Ani İşitme Kaybı İçin Öneriler

Ani işitme kaybı, 72 saat veya daha kısa sürede en az üç ardışık frekansta 30 dB veya üzeri sensörinöral işitme kaybının gelişmesi olarak tanımlanan odyolojik bir acildir. İnsidans yıllık 100.000'de 5-27 arasında bildirilmekle birlikte, spontan düzelme nedeniyle gerçek insidansın daha yüksek olduğu düşünülmektedir. Her yaş grubunda görülebilmekle birlikte 50-60 yaş aralığında pik yapmaktadır ve cinsiyet dağılımı eşittir. Olguların %90'ından fazlasında etiyoloji saptanamamakta ve idiopatik ani sensörinöral işitme kaybı (İASNİK) olarak sınıflandırılmaktadır. Erken tanı ve tedavinin prognozu doğrudan etkilediği gösterilmiştir; tedavi gecikmesi kalıcı işitme kaybı riskini artırmaktadır.

Ani İşitme Kaybı Nedir?

Ani sensörinöral işitme kaybı, iç kulak veya işitme siniri düzeyinde akut gelişen bir hasar sonucu ortaya çıkan, genellikle unilateral olan ve acil tedavi gerektiren bir klinik tablodur. Hastalar genellikle sabah uyandığında veya gün içinde aniden bir kulakta işitmenin kaybolduğunu fark ederler. İşitme kaybına sıklıkla tinnitus (%80-90), kulakta dolgunluk hissi (%50) ve vertigo (%30-40) eşlik edebilmektedir.

Patofizyoloji

İdiopatik ani işitme kaybının patofizyolojisi tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte, dört ana teori öne sürülmektedir:

• Vasküler teori: Koklear kan akımındaki akut bozulma (tromboz, emboli, vazospazm, hemoraji), koklear iskemi ve doku hasarı
• Viral teori: Nörotropik virüslerin (herpes simplex, varisella zoster, CMV, influenza) koklear veya retrokoklear yapıları enfekte etmesi
• Otoimmün teori: İç kulak antijenlerine karşı gelişen otoimmün yanıt, koklear enflamasyon
• İntrakoklear membran rüptürü: Reissner membranı veya baziler membranın yırtılması, endolenfatik-perilenfatik sıvı karışımı

Ani İşitme Kaybının Nedenleri

Ani işitme kaybı olgularının %90'ı idiopatik olmakla birlikte, tanımlanabilir nedenler sistematik olarak araştırılmalıdır.

Enfeksiyöz Nedenler

• Viral kokleitis: Herpes simplex virus, varisella zoster virus, mumps, kızamık, influenza, parainfluenza, adenovirüs
• Bakteriyel enfeksiyonlar: Menenjit, sifilis (otosifilis), Lyme hastalığı
• HIV/AIDS: Direkt viral etki veya fırsatçı enfeksiyonlara bağlı

Vasküler Nedenler

• Koklear iskemi: Anterior inferior serebellar arter (AICA) oklüzyonu, labirentin arter trombozu
• Vertebrobaziler yetmezlik: Posterior dolaşım bozuklukları
• Hiperkoagülabilite: Antifosfolipid sendromu, faktör V Leiden, polisitemia vera
• Orak hücreli anemi: Koklear mikrovasküler oklüzyon

Tümöral Nedenler

• Vestibüler schwannom: Ani kayıp ile prezente olan olguların %1-2'sinde akustik nörom saptanır
• Menenjeal karsinomatozis: Leptomeningeal metastazlar
• Lösemi/Lenfoma: İç kulak infiltrasyonu

Otoimmün ve İnflamatuar Nedenler

• Otoimmün iç kulak hastalığı: Bilateral veya sıralı ani kayıp
• Cogan sendromu: İnterstisyel keratit ve vestibulookular disfonksiyon
• Granülomatöz polianjit: Orta kulak ve iç kulak tutulumu
• Sarkoidoz: Kranial sinir tutulumu

Travmatik ve Diğer Nedenler

• Perilenfatik fistül: Efor, öksürük veya travma sonrası
• Barotravma: Dalış, uçuş sırasında basınç değişikliği
• Ototoksik ilaçlar: Aminoglikozidler, sisplatin
• Multipl skleroz: Demyelinizan plaklar

Ani İşitme Kaybının Belirtileri

Ani işitme kaybı karakteristik klinik prezentasyon özellikleri göstermektedir.

• Akut başlangıçlı işitme kaybı: Genellikle dakikalar ile saatler içinde gelişen, hastanın kesin başlangıç zamanını belirleyebildiği ani kayıp. Sabah uyanıldığında fark edilmesi sıktır
• Unilateral tutulum: Olguların %95'inden fazlasında tek taraflıdır. Bilateral ani kayıp nadir olup otoimmün veya vasküler sistemik patolojileri düşündürür
• Tinnitus: Olguların %80-90'ında eşlik eden çınlama, vızıltı veya uğultu. İşitme kaybından önce başlayabilir
• Kulakta dolgunluk hissi: Etkilenen kulakta basınç veya tıkanıklık hissi
• Vertigo ve denge bozukluğu: Olguların %30-40'ında eşlik eden baş dönmesi; prognozun daha kötü olduğunu gösteren bir göstergedir
• Hiperakuzi veya disakuzi: Seslerin bozuk, metalik veya çift algılanması
• Anksiyete ve panik: Ani işitme kaybının psikolojik etkisi genellikle belirgindir

Tanı Yöntemleri

Ani işitme kaybı tanısı, acil odyolojik değerlendirme ve kapsamlı etiyolojik araştırma ile konulur.

Acil Değerlendirme

• Otoskopik muayene: Dış kulak yolu ve timpan membranın değerlendirilmesi, iletim tipi nedenlerin ekartasyonu
• Diapazon testleri: Weber lateralizasyonu etkilenmemiş tarafa; Rinne testi pozitif (sensörinöral kayıp ile uyumlu)
• Acil saf ses odyometrisi: İşitme kaybının tipi, derecesi ve frekans konfigürasyonunun belirlenmesi. Bazal odyogram tedavi yanıtının değerlendirilmesi için referans oluşturur
• Konuşma odyometrisi: Konuşma diskriminasyon skoru, prognoz tahmini ve retrokoklear patoloji değerlendirmesi

Etiyolojik Araştırma

• Laboratuvar testleri: Tam kan sayımı, sedimentasyon, CRP, glukoz, lipid profili, tiroid fonksiyon testleri, otoimmün belirteçler (ANA, anti-dsDNA, ANCA), koagülasyon profili, sifiliz serolojisi
• MRG (gadolinyumlu): Vestibüler schwannom ekartasyonu için tüm ani sensörinöral işitme kaybı olgularında endikedir. İç kulak membranöz labirent değerlendirmesi
• ABR: MRG yapılamayan durumlarda retrokoklear patoloji taraması

Ayırıcı Tanı

Ani işitme kaybının ayırıcı tanısında çeşitli patolojik durumların sistematik olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

• Serümen tıkacı veya yabancı cisim: Dış kulak yolunun akut tıkanması ile ani iletim kaybı, otoskopik muayene ile kolayca ayrılır
• Akut otitis media: Kulak ağrısı, ateş, timpan membran bulguları ile ani iletim kaybı
• Meniere hastalığı: Epizodik vertigo ile birlikte fluktüan işitme kaybı, ancak Meniere atağı ani kayıp tablosu ile prezente olabilir
• Vestibüler schwannom: Olguların %1-2'sinde ani kayıp ile ilk prezentasyon, mutlaka MRG ile ekarte edilmelidir
• Perilenfatik fistül: Travma veya efor öyküsü, pozitif fistül testi, pozisyon değişikliği ile semptom değişimi
• Otoimmün iç kulak hastalığı: Bilateral veya sıralı ani kayıp, steroid yanıtı sonrası nüks
• İnme (AICA sendromu): Ani işitme kaybı ile birlikte serebellar bulgular, nörolojik defisitler

Tedavi Yaklaşımları

Ani işitme kaybı tedavisinde zaman kritik bir faktördür. Tedaviye 72 saat içinde başlanması prognoz üzerinde olumlu etkiye sahiptir.

Sistemik Kortikosteroid Tedavisi

Birinci basamak tedavi olarak yüksek doz sistemik kortikosteroidler uygulanmaktadır. Prednizolon 1 mg/kg/gün (maksimum 60 mg) dozunda 10-14 gün uygulanır ve ardından kademeli azaltılır. Metilprednizolon veya deksametazon alternatifleri de kullanılabilir. Steroid tedavisinin kontrendike olduğu durumlarda (kontrolsüz diyabet, aktif enfeksiyon, peptik ülser) intratimpanik steroid primer tedavi olarak değerlendirilebilir.

İntratimpanik Steroid Tedavisi

• Kurtarma tedavisi: Sistemik steroide yanıt vermeyen olgularda 10-14 gün sonra intratimpanik deksametazon veya metilprednizolon enjeksiyonu
• Primer tedavi: Sistemik steroid kontrendikasyonu olan hastalarda
• Kombine tedavi: Sistemik ve intratimpanik steroidlerin eşzamanlı uygulanması bazı çalışmalarda ek fayda göstermiştir

Ek Tedavi Modaliteleri

• Hiperbarik oksijen tedavisi: Koklear oksijenasyonun artırılması, özellikle ilk 2 hafta içinde başlandığında faydalı olabilir
• Antiviral tedavi: Viral etiyoloji şüphesinde asiklovir veya valasiklovir, ancak tek başına etkinlik kanıtları zayıftır
• Vazodilatatörler: Betahistin, pentoksifilin gibi ajanların koklear kan akımını artırması hedeflenir
• Antikoagülan tedavi: Hiperkoagülabilite saptanan olgularda

Komplikasyonlar

Ani işitme kaybının çeşitli komplikasyonları ve sekel bırakma potansiyeli mevcuttur.

• Kalıcı işitme kaybı: Tedaviye rağmen olguların %30-50'sinde tam düzelme sağlanamaz. Gecikmiş tedavi kalıcı kayıp riskini artırır
• Kronik tinnitus: İşitme düzelse bile tinnitus persistan kalabilir ve yaşam kalitesini ciddi düzeyde etkileyebilir
• Kronik denge bozukluğu: Vestibüler tutulumun eşlik ettiği olgularda kalıcı denge problemleri
• Kontralateral kulak riski: Ani kayıp öyküsü olan hastalarda diğer kulakta da kayıp gelişme riski genel popülasyondan yüksektir
• Psikososyal etkiler: Unilateral kayba bağlı ses lokalizasyon güçlüğü, gürültüde konuşma anlama bozukluğu, sosyal kısıtlılıklar
• Steroid tedavisi komplikasyonları: Hiperglisemi, gastrik irritasyon, uyku bozukluğu, osteoporoz riski
• İş gücü ve ekonomik kayıp: Akut dönemde iş göremezlik ve tedavi sürecinin getirdiği ekonomik yük

Korunma

Ani işitme kaybının çoğu olguda idiopatik olması nedeniyle spesifik primer korunma stratejileri sınırlıdır, ancak risk faktörlerinin yönetimi önemlidir.

• Kardiyovasküler risk faktörlerinin kontrolü: Hipertansiyon, diyabet, hiperlipidemi ve sigara kullanımının yönetimi koklear vasküler sağlığı korumada önemlidir
• Ototoksik ilaç kullanımına dikkat: Riskli ilaç kullanımında odyolojik monitörizasyon
• Barotravmadan korunma: Dalış ve uçuş sırasında uygun basınç dengeleme tekniklerinin uygulanması
• Enfeksiyon kontrolü: Viral enfeksiyonlardan korunma, aşılama
• Stres yönetimi: Kronik stresin vasküler sistem üzerindeki olumsuz etkilerinin kontrolü
• Erken müdahale farkındalığı: Toplumda ani işitme kaybının bir acil olduğu bilincinin oluşturulması, gecikmeksizin başvuru kültürünün yerleştirilmesi

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Ani işitme kaybı bir odyolojik acildir ve aşağıdaki durumlarda derhal tıbbi değerlendirme yapılmalıdır:

• Bir veya her iki kulakta ani gelişen işitme kaybı: Saatler veya günler içinde fark edilen belirgin işitme düşüşü, acil KBB değerlendirmesi gerektirir
• Sabah uyanıldığında tek kulakta işitme kaybı: Gece boyunca gelişmiş olabilecek ani kayıp
• İşitme kaybı ile birlikte vertigo: Vestibüler tutulum prognozun kötü olabileceğini işaret eder, acil müdahale gerekir
• Ani başlangıçlı tinnitus: İşitme kaybının ilk belirtisi olabilir, odyolojik değerlendirme gerekir
• Kulakta dolgunluk hissi ile birlikte duyma güçlüğü: Dış kulak veya orta kulak patolojisi ekarte edildikten sonra ani sensörinöral kayıp değerlendirilmelidir
• Tedavi sonrası devam eden semptomlar: İlk tedaviye yanıtsız veya kısmi yanıtlı olgularda kurtarma tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi

Tedaviye ilk 72 saat içinde başlanması kritik önem taşımakta olup, her geçen gün tedavi başarı şansını azaltmaktadır. Bu nedenle ani işitme kaybı şüphesi olan her hasta acil olarak kulak burun boğaz uzmanına yönlendirilmelidir.

Ani işitme kaybı, erken tanı ve acil tedavi ile prognozu iyileştirilebilen ciddi bir klinik durumdur. Sistemik ve intratimpanik steroid tedavisi birinci basamak yaklaşım olarak önemini korumakta, hiperbarik oksijen tedavisi ve diğer yardımcı tedaviler ile kombine edilebilmektedir. Toplumun bu konuda bilinçlendirilmesi, sağlık profesyonellerinin ani işitme kaybını acil olarak değerlendirmesi ve uygun tedaviye gecikmeksizin başlanması, hastaların işitme fonksiyonlarının korunmasında hayati rol oynamaktadır.

Koru Hastanesi Odyoloji bölümünde uzman hekimlerimiz, bu alandaki en güncel tanı ve tedavi yöntemlerini uygulayarak hastalarımıza kapsamlı sağlık hizmeti sunmaktadır. Detaylı bilgi ve randevu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.