz, deneyimli gastroenteroloji ve enfeksiyon hastalıkları uzmanları, gerektiğinde karaciğer nakli koordinasyonu ile kapsamlı bakım sunulmaktadır.
Komplikasyonlar Nelerdir?
SBP, hızlı müdahale edilmediğinde veya tedaviye yanıtsız olduğunda vücutta zincirleme olumsuz etkilere yol açabilir. Mortalitesi yüksek bir durumdur; tedavisiz vakalarda mortalite yüzde 90'a ulaşabilirken, uygun tedavi ile hastane içi mortalite yüzde 10-20 civarındadır. Bir yıllık sağkalım yaklaşık yüzde 30-50'dir; bu nedenle SBP karaciğer nakli kararını hızlandırması gereken bir komplikasyondur.
En sık ve ciddi komplikasyon hepatorenal sendrom (HRS) gelişimidir. SBP'li hastaların yaklaşık üçte birinde hepatorenal sendrom gelişir; bu prerenal böbrek yetmezliğinin sirozdaki özel formudur ve mortalitesi çok yüksektir. Enfeksiyonun yarattığı sistemik vazodilatasyon, böbreklerde kan akımının azalması ve hipotansiyon nedeniyle böbrek fonksiyonlarında ilerleyici bozulma gelişir. Tip 1 HRS hızlı ilerler ve mortalitesi yüksektir; Tip 2 ise daha yavaş seyirlidir. Albumin desteği ve vazokonstriktör tedaviler (terlipresin, midodrin, oktreotid) ile bazı vakalar tedavi edilebilir; ancak definitif tedavi karaciğer naklidir.
Sepsis ve septik şok diğer önemli komplikasyonlardır. Enfeksiyonun kana karışması (bakteriyemi) ve sistemik inflamatuvar yanıt gelişmesi multiorgan yetmezliğine yol açabilir; akut akciğer yetmezliği (ARDS), akut böbrek hasarı, dissemine intravasküler koagülasyon (DIC), karaciğer fonksiyonlarında derinleşen bozulma görülebilir. Hepatik ensefalopatinin kötüleşmesi ve koma gelişimi SBP'nin ciddi komplikasyonlarındandır; hasta koruyucu refleksleri kaybedebilir ve aspirasyon pnömonisi riski artar.
Üst gastrointestinal sistem kanaması, özellikle özofagus varislerinden, SBP ile sık birlikte görülen ve birbirini tetikleyen bir komplikasyondur. Endotel disfonksiyonu, koagülopati ve trombositopeni eşlik ederse kanama yönetimi zorlaşır. Hepatik dekompanzasyonun derinleşmesi (sarılığın artması, INR'nin yükselmesi, hipoalbüminemi) tedavinin başarısını etkiler. Tekrarlama (rekürrens) SBP'nin sık bir komplikasyonudur; bu nedenle ilk atak sonrası sekonder profilaksi standart uygulamadır.
Antibiyotik dirençli enfeksiyonlar ciddi bir sorundur. Geniş spektrumlu antibiyotiklerin yaygın kullanımı, ESBL üreten gram-negatif bakteriler, vankomisine dirençli enterokok (VRE), metisilin dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) gibi patojenlerin SBP'sini artırmıştır. Hastane kaynaklı SBP'lerde direnç sıklığı toplum kaynaklı vakalara göre çok daha yüksektir. Fungal peritonit (Candida) nadir bir komplikasyon olup bağışıklığı baskılanmış hastalarda görülür.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Spontan Bakteriyel Peritonit kişiden kişiye geçen bulaşıcı bir hastalık değildir. Tamamen kişinin kendi vücudunun iç dengesinin bozulmasıyla, bağırsaklarda normal olarak bulunan bakterilerin karın boşluğunda biriken asit sıvısına geçmesiyle gelişir. Bu nedenle hastalığı önlemek dışarıdan gelen mikroplara karşı korunmakla değil, altta yatan karaciğer hastalığının yönetimi ve risk faktörlerinin kontrolüyle mümkündür.
Hastalığın temel mekanizması "bakteriyel translokasyon" olarak adlandırılır. Bağırsak duvarındaki bakteriler (özellikle gram-negatif enterik flora; E. coli, Klebsiella, diğer enterobakteriyaseler) bağırsak lümeninden mezenter lenf nodlarına, oradan portal kan dolaşımına ve sistemik dolaşıma geçer. Sirotik hastalarda artmış intestinal permeabilite (sızdıran bağırsak), bağırsak florasının değişmesi (disbiyozis), motilite bozukluğu ve bakteriyel aşırı çoğalma bu translokasyonu kolaylaştırır. Asit sıvısı içindeki düşük opsonik aktivite (kompleman ve immünoglobulin azlığı), retiküloendotelyel sistem disfonksiyonu ve genel bağışıklık zayıflığı bakterilerin asit sıvısında kolaylıkla çoğalmasına neden olur.
Önemli risk faktörleri şu şekilde özetlenebilir:
- İleri evre siroz (Child-Pugh C, yüksek MELD skoru)
- Asit sıvısında düşük protein konsantrasyonu (<1.5 g/dL)
- Daha önce SBP atağı geçirmiş olmak (rekürrens riski yüksek)
- Üst gastrointestinal sistem kanaması
- Proton pompa inhibitörlerinin uzun süreli kullanımı (artmış intestinal bakteriyel aşırı çoğalma)
Korunma stratejileri primer ve sekonder profilaksi olarak ayrılır. Primer profilaksi henüz SBP geçirmemiş ancak yüksek riskli sirotik hastalarda uygulanır; norfloksasin 400 mg/gün veya benzeri kinolonlar tercih edilir. Sekonder profilaksi SBP atağı geçiren tüm hastalarda yaşam boyu sürdürülmelidir; karaciğer nakli yapılana kadar devam eder. Üst GI kanama geçiren tüm sirotiklerde 7 günlük profilaksi (genellikle seftriakson) standarttır.
Genel sağlık önlemleri ve karaciğer hastalığı yönetimi büyük önem taşır: alkol tüketiminin tamamen kesilmesi, hepatit B ve C için uygun antiviral tedavinin sürdürülmesi, sağlıklı beslenme ve yeterli protein alımı (1.2-1.5 g/kg/gün), kalori kısıtlamasından kaçınma, fiziksel aktivitenin korunması, sarcopenia önleme, aşılama (pnömokok, influenza, hepatit B), diabetes mellitus ve metabolik sendromun yönetimi, NSAID'lerden ve nefrotoksik ilaçlardan kaçınma, gereksiz proton pompa inhibitörü kullanımından kaçınma. Düzenli gastroenteroloji takibi ve laboratuvar kontrolü, asit gelişen hastalarda düzenli parasentez ve sıvı analizi koruyucu yaklaşımın temel taşlarıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Eğer siroz veya kronik karaciğer hastalığınız varsa, en ufak bir şikayette dahi vakit kaybetmemeniz gerekir. SBP sessiz başlayan ancak hızlı ilerleyen bir durum olduğundan, belirtiler tam oluşmadan dahi şüphe duyulduğunda hekime başvurulmalıdır. Sirozlu hastalarda klinikte herhangi bir değişiklik veya genel durum kötüleşmesi olduğunda SBP akla getirilmelidir.
Acil servise başvurmanızı gerektiren önemli durumlar şunlardır:
- Karın ağrısı, hassasiyet veya karında dolgunluk hissinde değişim
- Ateş veya hipotermi (38°C üstü veya 36°C altı vücut ısısı)
- Zihin bulanıklığı, davranış değişiklikleri, uyku düzeninde bozulma (hepatik ensefalopati bulguları)
- İdrar miktarında azalma veya idrar renginde belirgin koyulaşma
- Üst gastrointestinal sistem kanaması belirtileri (kan kusma, kara dışkı, halsizlik)
Bunların yanında bilinç değişikliği, konfüzyon, asitin ani artması veya tersine, mevcut tedavilere rağmen kontrol altına alınamaması, sarılığın artması, ciltteki kanama ve morarmalar (purpura), nefes darlığı, çarpıntı, düşük tansiyon, kusma, ani kilo değişiklikleri, ayaklarda şişlik artışı durumlarında derhal hekime başvurulmalıdır. Karaciğer hastalığı olan herkesin acil durum belirtileri açısından eğitilmiş olması ve şüphede hızlı hareket etmesi yaşam kurtarıcıdır.
Daha önce SBP geçirmiş olan hastalarda profilaktik antibiyotik tedavisinin düzenli alınması ve düzenli kontrollere gidilmesi atak sıklığını azaltır. Profilaksi alıyor olsanız bile şikayet halinde mutlaka hekime başvurulmalıdır; çünkü dirençli organizmaların gelişmiş olabileceği unutulmamalıdır. Asit gelişen her sirotik hasta için en azından bir kez tanı parasentezi yapılması rutin uygulamadır; bu hem SBP taraması hem de sıvının karakterini belirlemek için önemlidir.
Koru Hastanesi Gastroenteroloji, İç Hastalıkları ve Acil Servisi 24 saat siroz ve SBP yönetimi sunmaktadır. Modern ultrason eşliğinde güvenli parasentez, hızlı laboratuvar analiz, tecrübeli gastroenteroloji ve enfeksiyon hastalıkları uzman ekibi, yoğun bakım imkanı, karaciğer nakli koordinasyonu ile kapsamlı hizmet verilmektedir. Karaciğer hastalığınız varsa düzenli takip ve şikayet halinde erken başvuru, prognozu önemli ölçüde iyileştirecektir.
Son Değerlendirme
Spontan Bakteriyel Peritonit, siroz hastalarında en sık görülen ve mortalitesi yüksek olan komplikasyonlardan biridir. Ciddiye alınması gereken; ancak erken tanı, uygun antibiyotik tedavisi ve destekleyici albumin uygulaması ile kontrol altına alınabilen bir durumdur. Sirotik hastalarda klinikte herhangi bir değişiklik olduğunda SBP'nin akla getirilmesi, parasentez ile asit analizi yapılması ve gerekirse derhal ampirik tedaviye başlanması yaşam kurtarıcıdır.
Korunmada multidisipliner yaklaşım önemlidir: altta yatan karaciğer hastalığının (alkol, hepatit, yağlı karaciğer, otoimmün vb.) etkin yönetimi, asit kontrolü, üst GI kanama yönetimi, sekonder profilaksi (atak sonrası ömür boyu antibiyotik), beslenme desteği, aşılama programı, gereksiz ilaç kullanımından kaçınma temel uygulamalardır. SBP atağı geçiren her hasta karaciğer nakli için aday değerlendirilmelidir; çünkü medikal tedavinin sınırları aşıldığında nakil tek küratif seçenek olabilir.
Hasta ve aile eğitimi de büyük önem taşır; siroz tanısı alan her birey karaciğer hastalığının seyri, komplikasyonları, alarm belirtileri konusunda bilgilendirilmeli; düzenli kontrollere uyum sağlanmalıdır. Beslenme, aşılama, ilaç uyumu, alkol bağımlılığında profesyonel destek, hepatit antiviral tedavisinin sürdürülmesi, fiziksel aktivitenin korunması yaşam kalitesini ve sağkalımı önemli ölçüde etkiler. Koru Hastanesi Gastroenteroloji bölümü; sirotik hastalarda SBP profilaksisi, takip ve tedavi, karaciğer nakli koordinasyonu hizmetlerini bütüncül bir yaklaşımla sunmaktadır. Şikayetleriniz devam ediyor veya kronik karaciğer hastalığınız ile ilgili sorularınız varsa uzmanlarımızla görüşerek size en uygun değerlendirme ve tedavi planının çizilmesini sağlayabilirsiniz.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.