Vertebral osteomiyelit, omurga kemiklerinin (omurların) enfeksiyon kapması ve buna bağlı olarak iltihaplanması durumudur. Genellikle kan yoluyla vücudun başka bir yerinden gelen bakterilerin omurgaya yerleşmesiyle başlar ve omurga yapısında ciddi ağrılara, hareket kısıtlılığına ve çevre dokularda hasara yol açabilir. Zamanında fark edilmediğinde kemik dokusunun zayıflamasına ve sinir kanallarında baskıya neden olabilen, ciddiye alınması gereken bir sağlık sorunudur.
Kimlerde Görülür?
Omurga enfeksiyonu her yaş grubunda görülebilse de, bazı kişilerde bu risk belirgin şekilde daha yüksektir. Şeker hastalığı (diyabet) olanlar, vücudun mikroplarla savaşma gücünü düşüren bağışıklık sistemi zayıflığı yaşayanlar ve uzun süreli böbrek yetmezliği nedeniyle diyalize giren hastalar risk altındadır. Ayrıca, damar yoluyla ilaç kullanımı olan kişilerde, yakın zamanda omurga cerrahisi geçirenlerde veya vücudunda geçmeyen başka bir enfeksiyon odağı bulunanlarda görülme sıklığı artar. Yaş ilerledikçe kemik yapısının değişmesi ve kronik hastalıkların çoğalması nedeniyle 50 yaş üzerindeki kişilerde daha sık karşılaşılan bir durumdur. Bununla birlikte, beslenme bozukluğu veya alkol kullanımı gibi bağışıklık sistemini baskılayan yaşam tarzı alışkanlıkları da kişiyi bu enfeksiyona daha açık hale getirebilir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Hastalığın en belirgin ve en sık rastlanan belirtisi, etkilenen bölgede hissedilen inatçı ve şiddetli bel veya sırt ağrısıdır. Bu ağrı genellikle geceleri daha da artar ve kişi dinlense bile geçmez. Birçok hasta, ağrının zamanla yerleştiğini ve hareket ettikçe keskinleştiğini ifade eder. Ağrının yanı sıra, vücut ısısının yükselmesi (ateş) ve titreme, enfeksiyonun vücutta aktif olduğunun önemli işaretleridir. Bazı kişilerde gece terlemeleri, açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik gibi genel durum bozuklukları da eşlik edebilir. Eğer enfeksiyon omurilik çevresindeki sinirlere baskı yapmaya başlamışsa, bacaklarda veya kollarda uyuşma, karıncalanma, güç kaybı veya yürümede zorluk gibi nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda bu belirtiler çok yavaş ilerlediği için kişiler durumu basit bir kas ağrısı sanarak doktora başvurmakta geç kalabilirler.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı süreci genellikle hastanın şikayetlerinin dinlenmesi ve detaylı bir fiziksel muayene ile başlar. Doktor, omurgadaki hassasiyeti ve nörolojik fonksiyonları kontrol eder. Kan tahlilleri, enfeksiyonun vücuttaki varlığını ve şiddetini belirlemek için ilk başvurulan yöntemdir; kandaki iltihap değerlerinin (CRP ve sedimantasyon gibi) yüksekliği önemli bir göstergedir. Kesin teşhis için görüntüleme yöntemleri zorunludur. Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR), enfeksiyonun omurganın hangi seviyesinde olduğunu, yumuşak dokulara veya sinir kanallarına yayıp yayılmadığını göstermede en etkili yöntemdir. Bazı durumlarda bilgisayarlı tomografi (BT) veya kemik sintigrafisi gibi daha özel tetkikler de gerekebilir. Enfeksiyonun hangi mikrop türünden kaynaklandığını tam olarak anlamak için bazen iğne biyopsisi ile o bölgeden örnek alınarak laboratuvar ortamında incelenmesi gerekebilir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Vertebral osteomiyelit tedavi edilmediğinde veya geç müdahale edildiğinde ciddi sorunlara yol açabilir. En sık karşılaşılan komplikasyon, enfeksiyonun omurga etrafında irinli bir keseye (apse) dönüşmesidir. Bu apse, omurilik kanalını daraltarak sinirlere baskı yapar ve kalıcı felç riski doğurabilir. Enfeksiyon kemik dokusunu eritebileceği için omurların çökmesine, bu da omurgada şekil bozukluklarına ve kamburluğa sebep olabilir. Ayrıca, enfeksiyonun omurgadan çevre dokulara veya kan yoluyla vücudun diğer organlarına yayılması (sepsis) hayati tehlike arz eden bir durumdur. Kronikleşen enfeksiyonlar, uzun süreli ağrılara ve kişinin günlük yaşam kalitesinin ciddi oranda düşmesine neden olur.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
Bu hastalık bulaşıcı değildir; yani grip veya nezle gibi insandan insana geçmez. Enfeksiyon, vücudun başka bir yerindeki bakterilerin kan dolaşımı yoluyla omurgaya taşınmasıyla oluşur. Örneğin, diş eti enfeksiyonu, idrar yolu iltihabı, ciltteki açık yaralar veya vücudun herhangi bir yerindeki iltihaplı dokular, bakterilerin kana karışmasına ve kan yoluyla omurga kemiklerine yerleşmesine neden olabilir. Bir diğer bulaş yolu ise doğrudan temas veya müdahaledir; omurgaya yapılan cerrahi işlemler, iğne enjeksiyonları veya omurga bölgesine alınan travmalar, dışarıdaki mikropların doğrudan kemik dokusuna girmesine yol açabilir. Kısacası, bu hastalık vücudunuzun kendi içindeki bir enfeksiyonun omurgaya "sıçraması" veya dış bir müdahale ile mikropların oraya taşınması sonucu meydana gelir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Bel veya sırt ağrınız dinlenmekle geçmiyorsa, ağrı giderek şiddetleniyorsa ve özellikle geceleri uykudan uyandıracak kadar güçlüyse mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına görünmelisiniz. Ağrınıza eşlik eden ateş, titreme veya gece terlemesi gibi belirtiler varsa bu durum enfeksiyon riskini artırır ve vakit kaybetmemeniz gerekir. Eğer bacaklarınızda veya kollarınızda ani bir güç kaybı, uyuşukluk, idrar veya dışkı kaçırma gibi kontrol kaybı belirtileri gelişirse, bu durum acil bir durumdur ve en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurmanız hayati önem taşır.
Son Değerlendirme
Vertebral osteomiyelit, erken teşhis edildiğinde genellikle uzun süreli antibiyotik tedavisi ve istirahat ile kontrol altına alınabilen bir durumdur. Ancak ihmal edildiğinde cerrahi müdahaleyi gerektirecek kadar karmaşık bir hal alabilir. Bel veya sırt ağrılarını hafife almamak, özellikle bağışıklık sistemini etkileyen bir rahatsızlığınız varsa bu tür belirtileri ciddiye almak sağlığınızı korumanın ilk adımıdır. Doğru tanı ve uygun tedavi süreciyle çoğu kişi normal yaşantısına geri dönebilmektedir.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
