Astigmat, gözün ön kısmındaki saydam tabakanın (kornea) veya göz içindeki merceğin şeklinin düzensiz olması sonucu oluşan, görüntünün bulanıklaşmasına yol açan yaygın bir görme kusurudur. Normalde göz küresi bir basketbol topu gibi yuvarlaktır, ancak astigmatı olan kişilerde göz yüzeyi daha çok bir Amerikan futbolu topu veya yumurta gibi oval bir şekil alır. Bu durum ışığın retinada (gözün arkasındaki görme tabakası) tek bir noktada odaklanmasını engeller ve hem yakındaki hem de uzaktaki nesnelerin olduğundan daha karmaşık veya bulanık görünmesine neden olur.
Kimlerde Görülür?
Astigmat, toplumun büyük bir kısmında farklı derecelerde bulunan, çocukluktan yaşlılığa kadar her yaş grubunda görülebilen bir durumdur. Genellikle doğumla birlikte gelir ve genetik geçişli bir yapıya sahiptir; yani anne veya babasında astigmat olan çocuklarda bu durumun görülme ihtimali daha yüksektir. Bununla birlikte, göz yaralanmaları, geçirilmiş bazı göz ameliyatları veya göz hastalıkları sonrasında da sonradan ortaya çıkabilir. Özellikle bilgisayar veya telefon başında uzun süre vakit geçiren kişilerde göz yorgunluğu ile birleştiğinde belirtiler daha belirgin hale gelebilir. Koru Hastanesi göz hastalıkları uzmanları, toplumda astigmatın tek başına olabileceği gibi miyop (uzağı görememe) veya hipermetrop (yakını görememe) ile birlikte de sıkça rastlandığını belirtmektedir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Astigmatın en belirgin özelliği görüntüdeki bulanıklıktır. Kişiler genellikle şu durumları yaşarlar:
- Uzaktaki ve yakındaki nesneleri seçerken gözlerini kısma ihtiyacı duyma.
- Özellikle gün sonunda artan göz yorgunluğu ve göz ağrısı.
- Okuma sırasında satırları birbirine girmiş gibi görme veya harflerin şeklini karıştırma.
- Işık kaynaklarına bakıldığında (geceleri araba farları veya sokak lambaları gibi) ışığın etrafında hareler veya dağılmalar görme.
- Sık tekrarlayan ve özellikle göz çevresinde hissedilen baş ağrıları.
- Gece araç kullanırken odaklanma güçlüğü yaşama.
Tanı Nasıl Konulur?
Astigmat tanısı, göz muayenesi sırasında yapılan bir dizi ölçümle kolayca konulabilir. Koru Hastanesi göz hastalıkları biriminde uygulanan temel yöntemler şunlardır:
- Görme keskinliği testi: Göz doktorunun size okuttuğu harfler veya şekillerle gözünüzün ne kadar net gördüğü ölçülür.
- Kırılma kusuru ölçümü (refraksiyon): Otomatik cihazlar kullanılarak gözün ışığı nasıl kırdığı ve derecesi saniyeler içinde belirlenir.
- Keratometri (kornea haritalama): Korneanın eğimini ve şeklindeki düzensizlikleri ölçmek için kullanılan bu yöntem, astigmatın derecesini ve aksını (yönünü) belirlemede temeldir.
- Pakimetri: Özellikle kornea yapısını daha detaylı incelemek gerekirse kornea kalınlığı ölçümü de yapılabilir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Astigmat tedavi edilmediğinde veya düzeltilmediğinde bazı sorunlara yol açabilir. En sık karşılaşılan durum göz yorgunluğudur; göz kasları net görüntü elde etmek için sürekli çaba sarf eder, bu da şiddetli baş ağrılarına ve odaklanma sorunlarına neden olur. Çocuklarda, özellikle erken yaşta tespit edilmeyen yüksek astigmat, göz tembelliğine (ambliyopi) yol açabilir. Göz tembelliği, gözün fiziksel olarak sağlıklı olmasına rağmen beyne net görüntü iletememesi durumudur ve ilerleyen yaşlarda tedavisi daha zor hale gelebilir. Ayrıca, düzeltilmeyen bir görme kusuru, kişinin günlük aktivitelerini (araba kullanma, kitap okuma, spor yapma) kısıtlayarak yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
Astigmat bulaşıcı bir durum değildir. Bir göz hastalığı değil, gözün fiziksel yapısındaki bir farklılıktır. Başka bir kişiden göz teması veya ortak eşya kullanımı gibi yollarla geçmesi mümkün değildir. Astigmatın temel kaynağı genetik yatkınlıktır; yani aileden gelen göz yapısı özellikleridir. Ayrıca gözün ön kısmındaki kornea tabakasında meydana gelen fiziksel travmalar veya korneanın sivrileşmesiyle karakterize olan bazı göz hastalıkları da astigmata neden olabilir. Kısacası, astigmat dışarıdan kapılan bir virüs veya bakteri kaynaklı bir sorun değildir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Eğer kitap okurken harfleri birbirine karıştırıyorsanız, akşam saatlerinde gözlerinizde alışılmadık bir yorgunluk ve ağrı hissediyorsanız, uzağı veya yakını net göremiyorsanız bir göz muayenesinden geçmeniz önerilir. Özellikle çocuklarda gözleri kısarak bakma, televizyona çok yakından bakma veya okul başarısında düşüş gibi durumlar astigmatın habercisi olabilir. Ayrıca, daha önce gözlük kullanan kişilerin numaralarında bir değişim olduğunu düşünmeleri, bulanık görme şikayetlerinin artması durumunda da kontrol muayenesi yaptırmak önemlidir. Koru Hastanesi uzmanları, herhangi bir şikayetiniz olmasa bile düzenli olarak yılda bir kez göz muayenesi yaptırmanın, görme sağlığını korumak adına değerli olduğunu vurgular.
Son Değerlendirme
Astigmat, doğru yöntemlerle yönetilebilir ve görme kalitesini yükseltmek oldukça mümkündür. Gözlük kullanımı, astigmatı düzeltmenin en basit ve güvenli yoludur; uygun camlar sayesinde görüntü netleştirilir. Bunun dışında, uygun hastalarda kontakt lensler de bir seçenektir. Daha kalıcı bir çözüm arayan ve uygun kriterlere sahip olan kişilerde ise lazerle göz çizme yöntemleri (lazer refraktif cerrahi) değerlendirilebilir. Hangi yöntemin size uygun olduğu, göz yapınızın detaylı analizi sonrasında hekiminizle birlikte karar verilecek bir süreçtir. Önemli olan, görme kusurunu ihmal etmemek ve erken dönemde gerekli önlemleri alarak göz sağlığını korumaktır.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
