Servikal disk hernisi, yani halk arasında bilinen adıyla boyun fıtığı, boyun bölgesindeki omurlar arasında yer alan disklerin dış tabakasında meydana gelen yırtılma ve iç yapıdaki jelatinimsi çekirdeğin taşması sonucunda ortaya çıkan, yaşam kalitesini ciddi biçimde etkileyen bir omurga hastalığıdır. Boyun bölgesinin taşıdığı biyomekanik yük, günlük yaşamda başın sürekli hareket halinde olması, uzun süreli statik postürler, dijital cihaz kullanımının artması ve yaşla birlikte disklerde meydana gelen dejeneratif değişiklikler bu bölgedeki fıtıklaşma riskini önemli ölçüde artırmaktadır. Konservatif tedavi yöntemlerinin yetersiz kaldığı ve klasik cerrahi girişimin ise hasta tarafından tercih edilmediği veya kontrendike olduğu belirli hasta gruplarında, minimal invaziv teknikler arasında yer alan perkütan lazer servikal disk dekompresyonu (PLSDD) alternatif bir tedavi seçeneği olarak gündeme gelmektedir. Servikal bölgede bulunan karotis arter, vertebral arter, ösofagus, trakea ve tiroid bezi gibi hayati anatomik yapıların iğnenin ilerleyeceği güzergâhta bulunması nedeniyle bu prosedür yalnızca konusunda ileri düzeyde deneyimli merkezlerde ve yüksek teknoloji ile donatılmış ortamlarda uygulanabilen, hassasiyet ve tecrübenin en üst seviyede olması gereken bir girişimdir. Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümü, servikal fıtık patolojilerinde uluslararası düzeyde kabul görmüş kılavuzları temel alarak, her hastanın klinik ve radyolojik bulgularını bireysel olarak değerlendirmekte ve uygun endikasyon çerçevesinde bu yöntemi güvenli biçimde uygulamaktadır.
Boyun Fıtığı Ne Anlama Gelir?
Boyun fıtığı, tıbbi terminolojide servikal disk hernisi olarak adlandırılan ve boyun bölgesindeki yedi omurdan (C1-C7) altı disk arasında yer alan intervertebral disklerin dış katmanı olan annulus fibrozusun yırtılarak, iç kısımdaki jelatinöz yapıdaki nukleus pulposus dokusunun spinal kanala veya sinir kökü foramenine doğru yer değiştirmesi durumudur. Servikal omurga özellikle C5-C6 ve C6-C7 seviyelerinde biyomekanik yükün en yoğun taşındığı bölgeler olduğundan, bu seviyelerde fıtıklaşma daha sık gözlemlenmektedir. Disk yapısının merkezinde yer alan proteoglikan yönünden zengin nukleus pulposus, dış tabakadaki konsantrik lameller halinde dizilmiş kollajen liflerden oluşan annulus fibrozus tarafından çevrelenmekte olup, bu yapı normal koşullarda diskin şok emici ve yük dağıtıcı fonksiyonunu sağlamaktadır. Yaşla birlikte diskin su içeriğinin azalması, kollajen yapısının bozulması ve elastisitesinin kaybolması sonucunda annulus zayıflamakta ve zamanla mikro yırtıklar oluşmaktadır.
Servikal fıtıklar radyolojik ve morfolojik açıdan çeşitli sınıflandırmalara tabi tutulmaktadır. Bulging (taşkınlık) evresinde diskin sınırları omur cismi kenarını simetrik olarak aşmakta ancak annulus bütünlüğü korunmaktadır. Protrüzyon evresinde disk materyali fokal olarak dışarı taşmakta ancak annulusun en dış lifleri hâlâ salimdir. Ekstrüzyon evresinde annulusun tamamı yırtılmış ve nukleus materyali dışarı çıkmıştır. Sekestre evrede ise dışarı çıkan disk parçası ana diskle bağlantısını kaybederek serbest fragman haline gelmiştir. Perkütan lazer servikal disk dekompresyonu prosedürü yalnızca contained (kontrolü sağlanmış, dış annulusun bütünlüğünü koruduğu) fıtıklarda, yani bulging ve protrüzyon evrelerinde uygulanabilmekte, ekstrüzyon ve sekestre fıtıklarda ise etkinliği bulunmamaktadır.
Boyun fıtığının klinik sonuçları, fıtıklaşan disk materyalinin baskı yaptığı anatomik yapıya göre farklılık göstermektedir. Sinir köküne bası yapan lateral yerleşimli fıtıklar radikülopati olarak adlandırılan tek taraflı kol, omuz ve el ağrısı, uyuşukluk ve kuvvet kaybı tablosuna neden olmaktadır. Spinal kordun kendisine bası yapan santral yerleşimli fıtıklar ise myelopati adı verilen çok daha ciddi bir tablo yaratmakta; dengesizlik, yürüme bozukluğu, alt ekstremite spastisitesi, ellerde beceriksizlik ve idrar-gaita kontrolünde bozukluk gibi bulgularla karşımıza çıkmaktadır. Myelopati bulguları varlığında lazer dekompresyonu kesinlikle kontrendike olup, açık cerrahi ile dekompresyon zorunludur. Bu ayırımın doğru yapılabilmesi, hastalığın seyri ve tedavi seçiminin isabetli belirlenmesi açısından hayati önem taşımaktadır.
Boyun Fıtığına Yol Açan Sebepler Nelerdir?
Boyun fıtığının gelişiminde tek bir sebepten söz edilemeyeceği, aksine multifaktöriyel bir etiyolojinin söz konusu olduğu bilinmektedir. Yaşa bağlı dejeneratif süreç en temel etkenlerin başında gelmekte; kırklı yaşlardan itibaren intervertebral disklerin proteoglikan içeriği azalmakta, su tutma kapasitesi düşmekte, kollajen yapısında değişiklikler meydana gelmekte ve diskin biyomekanik özellikleri bozulmaktadır. Bu dejeneratif süreç annulus fibrozusun elastisitesini kaybetmesine ve mikro yırtıkların oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Genetik yatkınlık da göz ardı edilmemesi gereken bir faktördür; ailede erken yaşta disk hastalığı hikayesi bulunan bireylerde kollajen yapısındaki bireysel farklılıklar nedeniyle fıtıklaşma riski daha yüksek bulunmaktadır.
Modern yaşam koşullarının getirdiği postüral bozukluklar günümüzde servikal fıtıklaşma vakalarının artmasında en önemli tetikleyicilerden biri konumundadır. Uzun süreli bilgisayar başında çalışma, akıllı telefon kullanımı sırasında başın öne eğik pozisyonda tutulması, "text neck" veya "tech neck" olarak adlandırılan bu durumda baş ağırlığının servikal omurgaya bindirdiği yük normal dik postürdeki 4-5 kilograma karşılık 60 derecelik fleksiyonda 27 kilograma kadar çıkabilmektedir. Bu artmış yük hem intervertebral disklere hem de posterior yapılara sürekli mekanik stres uygulamakta, uzun vadede disk dejenerasyonunu hızlandırmakta ve fıtıklaşma riskini yükseltmektedir. Uygunsuz uyku yastığı kullanımı, boyun kaslarının zayıflığı ve düzenli egzersiz alışkanlığının olmaması da tabloyu ağırlaştıran unsurlardır.
Travma, ani başlangıçlı servikal disk hernilerinin en yaygın sebebidir. Trafik kazalarında görülen kırbaç yaralanmaları (whiplash), yüksekten düşme, spor yaralanmaları, ağır yük kaldırma sırasında yapılan yanlış hareketler ve boyun bölgesine yönelik doğrudan darbeler diskte akut yırtılma ve fıtıklaşmaya neden olabilmektedir. Sigara kullanımı da bilimsel çalışmalarla kanıtlanmış önemli bir risk faktörüdür; nikotinin diskin beslenmesini sağlayan mikrodolaşımı bozması, diskin oksijenlenme ve nutrisyon eksikliğine bağlı olarak daha hızlı dejenere olmasına yol açmaktadır. Ağır fiziksel iş yapan meslek gruplarında, profesyonel sporcularda, uzun süre sabit pozisyonda çalışmak zorunda kalan mesleklerde (diş hekimleri, cerrahlar, terziler) ve obezitesi bulunan bireylerde servikal fıtık gelişimi belirgin biçimde daha sıktır.
Boyun Fıtığında Hangi Şikayetler Görülür?
Boyun fıtığının klinik prezentasyonu, fıtıklaşan disk materyalinin yerleşim yerine, bası yapılan anatomik yapıya, fıtığın boyutuna ve hastanın bireysel anatomik özelliklerine göre büyük farklılıklar gösterebilmektedir. Aksiyel boyun ağrısı, hastaların büyük çoğunluğunda ilk ortaya çıkan şikayettir; ense bölgesinde başlayan, omuz ve kürek kemikleri arasına yayılan, hareketle artan, istirahatle kısmen azalan künt ve zonklayıcı karakterde bir ağrı biçimindedir. Bu ağrıya sıklıkla boyun bölgesinde kas spazmı, hareket kısıtlılığı, sabahları belirgin tutukluk ve başın belirli pozisyonlarda tutulamaması gibi bulgular eşlik etmektedir. Öksürme, hapşırma, ıkınma gibi intraabdominal basıncı artıran hareketlerle ağrının şiddetlenmesi tipiktir ve fıtığın sinir kökü basısına yol açtığının işaretidir.
Servikal radikülopati tablosu, boyun fıtığının en karakteristik klinik yansımasıdır ve fıtığın hangi seviyede olduğuna göre tipik bir dermatomal dağılım göstermektedir. C5 sinir kökü tutulumunda omuz ve dış üst kol bölgesinde ağrı, deltoid ve biceps kaslarında güçsüzlük gözlenmekte, biceps refleksi azalabilmektedir. C6 sinir kökü tutulumunda dış ön kol boyunca uzanan, başparmak ve işaret parmağına ulaşan ağrı-uyuşukluk, biceps ve el bileği ekstansor kaslarında güçsüzlük ile karşımıza çıkmaktadır. C7 sinir kökü tutulumu en sık gözlenen tablo olup, orta parmak dahil olmak üzere ön kolun arka yüzünde ağrı, triceps kasında güçsüzlük ve triceps refleksinde azalma ile seyretmektedir. C8 sinir kökü tutulumunda ise küçük parmak ve yüzük parmağında uyuşukluk, el intrinsik kaslarında güçsüzlük görülmektedir.
Servikal myelopati tablosu, fıtığın spinal kordun kendisine baskı yaptığı durumlarda ortaya çıkan çok daha ciddi bir klinik durumdur ve acil değerlendirme gerektirmektedir. Yürüyüşte dengesizlik, düz zeminde tökezleme, ellerde beceriksizlik hissi (ince motor becerilerin bozulması: düğme ilikleyememe, kavanoz açamama, yazı yazamama), alt ekstremitede spastisite, patolojik refleksler (Hoffmann pozitifliği, Babinski pozitifliği), üst ekstremitede hiperefleksi ve ilerlemiş vakalarda idrar-gaita inkontinansı myelopatinin bulgularıdır. Vertebral arter basısına bağlı olarak baş dönmesi, kulak çınlaması, görme bulanıklığı, denge kaybı ve bayılma gibi vertebrobasiller yetmezlik semptomları da servikal patolojilerde görülebilmektedir. Myelopati bulguları varlığı, hasta değerlendirmesinin acilen tamamlanmasını ve lazer dekompresyonu yerine açık cerrahi ile geniş dekompresyon planlanmasını zorunlu kılmaktadır.
Boyun Fıtığında Lazer Cerrahisi Nasıl Uygulanır?
Perkütan lazer servikal disk dekompresyonu (PLSDD), servikal bölgenin karmaşık ve hassas anatomik yapısı nedeniyle lomber bölgeye göre çok daha ileri düzeyde teknik beceri ve deneyim gerektiren, dünya genelinde sadece belirli seçilmiş merkezlerde uygulanan bir minimal invaziv girişimdir. Prosedür, servikal disk boşluğuna floroskopi (röntgen görüntüleme) eşliğinde ince bir iğne yerleştirilerek diskin merkezindeki nukleus pulposus dokusunun lazer enerjisi ile vaporize edilmesi ve böylece intradiskal basıncın düşürülmesi prensibine dayanmaktadır. Fıtığın direkt olarak çıkarılması değil, disk içi basıncın azaltılarak fıtıklaşan materyalin içeriye doğru çekilmesi ve sinir üzerindeki basının azaltılması hedeflenmektedir. Bu tekniğin temelleri 1980'li yıllarda Choy ve Ascher tarafından lomber bölge için ortaya konmuş olup, servikal uyarlamalar Aronen ve daha sonra Nakamura tarafından geliştirilmiştir. Palmar-Muller anterolateral yaklaşım, günümüzde en yaygın kullanılan tekniktir.
İşlem, ameliyathane koşullarında steril ortamda ve floroskopi cihazı eşliğinde gerçekleştirilmektedir. Hasta sırtüstü pozisyonda yatırılarak omuzların altına ince bir destek konulur ve boyun hafif ekstansiyonda pozisyonlanır. Anterolateral yaklaşımda cerrah, hastanın sağ tarafından karotis arter kılıfını iki parmağı arasına alarak laterale doğru iterken, aynı anda ösofagus ve trakeayı mediale doğru yerinden oynatmaktadır. Bu manevra, iğnenin karotis arter ile ösofagus arasındaki güvenli koridordan geçirilerek disk mesafesine ulaşmasını sağlamaktadır. İğnenin ilerleyeceği güzergâhtaki karotis arter, vertebral arter, tiroid bezi, ösofagus, trakea, rekurren laringeal sinir ve sempatik zincir gibi hayati yapıların anatomik varyasyonları göz önünde bulundurularak dikkatli bir palpasyon ve floroskopik doğrulama yapılmaktadır. Lokal anestezi ve hafif sedasyon altında, hasta ile sürekli iletişim halinde işlem sürdürülür; bu sayede sinir kökü uyarılmasının erken fark edilmesi mümkün olmaktadır.
Uygun disk mesafesine ulaşıldığında, 18 gauge veya 22 gauge kalınlığında özel iğne floroskopi kontrolü altında hem anteroposterior hem de lateral projeksiyonlarda görüntülenerek nukleus pulposusun tam merkezine yerleştirilmektedir. İğne pozisyonu diskograffi ile de doğrulanabilmektedir. Ardından iğne içerisinden 400-600 mikron çapında optik fiber ilerletilerek Nd:YAG (neodymium yttrium alüminyum garnet, 1064 nm dalga boyu) veya diode (980 nm dalga boyu) lazer sistemine bağlanmaktadır. Servikal disk hacminin lomber diske göre çok daha küçük olması nedeniyle uygulanan enerji miktarı da orantılı biçimde düşük tutulmakta; seviye başına 500-1000 joule enerji, 1-2 saniyelik pulslar halinde ve aralarda dinlenme periyotları verilerek uygulanmaktadır. Bu düşük enerji ısıl hasarı sınırlamak ve komşu nöral yapıları korumak açısından kritiktir. İşlem sonunda iğne çekilerek küçük giriş yerine steril pansuman uygulanmakta ve hasta gözlem için ayaklandırılmaktadır.
Lazer Yöntemi ile Boyun Fıtığı Nasıl Tedavi Edilir?
Lazer yönteminin servikal fıtık tedavisindeki etki mekanizması, birkaç farklı fiziksel ve biyolojik süreç üzerinden gerçekleşmektedir. Öncelikle lazer enerjisi disk merkezindeki nukleus pulposus dokusuna hedeflendiğinde, doku suyunu vaporize ederek diskin hacminde ölçülebilir bir küçülme meydana getirmektedir. Servikal disk yaklaşık 1-1,5 mililitrelik bir hacme sahip olduğundan, birkaç mililitrelik doku kaybı bile disk içi basıncı önemli ölçüde düşürmekte ve fıtıklaşmış nukleus materyalinin negatif basıncın etkisiyle intradiskal alana geri çekilmesine olanak tanımaktadır. Bu geri çekilme sonucu sinir kökü üzerindeki mekanik bası azalmakta, ödem ve inflamasyon zamanla gerilemekte, radiküler ağrı klinik olarak iyileşme göstermektedir. Fıtığın tamamen ortadan kalkması hedeflenmez; sinir üzerindeki baskının klinik olarak anlamlı düzeyde azaltılması amaçlanır.
Lazer enerjisinin ısıl etkisi, disk dokusundaki inflamatuvar mediatörlerin (fosfolipaz A2, TNF-alfa, interlökin-1, interlökin-6) denatürasyonunu sağlamakta ve sinir kökü çevresindeki kimyasal irritasyonu azaltmaktadır. Bu inflamatuvar süreç, sinir kökü ağrısının önemli bir bileşenidir ve mekanik bası olmasa dahi radiküler semptomları yaratabilmektedir. Ayrıca lazerin sinir uçlarında oluşturduğu ısıl modülasyon, disk içi ağrı yollarında yer alan nosiseptörlerin duyarlılığını azaltarak diskojenik ağrı komponentini de rahatlatabilmektedir. Uzun vadede diskte oluşan kollajen büzülmesi ve fibrozis, diskin biyomekanik stabilitesine katkı sağlayabilmektedir. Ancak bu süreçlerin klinik yansıması hastadan hastaya değişkenlik göstermekte ve nihai iyileşme yanıtı birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişen bir zaman diliminde tam olarak değerlendirilebilmektedir.
Servikal PLSDD prosedürünün başarı oranları, hasta seçimindeki titizliğe ve merkezin deneyimine bağlı olarak literatürde %50 ile %70 arasında rapor edilmektedir. Bu oran, lomber PLDD prosedüründe elde edilen %75-85'lik başarı oranlarına göre nispeten düşüktür ve klasik anterior servikal diskektomi ve füzyon (ACDF) ameliyatının %90-95'lik başarı oranının altındadır. Bu farkın temel sebepleri, servikal disk hacminin küçük olması nedeniyle vaporizasyon etkisinin sınırlı kalması, servikal fıtıkların lomber fıtıklara göre daha küçük hacimli olup mekanik bası bileşeninin daha az belirleyici olması ve prosedürün uygulanabildiği hasta grubunun oldukça dar tutulması gerekliliğidir. Kuzey Amerika Omurga Cerrahisi Derneği (NASS) kılavuzlarında servikal PLDD ile ilgili öneriler sınırlı düzeyde olup, tekniğin uygun endikasyonda ve deneyimli ellerde uygulanması durumunda seçili hastalarda yararlı olabileceği belirtilmektedir. Prosedür sonrasında yanıt alınamayan hastalarda klasik cerrahi seçenekler her zaman güncelliğini korumaktadır.
Lazer Uygulaması İçin En Uygun Dönem Hangisidir?
Perkütan lazer servikal disk dekompresyonu prosedürünün uygun zamanlaması, hasta seçim kriterlerinin titizlikle uygulanmasını gerektiren bir süreçtir. Uluslararası kılavuzlar ve klinik deneyimler doğrultusunda, en az 6-8 haftalık kapsamlı bir konservatif tedavinin denenmiş ve yetersiz kalmış olması genel kabul görmüş bir ön koşuldur. Bu konservatif tedavi kapsamında nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, kas gevşeticiler, nöropatik ağrı ajanları (gabapentin, pregabalin), gerektiğinde kısa süreli steroid tedavisi, fizik tedavi ve rehabilitasyon programları, servikal traksiyon, boyun kaslarına yönelik izometrik egzersizler, postür eğitimi ve gerektiğinde translaminer veya transforaminal epidural steroid enjeksiyonları uygulanmalıdır. Bu kapsamlı konservatif yaklaşıma rağmen semptomların devam etmesi durumunda cerrahi seçenekler değerlendirmeye alınmaktadır.
Lazer prosedürünün endike olduğu ideal hasta profili oldukça spesifiktir. Konservatif tedaviye dirençli, dermatomal dağılıma uyan radiküler ağrısı bulunan, radyolojik olarak contained (annulus fibrozus bütünlüğünü koruyan) küçük hacimli servikal disk hernisi saptanmış, myelopati bulgusu olmayan, ciddi spinal kanal darlığı bulunmayan, disk yüksekliği en az %50 korunmuş, kalsifiye disk komponenti olmayan hastalar bu yöntem için uygun adaylardır. Ek olarak, klasik cerrahiyi kabul etmeyen, açık cerrahi için ciddi anestezi riski taşıyan (ileri yaş, ciddi kardiyopulmoner hastalık, koagülopati) veya iş yaşamı nedeniyle uzun bir iyileşme süreci tolere edemeyecek hastalarda lazer dekompresyonu değerli bir seçenek olabilmektedir. Yaş açısından net bir üst sınır bulunmamakla birlikte 18 yaş altı ve 70 yaş üstü hastalarda dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.
Prosedürün mutlak kontrendikasyonları arasında sekestre disk fıtığı, ekstrüzyon evresindeki büyük fıtıklar, servikal myelopati bulguları, ciddi santral kanal darlığı, kalsifiye disk hernisi, disk enfeksiyonu, kanama diyatezi ve aktif enfeksiyon durumları yer almaktadır. Rölatif kontrendikasyonlar arasında ise ciddi disk yüksekliği kaybı, ileri düzeyde faset eklem artrozu, spondilolistezis, önceki başarısız servikal cerrahi öyküsü ve psikiyatrik komorbidite bulunmaktadır. Hasta değerlendirmesinde yüksek çözünürlüklü servikal MRG mutlaka gereklidir; ek olarak bazı olgularda BT-miyelografi, dinamik grafiler, servikal BT anjiyografi (vertebral arter varyasyonlarını değerlendirmek için) ve EMG-NCS çalışmaları da bilgi verici olabilmektedir. Elektrofizyolojik incelemeler, sinir kökü tutulumunun objektif olarak belgelenmesine ve tedavi öncesi bazlin değerlerinin oluşturulmasına yardımcı olmaktadır.
Lazer Tedavisi Sonrası İyileşme Süreci Nasıl İlerler?
Perkütan lazer servikal disk dekompresyonu sonrası iyileşme süreci, klasik açık cerrahi ile karşılaştırıldığında belirgin biçimde daha kısa ve konforlu bir seyir göstermektedir. İşlem sonrası hastalar genellikle 2-4 saatlik gözlem süresini takiben aynı gün taburcu edilebilmektedir. Taburculuk öncesinde yumuşak boyunluk uygulanabilir ve hastalara günlük yaşama dönüş, aktivite kısıtlamaları, yapmaları ve yapmamaları gereken hareketler konusunda ayrıntılı bilgi verilmektedir. İlk günlerde işlem yerinde hafif hassasiyet, boyunda geçici sertlik, yutmada minimal rahatsızlık ve subjektif bir yorgunluk hissi normal karşılanmakta olup bu şikayetler birkaç gün içerisinde kendiliğinden gerilemektedir. İşlem yerine buz uygulaması ve reçete edilen ağrı kesici ilaçlar semptomatik tedavi olarak yeterli olmaktadır.
İlk hafta boyunca ağır fiziksel aktivite, boyunun ani ve zorlayıcı hareketleri, ağır yük kaldırma, uzun süreli araç kullanımı ve uzun süre bilgisayar başında oturma gibi aktivitelerden kaçınılması önerilmektedir. Yumuşak boyunluğun ilk 3-7 gün boyunca özellikle aktivite sırasında kullanılması, servikal bölgenin dinlenmesine ve iyileşme sürecinin desteklenmesine katkı sağlamaktadır. Duş almak işlem sonrası 24 saat sonra genellikle güvenli olup, giriş yerinin ıslatılmaması ve sabun-şampuan gibi kimyasal ajanlarla temasının engellenmesi gerekmektedir. Uyku sırasında boyun destekli özel yastıkların kullanılması, sırtüstü pozisyonun tercih edilmesi ve boynun herhangi bir yöne aşırı bükülmesine izin verilmemesi konforu artırmaktadır. İşten dönüş süresi, mesleğin gerektirdiği fiziksel aktivite düzeyine göre değişkenlik göstermekte; masa başı iş yapanlar 3-7 gün içerisinde, fiziksel iş yapanlar ise 2-4 hafta içerisinde işlerine dönebilmektedir.
Klinik iyileşmenin başlaması genellikle işlem sonrası ilk günlerden itibaren fark edilebilse de nihai iyileşme yanıtı 4-8 hafta içerisinde tam olarak değerlendirilebilmektedir. Bu süre zarfında lazerin yarattığı doku değişiklikleri, inflamasyonun gerilemesi, sinir kökü ödeminin çözülmesi ve disk içi basınç dengelerinin yeniden kurulması tamamlanmaktadır. İlk hafta sonunda başlanan hafif izometrik boyun egzersizleri, ikinci haftadan itibaren tedricen artırılan aktif germe hareketleri ve dördüncü haftadan itibaren güçlendirme programı ile fizik tedavi ve rehabilitasyon süreci desteklenmektedir. Kontrol muayeneleri işlem sonrası 2. Hafta, 6. Hafta, 3. Ay ve 6. Ayda planlanmakta; klinik yanıt yetersiz kaldığında veya semptomlar tekrarladığında ek görüntüleme ve gerektiğinde alternatif cerrahi seçenekler değerlendirilmektedir. Uzun vadeli takipte hastaların ortalama %70-75'i belirgin klinik fayda görmekte olup, bir kısım hastada takip eden dönemde ek girişim ihtiyacı doğabilmektedir.
Lazer Yöntemi Klasik Ameliyata Göre Hangi Avantajları Sunar?
Perkütan lazer servikal disk dekompresyonu prosedürü, klasik anterior servikal diskektomi ve füzyon (ACDF) ameliyatı ile karşılaştırıldığında belirli avantajlar sunmakla birlikte, her iki yöntemin de kendine özgü endikasyonları, avantajları ve dezavantajları bulunmaktadır. Lazer yönteminin en belirgin avantajı, minimal invaziv doğası nedeniyle cerrahi travmanın son derece sınırlı olmasıdır. Sadece 1-2 milimetre çaplı bir iğne giriş noktasından uygulanan bu prosedür, cilt kesisi, kas ve yumuşak doku disseksiyonu, boyun ön yapılarının ekartasyonu, disk mesafesinin geniş açılması ve implant yerleştirilmesi gibi klasik cerrahinin gerektirdiği aşamaları içermemektedir. Bu durum, işlem sonrası ağrının minimal düzeyde olmasına, hastanede kalış süresinin dramatik biçimde kısalmasına ve iyileşme sürecinin belirgin şekilde hızlanmasına imkan tanımaktadır.
Genel anestezi yerine lokal anestezi ve hafif sedasyon altında uygulanabilmesi, prosedürün önemli avantajlarından biridir. Bu sayede genel anestezinin taşıdığı kardiyak, pulmoner ve nörolojik riskler minimize edilmekte; ileri yaş ve komorbiditesi bulunan hastalarda güvenle uygulanabilmektedir. İşlem sırasında hastanın uyanık olması, cerraha sinir kökü uyarılması konusunda anlık geri bildirim alma imkanı sağlamakta ve bu durum güvenlik açısından ek bir katman oluşturmaktadır. Disk mesafesinin korunması, komşu segmentlerde ek yük binmesinin önlenmesi ve füzyon prosedürünün uzun vadeli komplikasyonlarından (komşu seviye hastalığı, psödoartroz, implant kaynaklı komplikasyonlar) kaçınılması, lazer yönteminin biyomekanik açıdan önemli avantajlarındandır. Prosedürün gerektiğinde tekrarlanabilmesi ve başarısız olması durumunda klasik cerrahi seçeneklerin hâlâ uygulanabilir olması da önemli üstünlüklerdendir.
Ancak lazer yönteminin dezavantajları ve sınırlılıkları da hasta ile birlikte açıkça değerlendirilmelidir. Klasik ACDF ameliyatının %90-95'lik başarı oranına karşılık lazer yönteminin %50-70 aralığındaki başarı oranı belirgin bir fark oluşturmakta; ekstrüde ve sekestre fıtıklarda uygulanamaması, myelopati ve ciddi kanal darlığında kontrendike olması hasta grubunu daralttmaktadır. Servikal bölgedeki karotis arter, vertebral arter yaralanması riski her ne kadar deneyimli ellerde nadir olsa da hayati sonuçlar doğurabilecek komplikasyonlar arasındadır. Disk kayması, disk kollapsi, sinir kökü hasarı ve yaklaşık %0,5-1 oranında disit gelişme riski de göz önünde bulundurulması gereken durumlardır. Sonuç olarak, servikal PLSDD prosedürü uygun endikasyonda ve deneyimli ellerde uygulandığında değerli bir tedavi seçeneği olmakla birlikte, klasik cerrahinin yerini tamamen alan bir yöntem değil, dar bir hasta grubunda kullanılabilen tamamlayıcı bir tekniktir. Hasta ile detaylı bilgilendirme süreci, gerçekçi beklenti oluşturma, alternatif tedavi seçeneklerinin açıkça anlatılması ve karar sürecinin hasta ile birlikte alınması bu tekniğin doğru uygulanmasının temel taşıdır. Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümü, servikal disk patolojilerinde hem klasik hem de minimal invaziv tedavi seçeneklerini uluslararası kılavuzlar doğrultusunda değerlendirerek, her hastaya bireysel klinik ve radyolojik özelliklerine en uygun tedaviyi ileri teknoloji donanımı ile sunmaktadır.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hekim muayenesi, tıbbi teşhis ve tedavinin yerine geçmez. Boyun fıtığı ve lazerle boyun fıtığı ameliyatı hakkında bireysel değerlendirme ve tedavi planlaması için mutlaka bir uzman hekime başvurunuz.
