İdrarda Lökosit Esteraz Normal Aralığı

Lökosit esteraz, idrar tahlilinde piyürinin saptanmasında kullanılan en önemli enzimatik testlerden biridir ve üriner sistem enfeksiyonlarının taranmasında pratik klinik değer taşır. Lökositlerin azurofilik granüllerinde bulunan esteraz enzimi, hücre parçalanması sırasında salınır ve dipstick yöntemiyle indol asetat ester türevlerinin esterazın etkisiyle hidrolize edilmesi sonucu açığa çıkan indolün bir diazonyum tuzu ile renklenmesi prensibine dayalı olarak ölçülür. Test, intakt lökositler kadar ölü ve parçalanmış lökositleri de saptayabilmesi açısından mikroskopiye üstünlük gösterir; özellikle uzun süre bekleyen ya da uygun şekilde saklanmamış idrar örneklerinde bu özellik tanısal değer kazanır. Lökosit esteraz testinin doğru yorumlanması, hastanın klinik tablosu, eşlik eden nitrit testi, mikroskobik inceleme ve gerektiğinde idrar kültürü ile birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

İdrar Lökosit Esteraz Nedir?

İdrar lökosit esteraz testi, idrar örneğindeki nötrofil ve diğer lökositlerin esteraz aktivitesini ölçen yarı kantitatif bir biyokimyasal testtir. Bu enzim normal şartlarda hücre içinde bulunur ve hücre membranı bozulduğunda dış ortama salınır. Test prensibi olarak indol türevi esteraz substratlarının hidrolize edilmesi ve oluşan indol bileşiğinin diazonyum tuzu ile reaksiyona girerek pembe-mor renk vermesi esasına dayanır. Renk yoğunluğu lökosit konsantrasyonu ile orantılıdır ve negatif, eser, +1, +2, +3 olarak yarı kantitatif raporlanır.

Lökosit esteraz testinin duyarlılığı yüzde 75-96, özgüllüğü ise yüzde 94-98 arasında raporlanır. Pozitif prediktif değer enfeksiyon prevalansına bağlıdır; semptomatik hastalarda yüksek, asemptomatik bireylerde daha düşüktür. Test sonucu nitrit testiyle birlikte değerlendirildiğinde idrar yolu enfeksiyonu tanısında daha güvenilir bilgi sağlar.

Test Yöntemleri ve Referans Aralıklar

Standart referans aralık negatiftir. Sağlıklı bireylerde idrarda lökosit esteraz aktivitesi saptanmamalıdır. Pozitif değerler genellikle her büyük büyütme alanında 5-10 lökosit varlığına karşılık gelir. Eser pozitiflik 10-25 lökosit/μL, +1 değer 25-75 lökosit/μL, +2 değer 75-150 lökosit/μL, +3 değer 150 ve üzeri lökosit/μL düzeyine karşılık gelir.

Yalancı pozitif sonuçlar trichomonas, askorbik asit metabolitleri, formaldehit ve bazı antibiyotiklere bağlı görülebilir. Yalancı negatif sonuçlar yüksek protein, yüksek glukoz, yüksek özgül ağırlık, askorbik asit, sefalosporin, gentamisin, tetrasiklin ve nitrofurantoin varlığında oluşabilir. Test sonuçları semikantitatiftir ve mikroskobik incelemeyle korelasyon gerekir.

İdrar Lökosit Esteraz Pozitifliğinin Nedenleri

Lökosit esteraz pozitifliğinin altında geniş yelpazede klinik durum yatabilir. Sık görülen nedenler şunlardır:

• Akut sistit: Alt üriner sistem enfeksiyonu en sık nedendir. E. coli başlıca etkendir.
• Akut piyelonefrit: Üst üriner sistem enfeksiyonu ağır piyüri ile birlikte görülür.
• Üretrit: Cinsel yolla bulaşan ajanlara bağlı enflamasyon piyüri yapar.
• Prostatit: Erkek hastalarda akut ya da kronik prostat enflamasyonu lökosit esteraz pozitifliğine yol açar.
• İnterstisyel sistit: Kronik ağrılı mesane sendromu steril piyüri ile karakterizedir.
• Üriner taş hastalığı: Taşların mukozal hasara yol açması nedeniyle piyüri görülebilir.
• Üriner tüberküloz: Steril piyüri klasik bulgusudur; standart kültürde üreme olmaz.
• Mesane tümörü: Tümör nekrozu ve enflamasyon piyüri yapabilir.
• Glomerülonefrit: İmmünokompleks aracılı enflamasyon piyüriye eşlik edebilir.
• Apandisit ve pelvik enflamatuvar hastalık: Komşu organ enflamasyonu mesane irritasyonuna yol açar.
• Kateter ilişkili enflamasyon: Kateter varlığı asemptomatik bile olsa lökosit esteraz pozitifliği yapar.

İdrar Lökosit Esteraz Pozitifliği Belirtileri

Lökosit esteraz pozitifliği bir bulgu olup eşlik eden klinik tabloya göre belirtiler değişir. En sık karşılaşılan semptomlar şunlardır:

• Dizüri: İdrar yaparken yanma ve ağrı sistitin tipik bulgusudur.
• Sık idrara çıkma: Pollakiüri alt üriner sistem enfeksiyonunu düşündürür.
• Aciliyet hissi: Ani ve dayanılmaz idrar yapma isteği oluşur.
• Suprapubik ağrı: Mesane bölgesinde basınç ve hassasiyet hissedilir.
• Hematüri: Makroskobik ya da mikroskobik kanama eşlik edebilir.
• Bulanık ve kötü kokulu idrar: Lökosit ve bakteri varlığına bağlı oluşur.
• Yan ağrısı: Üst üriner sistem enfeksiyonu ya da taş hastalığını düşündürür.
• Ateş ve titreme: Sistemik enfeksiyon belirtisidir.
• Bulantı ve kusma: Piyelonefrit ya da ürosepsiste görülür.
• Pelvik ya da perineal ağrı: Prostatit ve üretrit için tipiktir.

İdrar Lökosit Esteraz Tanı Yöntemleri

Lökosit esteraz pozitifliği saptandığında doğru klinik kararın verilmesi için tamamlayıcı tanı yöntemleri uygulanır.

Tam İdrar Tahlili ve Mikroskopi

Lökosit esteraz değeri mikroskobik lökosit sayımıyla birlikte değerlendirilmelidir. Her büyük büyütme alanında 5-10 lökosit üzeri piyüri olarak kabul edilir. Bakteri, eritrosit ve silendir varlığı ek bilgi sağlar.

Nitrit Testi

Gram negatif bakterilerin ürettiği nitratredüktaz enzimi nitratı nitrite çevirir. Lökosit esteraz ve nitrit pozitifliği birlikte üriner sistem enfeksiyonu için yüksek pozitif prediktif değere sahiptir.

İdrar Kültürü

Tanının doğrulanması ve etkenin belirlenmesi için altın standarttır. Antibiyogram tedaviyi yönlendirir. Steril piyüri durumunda özel kültürler gerekebilir.

İleri Tetkikler

Tekrarlayan ve atipik enfeksiyonlarda üriner sistem ultrasonografisi, sistoskopi, BT ürografi gerekebilir. Çocuklarda vezikoüreteral reflü için işeme sistoüretrografisi yapılır.

Ayırıcı Tanı

İdrar lökosit esteraz pozitifliğinin ayırıcı tanısı doğru tedavinin planlanması açısından kritik önem taşır.

• Bakteriyel sistit: Lökosit esteraz, nitrit ve bakteri pozitifliği birlikte görülür. İdrar kültürü tanı koydurucudur.
• Steril piyüri: Lökosit esteraz pozitif, kültür negatiftir. Üriner tüberküloz, klamidyal üretrit, taş ve interstisyel sistitte görülür.
• Vaginal kontaminasyon: Kadın hastalarda menstrüasyon, vajinit ya da uygunsuz örnek alımı yalancı pozitifliğe yol açar.
• Üriner tüberküloz: Steril piyüri ve hematüri klasik bulgudur. Mycobacterium tuberculosis için özel kültür yapılır.
• Klamidyal üretrit: Cinsel aktif gençlerde steril piyüri nedeni olabilir. NAAT testi tanı koydurur.
• İnterstisyel sistit: Pelvik ağrı, sık idrar yapma ve steril piyüri görülür. Sistoskopi tanı koydurucudur.
• Üriner taş: Mukozal hasara bağlı piyüri olabilir. Görüntüleme tanı koydurucudur.
• Mesane kanseri: Hematüri ve piyüri birlikteliği vardır. Sitoloji ve sistoskopi gerekir.

Tedavi Yaklaşımları

Lökosit esteraz pozitifliğinin tedavisi altta yatan nedene yönelik olarak planlanır. İzole bir bulgu olmaktan çok, bütüncül klinik değerlendirmenin parçasıdır.

Bakteriyel Üriner Enfeksiyon Tedavisi

Komplike olmayan akut sistitte fosfomisin trometamol tek doz, nitrofurantoin 5 gün ya da trimetoprim-sülfametoksazol 3 gün kullanılır. Akut piyelonefritte florokinolon ya da seftriakson tercih edilir. Tedavi kültür sonucuna göre revize edilir.

Üretrit Tedavisi

Klamidya için azitromisin tek doz ya da doksisiklin 7 gün, gonore için seftriakson tek doz uygulanır. Cinsel partner taraması ve tedavisi gereklidir.

Prostatit Tedavisi

Akut bakteriyel prostatitte florokinolon 4-6 hafta, kronik prostatitte daha uzun süreli tedavi gerekebilir. Alfa blokerler semptomatik rahatlama sağlar.

İnterstisyel Sistit Tedavisi

Yaşam tarzı önerileri, mesane eğitimi, oral medikasyonlar (amitriptilin, pentozan polisülfat) ve intravezikal tedaviler kullanılır.

Üriner Tüberküloz Tedavisi

Standart anti-tüberküloz tedavi 6-9 ay süreyle uygulanır. Yapısal komplikasyonlarda cerrahi gerekebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmeyen lökosit esteraz pozitifliğinin altta yatan nedenleri çeşitli komplikasyonlara yol açabilir:

• Ürosepsis: Tedavi edilmeyen üriner enfeksiyonlar yaşam tehdit edici septik şoka ilerleyebilir.
• Renal abse: İlerlemiş piyelonefrit lokalize kollesyon yapabilir.
• Kronik böbrek hasarı: Tekrarlayan enfeksiyonlar parankim hasarına yol açar.
• Üriner darlıklar: Tüberküloz ve kronik enflamasyon striktür yapabilir.
• Mesane kontraktürü: Tüberküloz ve interstisyel sistit küçük mesane kapasitesine yol açar.
• İnfertilite: Tedavi edilmeyen klamidya ve gonore tubal hasara neden olabilir.
• Vezikoüreteral reflü: Çocuklarda tekrarlayan piyelonefrit reflü nefropatisine yol açabilir.
• Antibiyotik direnci: Uygunsuz tedavi dirençli organizma seçilimine sebep olur.

Korunma Yolları

Üriner sistem enflamasyonu ve enfeksiyonlarının önlenmesi için aşağıdaki önlemler etkilidir:

• Yeterli sıvı alımı: Günde 2-2,5 litre su tüketimi mesane drenajını destekler.
• Hijyen kuralları: Kadınlarda önden arkaya temizlik temel önlemdir.
• Cinsel sağlık: Korunma yöntemleri ve düzenli tarama cinsel yolla bulaşan enfeksiyonları önler.
• Cinsel ilişki sonrası işeme: Bakteriyel kolonizasyonu azaltır.
• Mesane boşaltımı: İdrarı tutmaktan kaçınma ve tam boşaltma önemlidir.
• Diyabet kontrolü: İyi glisemik kontrol enfeksiyon riskini azaltır.
• Kateter bakımı: Aseptik teknik ve kateter kullanım süresinin kısaltılması önerilir.
• Postmenopozal bakım: Topikal östrojen tekrarlayan enfeksiyon riskini düşürür.
• Düzenli sağlık taramaları: Risk grubundaki bireylerde periyodik idrar tahlili önerilir.

Doktora Başvurmayı Gerektiren Durumlar

İdrarda lökosit esteraz pozitifliği saptandığında ya da idrar yolu enfeksiyonu düşündüren bulgular olduğunda hekim başvurusu gereklidir:

• Dizüri, pollakiüri, suprapubik ağrı ve hematüri varlığı.
• Ateş, titreme, yan ağrısı, bulantı kusma piyelonefriti düşündürür.
• Gebelikte saptanan her türlü idrar tahlili anomalisi acil değerlendirme gerektirir.
• Erkek hastalarda her üriner enfeksiyon yapısal değerlendirmeyi gerektirir.
• Çocuklarda ateş ve idrar tahlili anomalisi mutlaka incelenmelidir.
• Tekrarlayan enfeksiyonlar üroloji ve nefroloji konsultasyonu gerektirir.
• İmmün baskılanmış hastalarda yakın izlem şarttır.
• Şuur değişikliği, hipotansiyon ve nefes darlığı ürosepsis bulgularıdır.

Bilgilendirme

İdrar lökosit esteraz testi, üriner sistem enfeksiyonlarının taranması ve tanısında pratik ve hızlı bilgi sağlayan değerli bir biyokimyasal parametredir. Test sonuçlarının doğru yorumlanması, mikroskobik bulgular, nitrit testi, idrar kültürü ve klinik tablo ile birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Yalancı pozitif ve negatif faktörlerin bilinmesi, doğru tanı ve tedaviye ulaşmada önemlidir.

Koru Hastanesi Biyokimya bölümünde uzman hekimlerimiz, otomatize idrar analizörleri, kantitatif sediment analizi, mikroskobik inceleme ve gelişmiş kültür altyapısıyla hastalarımıza güvenilir tanı hizmeti sunmaktadır. Üroloji, nefroloji, dahili tıp, çocuk sağlığı, kadın hastalıkları ve enfeksiyon hastalıkları uzmanlarımızla yakın işbirliği içinde çalışan ekibimiz, üriner sistem hastalıklarına bütüncül yaklaşım sergiler. İdrar lökosit esteraz değerinizin değerlendirilmesi, ileri tetkiklerin planlanması ve uygun tedavinin uygulanması için randevu alarak hekimlerimize başvurabilirsiniz. Bilimsel temellere dayalı, kanıta dayalı ve hasta odaklı hizmet anlayışıyla sağlığınız için yanınızdayız.