Supraskapular sinir sıkışması, omuz arkasında supraskapular notch ve spinoglenoid notch düzeyinde sinirin tuzaklanması ile karakterize, omuz çevresi ağrıları ve rotator manşet disfonksiyonunun ayırıcı tanısında önemli yer tutan bir tuzak nöropatisidir. ICD-10 sınıflamasında G54.5 ve G56.8 başlıkları altında değerlendirilen bu sendrom; özellikle volumetrik atletik aktivitelerde, voleybol, beyzbol, tenis ve halter sporcularında belirgin biçimde sık görülür. Tedavi yaklaşımı; klinik şiddet, eşlik eden glenohumeral patolojiler, elektrofizyolojik bulgular ve hastanın aktivite düzeyi dikkate alınarak konservatif yönetim, perinöral enjeksiyon ve cerrahi dekompresyon arasında seçim yapılmasını gerektirir.
Supraskapular Sinir Sıkışması Nedir?
Supraskapular sinir sıkışması; brakiyal pleksusun üst trunktan ayrılan supraskapular sinirin, supraskapular notch (SSN) veya spinoglenoid notch (SGN) bölgelerinde mekanik bası nedeniyle gelişen tuzak nöropatisidir. Sinir; süperior transvers skapular ligament altından supraskapular notchu geçer; supraspinatus ve infraspinatus kaslarını inerve eder. Spinoglenoid notch düzeyinde inferior transvers skapular ligament altında geçer ve infraspinatus kasına dağılır.
Klinik tablo lezyon seviyesine göre farklılık gösterir. SSN seviyesi tutulumlarda hem supraspinatus hem infraspinatus etkilenirken, SGN seviyesi tutulumda yalnızca infraspinatus tutulur. Bu özellik fizik muayene ve elektrofizyolojik inceleme ile ayırt edilir.
Patofizyoloji
Tekrarlayıcı omuz fleksiyon-ekstansiyon hareketleri ve overhead aktiviteler sinir üzerinde dinamik traksiyon ve kompresyon yaratır. Süperior labrum yırtıkları (SLAP), paralabral kistler ve gangliyon kistleri en sık yapısal nedenler arasındadır. Lokal iskemi, demiyelinizasyon ve aksonal hasar gelişir. İleri olgularda kas atrofisi belirgin biçimde gözlenir.
Supraskapular Sinir Sıkışmasının Nedenleri
- Paralabral kistler: SLAP yırtıkları zemininde gelişen kistler en sık yapısal nedensel faktördür.
- Tekrarlayıcı omuz aktiviteleri: Voleybol, beyzbol, tenis, halter ve overhead spor dalları.
- Süperior transvers skapular ligament hipertrofisi: Notch içinde dar geçit oluşumu.
- Skapular fraktürler: Glenoid ve skapular cisim kırıkları.
- İatrojenik yaralanmalar: Omuz cerrahisi sonrası sinir tutulumu.
- Tümör ve kitle lezyonları: Schwannom, lipom, sinoviyal sarkom.
- Anatomik varyasyonlar: Bifid süperior transvers skapular ligament, ossifiye notch.
- Romatoid artrit: Sinovit zemininde sıkışma.
- Travmatik traksiyon yaralanmaları: Akut omuz dislokasyonları ve klavikula kırıkları.
Supraskapular Sinir Sıkışmasının Belirtileri
- Posterior omuz ağrısı: Skapula üst kenarına yansıyan, derin yerleşimli, künt karakterli ağrı en sık başvuru bulgusudur.
- Eksternal rotasyon zayıflığı: İnfraspinatus tutulumuna bağlı objektif kuvvet kaybı.
- Abduksiyon zayıflığı: Supraspinatus tutulumunda omuzun ilk 30 derecelik abduksiyon zayıflığı.
- Supraspinatus ve infraspinatus atrofisi: Skapular fossa derinleşir; ileri evrelerde belirgin görsel atrofi.
- Tinel bulgusu: Supraskapular notch ve spinoglenoid notch üzerinde perküsyonla ağrı.
- Adduksiyon testi: Kolun karşı tarafa adduksiyonu ile semptom artışı.
- Cross-body adduction testi: Posterior omuz ağrısı tetiklenir.
- Aktivite ile artan ağrı: Overhead hareketler şikayetleri belirginleştirir.
- Boyna ve kola yansıyan ağrı: Yaygın yansıma paterni.
Tanı Yöntemleri
Klinik Muayene
Supraspinatus ve infraspinatus kuvvet testi (boş kutu testi, dirençli eksternal rotasyon), Tinel bulgusu, cross-body adduction testi ve omuz aktif-pasif hareket açıklığı değerlendirilir. İnspeksiyonla skapular fossa derinleşmesi ve atrofik bulgular saptanır.
Elektronöromiyografi
Tanının altın standardıdır. Supraspinatus ve infraspinatus kaslarında denervasyon bulguları, motor ünite potansiyel kaybı, sinir iletim hızlarında uzama saptanır. Lezyon seviyesinin lokalizasyonunda belirleyicidir.
Manyetik Rezonans Görüntüleme
Paralabral kist, SLAP yırtığı, rotator manşet patolojileri ve supraskapular sinir trasesindeki kompresif lezyonlar görüntülenir. T2 yağ baskılı sekanslar denervasyon ödemini gösterir; kronik olgularda yağ infiltrasyonu izlenir.
Yüksek Çözünürlüklü Ultrasonografi
Sinir kalibresi, kist varlığı ve dinamik değerlendirme için pratiktir.
Bilgisayarlı Tomografi
Notch anatomisi ve kemik kompresyon nedenleri.
Ayırıcı Tanı
- Rotator manşet yırtığı: Yapısal yırtık MR ile gösterilir; sinir tutulumu yoktur.
- Servikal C5-C6 radikülopati: Boyun ağrısı, dermatomal yayılım, EMG da paravertebral kas tutulumu.
- Brakiyal nöritis (Parsonage-Turner sendromu): Akut omuz ağrısı, multipl sinir tutulumu.
- Adheziv kapsülit: Aktif ve pasif hareket kısıtlılığı; nörolojik bulgu yoktur.
- Glenohumeral artrit: Eklem hareket kısıtlılığı ve ağrı; radyografik bulgular ile ayrılır.
- Posterior omuz instabilitesi: Subluksasyon hissi; provokatif testler pozitif.
Tedavi Yaklaşımı
Konservatif Tedavi
İlk basamak tedavidir. Aktivite modifikasyonu, overhead aktivitelerin azaltılması, antiinflamatuar ilaç tedavisi (ibuprofen 400 mg günde üç kez veya naproksen 500 mg günde iki kez), nöropatik ağrı için gabapentin 300 mg günde üç kez ya da pregabalin 75 mg günde iki kez kullanılır. Fizyoterapi ve omuz çevresi kuvvetlendirme, postür ve skapular stabilizasyon egzersizleri 8-12 hafta süreyle denenir.
Ultrasonografi Eşliğinde Enjeksiyon
Lokal anestezik (bupivakain) ve kortikosteroid (metilprednizolon 40 mg) karışımı supraskapular notch çevresine enjekte edilir. Tanısal ve terapötik amaçla uygulanır.
Cerrahi Tedavi
Konservatif tedaviye yanıtsızlık, ilerleyici motor güçsüzlük, kas atrofisi ve doğrulanmış yapısal kompresyon olgularında cerrahi planlanır.
- Açık supraskapular sinir dekompresyonu: Posterior yaklaşımla süperior transvers skapular ligament açılır; sinir serbestleştirilir.
- Artroskopik supraskapular sinir dekompresyonu: Modern minimal invaziv yaklaşım; benzer sonuçlar elde edilir; SLAP onarımı ve paralabral kist drenajı eş zamanlı yapılabilir.
- Spinoglenoid notch dekompresyonu: İnferior transvers skapular ligament açılır.
- Paralabral kist eksizyonu: Kist içeriği boşaltılır; SLAP onarımı yapılır.
- Notch genişletme (notchplasti): Kemik notch genişletilerek sinire daha geniş geçit sağlanır.
Perioperatif İlaç Tedavisi
- Profilaktik antibiyotik; sefazolin 1 g.
- Asetaminofen 500 mg her 6 saatte bir.
- Tramadol gerektiğinde.
- Tromboprofilaksi.
- B vitamini kompleksi.
Komplikasyonlar
- Yara yeri enfeksiyonu ve hematom.
- İatrojenik supraskapular arter yaralanması.
- İatrojenik sinir yaralanması.
- Yetersiz dekompresyon ve persistan semptomlar.
- Persistan kas atrofisi ve fonksiyonel kayıp.
- Nüks ve revizyon ihtiyacı.
- Refleks sempatik distrofi.
- Tromboembolik olaylar.
- Postoperatif eklem sertliği.
Korunma ve Risk Azaltma
- Sportif aktivitelerde uygun teknik ve antrenman programı.
- Overhead aktivitelerde kademeli yüklenme.
- Skapular stabilizasyon ve postür eğitimi.
- Rotator manşet kuvvetlendirme egzersizleri.
- Erken tanı için omuz ağrısında nörolojik muayene.
- Travmatik omuz yaralanmalarında dikkatli takip.
- Romatoid artrit kontrolü.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
- Üç haftadan uzun süren posterior omuz ağrısı.
- Eksternal rotasyon ve abduksiyon zayıflığı.
- Skapular fossada belirgin atrofi.
- Overhead aktivite yapamama.
- Konservatif tedaviye 12 hafta yanıtsızlık.
- İlerleyici motor güçsüzlük.
- Atletlerde performans düşüşü ve omuz ağrısı.
Postoperatif İzlem ve Spora Dönüş
Cerrahi sonrası ilk hafta omuz askısı ile pasif eklem hareket egzersizleri başlatılır. Üçüncü haftadan sonra aktif yardımlı, altıncı haftadan sonra aktif egzersizlere geçilir. Spora dönüş; kuvvet kazanımı ve nörofizyolojik düzelmenin doğrulanmasıyla 4-6 ay arasında planlanır. Postoperatif EMG kontrolü 3. ve 6. ayda yapılır. Hastaların yaklaşık yüzde 80-90 ında belirgin ağrı kontrolü ve fonksiyonel düzelme bildirilmiştir; atletlerde performansa dönüş oranı belirgin biçimde yüksektir.
Kapanış
Koru Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümünde uzman hekimlerimiz, supraskapular sinir sıkışmasının tanısı, ayırıcı tanısı, MR ve elektrofizyolojik değerlendirilmesi ile uygun tedavi modalitesinin seçilmesinde kişiye özel ve güncel uluslararası kılavuzlara dayalı bir yaklaşım sunmaktadır. Yüksek çözünürlüklü ultrasonografi eşliğinde tanısal ve terapötik enjeksiyonlar, açık ve artroskopik dekompresyon teknikleri, paralabral kist eksizyonu ve SLAP onarımları mikrocerrahi büyütme altında uygulanmakta; ortopedi, fizyoterapi ve sporcu sağlığı ekipleri eşliğinde uzun dönem omuz fonksiyonu ve sportif performans en üst düzeyde sağlanmaktadır.
