Supraventriküler Taşikardi (Yoğun Bakım)

Supraventriküler taşikardi (SVT), atriyumlar veya AV nodun üzerinden köken alan ve dakikada 100 atım üzerinde kalp hızı ile karakterize ritm bozukluklarının genel adıdır. Yoğun bakım koşullarında izlenen kritik hastalarda yaygın olarak karşılaşılan bu tablo, hemodinamik instabilite, miyokard iskemisi ve eşlik eden komplikasyonlara yol açabilir. Hızlı tanı, doğru sınıflandırma ve uygun yönetim süreç yönetiminin temel başlıklarındandır.

SVT terimi atriyal fibrilasyon (AF), atriyal flutter, atriyoventriküler nodal reentry taşikardi (AVNRT), atriyoventriküler reentry taşikardi (AVRT), atriyal taşikardi ve multifokal atriyal taşikardi gibi geniş bir ritm bozukluğu yelpazesini kapsar. Multidisipliner ekip yaklaşımı süreç yönetiminde belirleyici bir rol üstlenir.

Supraventriküler Taşikardi (Yoğun Bakım) Kimlerde Daha Sık Görülür?

SVT açısından bazı klinik durumlar belirgin risk taşır.

Yoğun bakım hastalarında SVT sıklığı yüksek seyreder. Akut hastalık, sistemik inflamatuar yanıt, hemodinamik instabilite, hipoksemi, hiperkapni, asit-baz bozuklukları, elektrolit bozuklukları, sepsis, hipovolemi, ileri ağrı, anksiyete, ileri katekolamin salınımı, mekanik ventilasyon, santral venöz kateter ve diğer faktörler süreçte rol oynar.

Sepsis ve septik şok süreçte yaygın olarak SVT gelişimine yol açar.

Cerrahi sonrası dönem (özellikle kardiyak cerrahi, torasik cerrahi, abdominal cerrahi) süreçte risk taşır. Postoperatif AF kardiyak cerrahi sonrası %20-50 oranında gelişebilir.

Kalp hastalığı tanılı bireyler süreçte risk taşır. İskemik kalp hastalığı, hipertansif kalp hastalığı, kapak hastalıkları, kardiyomyopati, kalp yetmezliği, doğumsal kalp hastalığı ve önceki aritmi öyküsü süreçte yer alır.

Akut miyokard infarktüsü süreçte yer alır.

Akut pulmoner emboli süreçte yer alır.

Hipertroidizm süreçte risk taşır.

Kronik akciğer hastalıkları (KOAH, astım, akciğer fibrozisi) süreçte risk taşır.

İleri yaş süreçte risk faktörüdür.

Obezite, obstrüktif uyku apnesi, diyabet ve metabolik sendrom süreçte risk artışı oluşturur.

Alkol kullanımı ("tatil kalbi sendromu") ve uyuşturucu kullanımı (kokain, amfetamin) süreçte yer alır.

Kafein, nikotin ve sempatomimetik ilaç kullanımı süreçte yer alır.

Wolff-Parkinson-White (WPW) sendromu tanılı bireyler AVRT açısından risk taşır.

İlaç kullanımı (digoksin toksisitesi, dopamin, dobutamin, vazopresörler, teofilin, beta-agonistler) süreçte yer alır.

Elektrolit bozuklukları (hipokalemi, hipomagnezemi, hipokalsemi) süreçte yer alır.

Hipoksemi ve hiperkapni süreçte yer alır.

Multifokal atriyal taşikardi (MAT) özellikle ileri yaş, KOAH ve teofilin kullanımı olan hastalarda yer alır.

Atriyal fibrilasyon yoğun bakım sürecinin yaygın aritmilerindendir. Yeni başlangıçlı AF ve mevcut AF alevlenmesi süreçte yer alır.

Supraventriküler Taşikardi (Yoğun Bakım) Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?

SVT belirtileri ritm türüne, kalp hızına, süresine ve hastanın temel klinik durumuna göre değişkenlik gösterir.

Yoğun bakım hastalarında klinik bulgular silik olabilir. Sedasyon, mekanik ventilasyon ve eşlik eden durumlar değerlendirmeyi güçleştirebilir.

Hemodinamik bulgular süreçte temel önem taşır.

Hızlı kalp atışı (genellikle 150-250/dakika), çarpıntı, hipotansiyon, taşikardi, hipoperfüzyon bulguları, bilinç değişiklikleri, presenkop, senkop, soğuk ve nemli cilt süreçte yer alır.

Solunum bulguları arasında nefes darlığı, takipne, hipoksemi ve akciğer ödemi yer alır.

Göğüs ağrısı süreçte yer alabilir. Miyokard iskemisi gelişebilir.

Bilinç değişiklikleri (konfüzyon, ileri uykululuk, ajitasyon) süreçte yer alabilir.

Senkop süreçte yer alabilir.

Kardiyak arrest (özellikle hızlı ventriküler yanıtlı AF veya WPW sendromu varlığında) süreçte yer alabilir.

EKG bulguları süreç değerlendirmesinde temel önemdedir.

Atriyal fibrilasyon: Düzensiz düzensiz ritm, P dalga yokluğu, fibriler dalgalar, değişen R-R aralıkları süreçte yer alır.

Atriyal flutter: Düzenli atriyal aktivasyon, testere dişi paterni (özellikle II, III, aVF derivasyonlarında), genellikle 2:1 veya 4:1 AV iletim ile ventriküler hız 150 veya 75/dakika süreçte yer alır.

AVNRT: Düzenli dar QRS taşikardi, gizlenmiş P dalgaları, dakikada 150-250 atım, ani başlangıç ve ani bitiş süreçte yer alır.

AVRT: Düzenli dar QRS taşikardi (ortodromik) veya geniş QRS taşikardi (antidromik), retrograd P dalgaları, WPW sendromu zemininde gelişir.

Atriyal taşikardi: Düzenli atriyal aktivasyon, atriyal hız 120-250/dakika, anormal morfolojide P dalgaları süreçte yer alır.

Multifokal atriyal taşikardi (MAT): En az 3 farklı morfolojide P dalgaları, atriyal hız 100/dakika üzeri, değişen P-R aralıkları süreçte yer alır.

Atriyal fibrilasyon Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) tarafından paroksizmal (kendiliğinden sonlanır), persistan (7 günden uzun süren), uzun süreli persistan (1 yıldan uzun süren) ve kalıcı (kabul edilmiş) olarak sınıflandırılır.

Laboratuvar bulguları süreç değerlendirmesinde değerli bilgi sağlar. Tam kan sayımı, biyokimya panel, elektrolitler (potasyum, magnezyum, kalsiyum), tiroid fonksiyon testleri, troponin, BNP/NT-proBNP, kan gazı analizi, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, toksikoloji testleri (digoksin düzeyi) ve diğer parametreler değerlendirilir.

Ekokardiyografi yapısal kalp hastalığı değerlendirmesinde temel başlıktır. Sol atriyum boyutu, sol ventrikül fonksiyonu, kapak hastalıkları, sol atriyal trombüs (özellikle transözofageal ekokardiyografi) ve eşlik eden bulgular değerlendirilir.

Supraventriküler Taşikardi (Yoğun Bakım) Nedenleri Nelerdir?

SVT'nin çeşitli mekanizma ve nedenleri vardır.

Mekanizmalar arasında reentry, otomatisite ve tetiklenmiş aktivite yer alır.

Reentry mekanizması AVNRT, AVRT, atriyal flutter ve bazı atriyal taşikardilerde rol oynar.

Otomatisite atriyal taşikardiler ve junctional taşikardilerde rol oynar.

Atriyal fibrilasyon multipl wavelet teorisi ve fokal ektopik aktivite (özellikle pulmoner venlerden köken alan) mekanizmaları ile açıklanır.

Yoğun bakım sürecinde SVT nedenleri arasında akut hastalık, sistemik inflamatuar yanıt, sepsis, hipovolemi, anemi, hipoksemi, hiperkapni, asit-baz bozuklukları, elektrolit bozuklukları (özellikle hipokalemi, hipomagnezemi), hipertroidizm, ileri katekolamin salınımı, ileri ağrı, anksiyete, ilaç kullanımı (sempatomimetikler, teofilin, beta-agonistler, digoksin), alkol ve madde kullanımı, mekanik ventilasyon, santral venöz kateter ve cerrahi sonrası dönem yer alır.

Yapısal kalp hastalıkları (iskemik kalp hastalığı, hipertansif kalp hastalığı, kapak hastalıkları, kardiyomyopati, doğumsal kalp hastalığı, perikardit) süreçte yer alır.

Atriyal yapısal değişiklikler (atriyal dilatasyon, atriyal fibrozis, sol atriyal trombüs) AF gelişimine zemin hazırlar.

WPW sendromu tanılı bireylerde aksesuar yol üzerinden AVRT gelişir.

İleri yaş, hipertansiyon, kalp yetmezliği, obezite, diyabet ve obstrüktif uyku apnesi AF gelişimine zemin hazırlar.

Akut tetikleyici faktörler arasında akut hastalık, cerrahi, sepsis, pulmoner emboli, hipertroidizm, alkol kullanımı ve elektrolit bozuklukları yer alır.

Supraventriküler Taşikardi (Yoğun Bakım) Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı klinik değerlendirme, EKG ve eşlik eden incelemeler ile konulur.

Klinik değerlendirmede vital bulgular, fizik muayene, hemodinamik durum, eşlik eden bulgular ve risk faktörleri değerlendirilir.

12 derivasyonlu EKG süreç tanısının temel başlığıdır.

EKG ritm türü, kalp hızı, QRS genişliği, P dalga morfolojisi, P-R aralığı, R-R aralığı düzeni ve diğer özellikler değerlendirilir.

Sürekli telemetri yoğun bakım izleminde temel başlıktır.

SVT sınıflandırması süreçte değerlidir. Atriyal fibrilasyon, atriyal flutter, AVNRT, AVRT, atriyal taşikardi ve multifokal atriyal taşikardi ayrımı tedavi yaklaşımını belirler.

AV nod blokaj manevraları (vagal manevralar, adenozin) tanı amaçlı kullanılabilir. Atriyal flutter'da AV blokaj artışı testere dişi paterni görünür kılar. AVNRT/AVRT'de ritm sonlanabilir.

Geniş QRS taşikardi ayırıcı tanısında SVT (aberrant ileti, WPW sendromu, dal bloku ile) ve ventriküler taşikardi değerlendirilir. Brugada kriterleri, Vereckei kriterleri ve diğer algoritma kullanılır.

Ayırıcı tanıda ventriküler taşikardi, sinüs taşikardisi ve diğer aritmiler değerlendirilir.

Laboratuvar incelemelerinde tam kan sayımı, biyokimya panel, elektrolitler, tiroid fonksiyon testleri, troponin, BNP/NT-proBNP, kan gazı analizi, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, toksikoloji testleri, digoksin düzeyi (gerekirse) ve diğer parametreler değerlendirilir.

Ekokardiyografi yapısal kalp hastalığı değerlendirmesinde temel başlıktır.

Transözofageal ekokardiyografi sol atriyal trombüs değerlendirmesinde değerlidir. AF süresi >48 saat olan ya da bilinmeyen olgularda kardiyoversiyon öncesi planlanır.

Görüntüleme yöntemleri (akciğer grafisi, BT, MR) eşlik eden patolojilerin değerlendirilmesinde kullanılır.

Etiyolojiye yönelik değerlendirme süreçte planlanır.

Supraventriküler Taşikardi (Yoğun Bakım) Yönetim ve Yaklaşım Nasıldır?

SVT yönetimi ritm türüne, hemodinamik duruma, etiyolojiye ve eşlik eden tablolara göre planlanır.

Hemodinamik instabilite varlığında acil senkronize elektriksel kardiyoversiyon süreç yönetiminin temel başlığıdır.

Hemodinamik instabilite kriterleri arasında hipotansiyon, akut akciğer ödemi, akut miyokard iskemisi, bilinç değişiklikleri ve şok yer alır.

Senkronize elektriksel kardiyoversiyon enerji düzeyi ritm türüne göre değişir. AF için bifazik 100-200 J, atriyal flutter için 50-100 J, AVNRT/AVRT için 50-100 J önerilir.

Sedasyon ile uygulanır.

Hemodinamik stabilite varlığında medikal yönetim planlanır.

Atriyal fibrilasyon yönetimi süreçte temel başlıktır.

Hız kontrolü genellikle ilk basamak tedavidir.

Beta-blokerler (metoprolol, esmolol, propranolol) tercih edilir.

Kalsiyum kanal blokerleri (diltiazem, verapamil) alternatif olabilir.

Digoksin akut yoğun bakım sürecinde sınırlı rol oynar; sürekli ventriküler yanıt kontrolünde değerli olabilir.

Amiodaron hız ve ritm kontrolü için kullanılabilir. Yoğun bakım sürecinde yaygın olarak tercih edilir.

Ritm kontrolü hemodinamik instabilite, yeni başlangıçlı AF (özellikle <48 saat) ve sürekli semptomatik olgularda planlanır.

Elektriksel kardiyoversiyon temel başlıktır.

Farmakolojik kardiyoversiyon: Amiodaron (yoğun bakımda yaygın tercih), flekainid, propafenon (yapısal kalp hastalığı olmayan), ibutilid süreçte yer alır.

Antikoagülan tedavi süreç yönetiminin temel başlığıdır. CHA2DS2-VASc skoru ve HAS-BLED skoru değerlendirilir.

AF süresi <48 saat olan ve düşük inme riskli hastalarda kardiyoversiyon antikoagülan tedavi olmadan yapılabilir.

AF süresi >48 saat veya bilinmeyen olgularda kardiyoversiyon öncesi 3 hafta antikoagülan tedavi veya transözofageal ekokardiyografi ile sol atriyal trombüs ekarte edilmesi gereklidir.

Kardiyoversiyon sonrası 4 hafta antikoagülan tedavi sürdürülür.

Uzun dönem antikoagülasyon CHA2DS2-VASc skoruna göre planlanır.

Atriyal flutter yönetimi süreçte temel başlıktır. Hız kontrolü, ritm kontrolü ve antikoagülan tedavi yaklaşımları AF'ye benzerdir.

Tipik atriyal flutter ablasyon ile yüksek başarı oranıyla tedavi edilebilir.

AVNRT/AVRT yönetimi süreçte temel başlıktır.

Vagal manevralar (Valsalva manevrası, modifiye Valsalva manevrası, karotid sinüs masajı) ilk basamak yönetimdir.

Adenozin (6 mg IV bolus, klinik yanıta göre 12 mg tekrarlanabilir) süreçte tercih edilir. AV nod blokajı sağlar.

Beta-bloker, kalsiyum kanal blokeri (verapamil, diltiazem) süreçte yer alır.

WPW sendromu varlığında ve AF ile birlikte hızlı ventriküler yanıt durumunda AV nod bloker ilaçlardan (digoksin, beta-bloker, kalsiyum kanal blokeri, adenozin) KAÇINILMALIDIR. Aksesuar yol üzerinden ventriküler fibrilasyon gelişebilir. Prokainamid veya elektriksel kardiyoversiyon tercih edilir.

Atriyal taşikardi yönetimi süreçte temel başlıktır. Hız kontrolü, ritm kontrolü ve etiyolojiye yönelik tedavi sürdürülür.

Multifokal atriyal taşikardi (MAT) yönetimi süreçte temel başlıktır. Etiyolojiye yönelik tedavi (KOAH yönetimi, teofilin düzeyi, elektrolit düzeltimi, hipoksemi düzeltimi) temel başlıktır. Antiaritmik tedavi sınırlı etkili olabilir.

Etiyolojiye yönelik tedavi süreç yönetiminin temel başlığıdır.

Elektrolit bozukluklarının düzeltimi (özellikle hipokalemi ve hipomagnezemi) süreçte temel başlıktır.

Sepsis, hipovolemi, hipoksemi, anemi, hipertroidizm ve diğer etmenlerin yönetimi sürdürülür.

İlaç değerlendirmesi süreçte değerlidir. Aritmi tetikleyici ilaçların gözden geçirilmesi sürdürülür.

Uzun dönem yönetimde kateter ablasyonu (özellikle AVNRT, AVRT, atriyal flutter, AF) değerlendirilebilir.

Multidisipliner ekip yaklaşımı süreç yönetiminin temel taşıdır. Kardiyoloji, elektrofizyoloji, yoğun bakım, anesteziyoloji ve hemşirelik ekiplerinin koordineli çalışması süreç yönetimine katkı sağlar.

Supraventriküler Taşikardi (Yoğun Bakım) Komplikasyonları Nelerdir?

SVT sürecinde çeşitli komplikasyonlar gelişebilir. Hemodinamik instabilite, hipotansiyon, akut akciğer ödemi, akut miyokard iskemisi, akut miyokard infarktüsü, kardiyojenik şok, kardiyak arrest (özellikle WPW sendromu varlığında), sistemik tromboemboli (AF varlığında, inme, ekstremite emboli, mezenter emboli), taşikardi-induced kardiyomyopati, mortalite ve uzun dönem etkiler süreçte yer alabilen ciddi tablolardır.

Sistemik tromboemboli AF sürecinin önemli komplikasyonlarındandır. Sol atriyal trombüs sistemik embolizme yol açar. İnme süreçte yer alabilen ciddi komplikasyondur.

Taşikardi-induced kardiyomyopati süreçte yer alabilen ciddi bir komplikasyondur. Sürekli hızlı taşikardi sol ventrikül fonksiyonunu olumsuz etkiler. Hız kontrolü ile düzelme gözlenebilir.

Antikoagülan tedaviye bağlı kanama komplikasyonları süreçte yer alır.

Antiaritmik tedaviye bağlı komplikasyonlar süreçte yer alır. Proaritmi, QT uzaması, torsades de pointes ve eşlik eden yan etkiler süreçte yer alabilir.

Kardiyoversiyon ilişkili komplikasyonlar süreçte yer alır.

Mortalite riski etiyolojiye, hemodinamik duruma ve eşlik eden tıbbi duruma göre değişkenlik gösterir.

Uzun dönemde rekürrens, kalp yetmezliği, sistemik tromboemboli, yaşam kalitesinde değişiklikler ve fonksiyonel kayıplar değerlendirilen konulardır.

Supraventriküler Taşikardi (Yoğun Bakım) Nasıl Gelişir?

SVT süreci ritm türüne göre değişen mekanizmalar üzerinden gelişir.

Reentry mekanizması AVNRT, AVRT ve atriyal flutter'da temel rol oynar. İki farklı ileti hızı ve refraktoryperiyod sahip yollar reentry devresi oluşturur.

Otomatisite atriyal ve junctional taşikardilerde rol oynar.

Atriyal fibrilasyon multipl wavelet teorisi ve fokal ektopik aktivite (özellikle pulmoner venlerden köken alan) ile açıklanır.

Yoğun bakım sürecinde akut hastalık, sistemik inflamatuar yanıt, sepsis, hipoksemi, asit-baz ve elektrolit bozuklukları, ileri katekolamin salınımı ve diğer faktörler SVT gelişimine zemin hazırlar.

Atriyal yapısal değişiklikler AF gelişimine zemin hazırlar.

Hemodinamik etkiler süreçte gelişir. Hızlı kalp hızı diyastolik dolum süresini kısaltır. Kardiyak çıkış azalır. Miyokard oksijen ihtiyacı artar.

Hipotansiyon, miyokard iskemisi, akut akciğer ödemi ve sistemik perfüzyon bozukluğu süreçte yer alabilir.

AF sürecinde sol atriyal stagnasyon ve sol atriyal trombüs gelişebilir. Sistemik tromboemboli süreçte yer alabilir.

Sürekli hızlı taşikardi taşikardi-induced kardiyomyopatiye yol açabilir.

Tedavi süreci ile hemodinamik destek, hız/ritm kontrolü, etiyolojiye yönelik tedavi, antikoagülasyon (gerekirse) ve eşlik eden komplikasyonların yönetimi sürdürülür.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Çarpıntı, hızlı kalp atışı, baş dönmesi, nefes darlığı, göğüs ağrısı, senkop ve presenkop yakınmaları durumunda tıbbi yardım gereklidir.

SVT atak sırasında acil değerlendirme gereklidir. Hemodinamik instabilite, göğüs ağrısı, nefes darlığı ve bilinç değişiklikleri acil müdahale gerektirir.

AF tanılı bireyler düzenli kardiyoloji takipleri ve antikoagülan tedavi uyumu sürdürmelidir.

WPW sendromu tanılı bireyler kateter ablasyonu açısından değerlendirilmelidir.

Yoğun bakım sürecinde SVT gelişimi yakın izlem altında olmalıdır.

Yoğun bakım sonrası taburculuk döneminde uzun dönem antiaritmik tedavi, antikoagülasyon, risk faktörlerinin yönetimi ve düzenli takip sürdürülür.

Düzenli kardiyoloji takipleri sürdürülür.

Hasta ve aile eğitimi süreç hakkında bilgilendirme, ilaç uyumu, vagal manevra eğitimi (AVNRT/AVRT için), risk faktörlerinin yönetimi, yaşam tarzı değişiklikleri (kafein, alkol, nikotin kısıtlaması) ve düzenli takip hakkında bilgi sağlar.

Son Değerlendirme

Supraventriküler taşikardi, hızlı tanı ve uygun yönetim ile kontrol altına alınabilen geniş bir ritm bozukluğu yelpazesini kapsar. Ritm türünün tanımlanması, hemodinamik değerlendirme, hız/ritm kontrolü, etiyolojiye yönelik tedavi, antikoagülasyon (AF varlığında) ve eşlik eden komplikasyonların yönetimi süreç yönetiminin temel başlıklarını oluşturur.

Multidisipliner ekip yaklaşımı süreç yönetiminin temel taşıdır. Kardiyoloji, elektrofizyoloji, yoğun bakım, anesteziyoloji ve hemşirelik ekiplerinin koordineli çalışması süreç yönetimine katkı sağlar.

Önleyici stratejiler, risk faktörlerinin yönetimi, elektrolit bozukluklarının düzeltimi, hipoksemi düzeltimi, ilaç değerlendirmesi ve sekonder önleme SVT sıklığının azaltılmasında temel başlıklardandır.

Koru Hastanesi Yoğun Bakım bölümünde uzman hekimlerimiz, kardiyoloji, elektrofizyoloji ve anesteziyoloji ekipleri ile koordineli çalışarak supraventriküler taşikardi yaşayan hastalarımızın yanında durmaktadır. Donanımlı ünitelerimiz, modern monitörizasyon sistemlerimiz ve titiz izlem süreçlerimiz ile hasta güvenliğinin sağlanması temel önceliğimizdir.