Scheuermann Kifozu Neden Olur? Belirtileri

Scheuermann kifozu, adolesan dönemde ortaya çıkan, vertebra korpus son plak gelişim bozukluğu ile karakterize, en az üç ardışık torakal vertebrada 5 derece veya daha fazla kamalaşma ile tanımlanan yapısal bir kifozdur. ICD-10 sınıflamasında M42.0 (juvenil osteokondrozis spinalis) başlığı altında değerlendirilen bu tablo; pediatrik ve adolesan popülasyonun yapısal kifozlarının en sık nedenidir. Tedavi yaklaşımı; kifoz açısı, ilerleme paterni, ağrı, kozmetik kaygı, nörolojik bulgular ve hastanın iskelet olgunluk durumu dikkate alınarak konservatif yönetimden cerrahi düzeltmeye kadar geniş bir spektrumda planlanır.

Scheuermann Kifozu Nedir?

Scheuermann kifozu, ardışık üç vertebra korpusunda 5 derece veya daha fazla anterior kamalaşma, son plak düzensizliği, Schmorl nodülleri ve vertebra korpus disk yüksekliği azalması ile karakterize, juvenil dönemin yapısal torakal kifozudur. Klasik tip Scheuermann kifozu T7-T9 apeksinde gelişen torakal kifozu; atipik (lumbar) tip ise torakolumbar veya lumbar bölgede gelişen formu ifade eder. Sorensen tanı kriterleri; ardışık üç vertebrada 5 derecelik kamalaşma, kifoz açısının 40 dereceyi geçmesi ve disk dejenerasyonu bulgularını içerir.

Hastalık tipik olarak prepubertal dönemde başlar; iskelet olgunluğu tamamlanana kadar progresyon gösterebilir. Erkek-kadın oranı yaklaşık eşit ya da hafif erkek baskınlığındadır. Ailesel kümelenme bildirilmiştir.

Patofizyoloji

Vertebra korpus son plak gelişim merkezindeki anormal endokondral ossifikasyon Schmorl nodülleri, son plak düzensizliği ve disk içine herniasyon ile sonuçlanır. Anterior vertebra korpus büyümesi posterior büyümeden geri kalır; bu durum kamalaşmaya ve kifozda artışa yol açar.

Scheuermann Kifozunun Nedenleri

• Genetik yatkınlık: Otozomal dominant geçiş paterni bildirilmiştir; ailesel kümelenme yaygındır.
• Endokondral ossifikasyon bozuklukları: Vertebra korpus büyüme merkezindeki anormal ossifikasyon.
• Mekanik faktörler: Tekrarlayıcı yüklenme ve postür anormallikleri.
• Hormonsal faktörler: Adolesan dönem büyüme hızlanması.
• Beslenme bozuklukları: D vitamini ve kalsiyum eksikliği.
• Kemik döngü bozuklukları: Osteoblast-osteoklast aktivite dengesizliği.
• Connective tissue patolojileri: Bağ doku gelişim sürecinin etkilenmesi.
• Travmatik mikrohasarlar: Tekrarlayıcı atletik yüklenme.

Scheuermann Kifozunun Belirtileri

• Görsel torakal kifoz: Sırtın belirgin biçimde öne eğilmesi, kambur duruş.
• Sırt ağrısı: Apikal vertebra düzeyinde mekanik karakterli ağrı; aktivite ile artar.
• Hamstring sıkılığı: Bel ağrısı ile birliktelik gösterebilir.
• Skapular kabarma: Postür asimetrisinin ifadesi.
• Kompansatuar lumbar lordoz artışı: Sagittal denge için kompansasyon.
• Bel ağrısı: Lumbar dejenerasyon zemininde gelişebilir.
• Solunum sıkıntısı: Cobb açısı 75 dereceyi geçen ileri olgularda restriktif akciğer hastalığı.
• Nörolojik bulgu: Nadir olmakla birlikte epidural kist veya disk hernisi zemininde miyelopati gelişebilir.
• Kozmetik kaygı: Adolesan dönemde önemli psikososyal etki.

Tanı Yöntemleri

Direkt Grafi

Tüm omurga ön-arka ve yan grafileri standarttır. Cobb açısı (T2-T12) ölçülür; 40 derece üzeri patolojik kabul edilir. Sorensen kriterleri (ardışık üç vertebra 5 derece kamalaşma, son plak düzensizliği) belirlenir. Hyperextension lateral grafi ile fleksibilite değerlendirilir.

Manyetik Rezonans Görüntüleme

Schmorl nodülleri, disk dejenerasyonu, eşlik eden disk hernisi ve nörolojik bulgu varlığında spinal kord değerlendirmesi yapılır. Cerrahi planlama için zorunludur.

Bilgisayarlı Tomografi

Vertebra anatomisi, pediküler vida planlaması ve eşlik eden anomalilerin değerlendirilmesi.

İskelet Olgunluk Değerlendirmesi

Risser ve Sanders skorlaması, el bilek grafileri ile kemik yaşı tayini progresyon riski ve tedavi seçimi için kritiktir.

Ek Tetkikler

Solunum fonksiyon testleri, D vitamini ve kalsiyum düzeyleri.

Ayırıcı Tanı

• Postürel kifoz: Yapısal değildir; düz yatırınca ya da ekstansiyonla düzelir; vertebra kamalaşması yoktur.
• Konjenital kifoz: Vertebra gelişim anomalisi (hemivertebra, blok vertebra) zemininde.
• Vertebra kompresyon kırığı: Akut travma öyküsü, akut başlangıçlı ağrı.
• Tüberküloz spondiliti (Pott hastalığı): Vertebra korpus yıkımı, soğuk apse ve sistemik bulgular.
• Osteoporotik kifoz: İleri yaş ve düşük kemik dansitesi zemininde gelişen multipl kompresyon kırığı.
• Ankilozan spondilit: İnflamatuar omurga hastalığı; sakroileit ve HLA-B27 pozitifliği.

Tedavi Yaklaşımı

Konservatif Tedavi

İlk basamak yaklaşımdır. İskelet gelişimi devam eden, Cobb açısı 50-65 derece arası olgularda korse tedavisi (Milwaukee veya TLSO) günde 18-23 saat süreyle 12-24 ay uygulanır. Düzenli grafi takibi ile kifoz progresyonu izlenir.

Fizyoterapi ve postür egzersizleri tüm hastalarda uygulanır. Antiinflamatuar ilaç tedavisi (ibuprofen 400 mg günde üç kez) ağrı kontrolünde kullanılır. Hamstring germe egzersizleri ve sırt ekstansör kuvvetlendirme programları rutinin parçasıdır. D vitamini ve kalsiyum desteği önerilir.

Cerrahi Tedavi

Cobb açısı 75 dereceyi geçen, ilerleyici, ağrılı, restriktif akciğer fonksiyonu olan veya kozmetik kaygı yaratan olgular cerrahi adayıdır.

• Posterior segmenter pediküler vida enstrümantasyonu ve füzyon: Modern altın standart tekniktir. Smith-Petersen osteotomi (SPO) veya Ponte osteotomileri ile fleksibilite arttırılır.
• Pedicle subtraction osteotomi (PSO): Rijid kifozlarda 30-40 derece düzeltme sağlar.
• Vertebral kolon rezeksiyonu (VCR): Şiddetli rijid deformite olgularında uygulanır.
• Anterior gevşetme ve füzyon: Fleksibilite arttırmak için bazı seçili olgularda kombine yaklaşım.
• Kombine anterior-posterior yaklaşım: Çok rijid olgularda iki aşamalı cerrahi.

Perioperatif Yönetim

• Profilaktik antibiyotik; sefazolin 2 g indüksiyonda.
• Tranekzamik asit 10 mg/kg yükleme, infüzyon.
• İntraoperatif nöromonitorizasyon (SSEP, MEP, triggered EMG).
• Eritrosit transfüzyonu hazırlanması.
• Düşük molekül ağırlıklı heparin tromboprofilaksi.

Komplikasyonlar

• Postoperatif kanama, transfüzyon ihtiyacı.
• İatrojenik nörolojik defisit.
• Pediküler vida malpozisyonu.
• Yara yeri enfeksiyonu, derin enfeksiyon.
• Pseudoartroz ve füzyon yetersizliği.
• Proksimal jonksiyonel kifoz ve distal jonksiyonel kifoz.
• Beyin omurilik sıvısı kaçağı.
• Tromboembolik olaylar.
• Geç dönem implant kırığı.
• Kompansatuar omurga problemleri.

Korunma ve Risk Azaltma

• Erken tanı için adolesan dönemde okul taramaları.
• Postür eğitimi ve egzersiz programları.
• D vitamini ve kalsiyum yeterliliğinin sağlanması.
• Düzenli takip ve grafi izlemi (3-6 ay aralıklarla).
• Korse tedavisinin uyumlu uygulanması.
• Ağır yük taşımaktan kaçınma.
• Sırt ve karın kuvvetlendirme egzersizleri.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Adolesan dönemde belirgin kambur postür.
• Aktivite ile artan, mekanik özellikli sırt ağrısı.
• İlerleyici kifoz görüntüsü.
• Solunum sıkıntısı veya restriktif akciğer hastalığı.
• Nörolojik bulgu eşlik eden kifoz.
• Kozmetik kaygı yaratan deformite.
• Konservatif tedaviye yanıtsızlık ve ilerleme.

Postoperatif İzlem ve Uzun Dönem Takip

Cerrahi sonrası yoğun bakım takibi 24-48 saat süreyle yapılır. Mobilizasyon ikinci günde başlatılır; uygun korse desteği ile yürüyüş başlanır. Yara dikişleri 14. günde alınır. Üçüncü ve altıncı ayda füzyon ve sagittal denge değerlendirmesi yapılır. Aktivite kısıtlamaları 6-12 ay süreyle uygulanır. Sportif faaliyetlere kademeli dönüş 9-12 ay sonrasında planlanır. Uzun dönem takip iki yılda bir grafi ve klinik değerlendirme ile sürdürülür. Hastaların yaklaşık yüzde 85-90 ında kozmetik ve fonksiyonel düzelme bildirilmiştir. Cerrahi planlamada sagittal dengenin doğru hesaplanması ve proksimal jonksiyonel kifoz riskinin azaltılması için fiksasyon seviyelerinin uygun ve titizlikle seçilmesi belirleyici olmaktadır.

Kapanış

Koru Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümünde uzman hekimlerimiz, Scheuermann kifozunun tanısı, ayırıcı tanısı ve modern segmenter pediküler vida konstrüksiyonu, Ponte osteotomileri, pedicle subtraction osteotomi ve vertebra kolon rezeksiyonu gibi ileri düzey cerrahi tekniklerle tedavi planlamasını kişiye özel ve güncel uluslararası kılavuzlara dayalı olarak sunmaktadır. İntraoperatif nöromonitorizasyon, üç boyutlu cerrahi planlama, navigasyon destekli vida yerleştirme ve mikrocerrahi altyapısı; pediatrik ortopedi, fizyoterapi ve rehabilitasyon birimleri ile entegre çalışılarak uzun dönem omurga dengesi, kozmetik ve fonksiyonel kazanımlar en üst düzeyde sağlanmaktadır.