Spina Bifida Okulta, omurganın alt kısmındaki kemiklerin tam olarak kapanmaması sonucu oluşan, genellikle dışarıdan fark edilmeyen hafif bir omurga açıklığı durumudur. Halk arasında gizli bel açıklığı olarak da bilinen bu durum, omuriliği koruyan kemik yapının (vertebra) bir veya birkaçında küçük bir boşluk kalmasıyla meydana gelir. Çoğu kişide hiçbir şikayete yol açmadığı için bireyler bu durumun farkına bile varmadan yaşamlarını sürdürürler.
Kimlerde Görülür?
Spina Bifida Okulta toplumun oldukça büyük bir kısmında, yaklaşık her 10 kişiden birinde görülebilen bir durumdur. Genellikle bebeklik döneminde gelişen bu yapısal farklılık, yaşam boyu bireyle birlikte kalır. Herhangi bir yaş grubunda ortaya çıkabilir ancak genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde yapılan rutin kontroller sırasında tesadüfen keşfedilir. Belirli bir cinsiyet ayrımı gözetmeksizin kadınlarda ve erkeklerde benzer oranlarda rastlanır. Ailede omurga veya sinir sistemi ile ilgili rahatsızlık öyküsü olan kişilerde görülme olasılığı bir miktar daha yüksek olabilir. Ancak bu durum, çoğu zaman genetik bir geçişten ziyade anne karnındaki gelişimsel süreçteki ufak farklılıklardan kaynaklanır.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Spina Bifida Okulta vakalarının büyük bir çoğunluğunda hiçbir belirti görülmez ve kişiler sağlıklı bir yaşam sürer. Belirti veren az sayıdaki kişide ise genellikle cilt üzerinde bazı ipuçları fark edilir. Bel bölgesinde tam olarak omurga hizasında şu işaretler görülebilir:
- Ciltte alışılmadık bir tüy tutamı veya yoğun kıllanma alanı.
- Doğuştan gelen belirgin bir leke veya renk değişikliği.
- Küçük bir gamze, çukur veya ciltte hafif bir çöküntü.
- Yağ bezesi gibi yumuşak bir şişlik.
Daha nadir durumlarda, sinir uçlarının bu bölgede hafif baskı altında kalması sonucunda ayaklarda güçsüzlük, bacaklarda ağrı veya idrar kontrolünde zorluk gibi şikayetler ortaya çıkabilir. Ancak bu tip belirtiler oldukça nadirdir ve genellikle daha ciddi omurga sorunlarıyla karıştırılmamalıdır. Çoğu kişi için bu durum sadece fiziksel bir görünüm farkından ibarettir.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı süreci genellikle başka bir şikayetle doktora gidildiğinde çekilen röntgen veya MR (Emar) görüntülemeleriyle başlar. Doktor, bel ağrısı veya farklı bir şikayet nedeniyle yapılan incelemelerde omurga kemiklerindeki o küçük boşluğu fark eder. Fiziksel muayene sırasında bel bölgesindeki deri değişiklikleri doktora ilk ipucunu verir. Eğer şüphe duyulursa, omuriliğin durumunu ve sinirlerin baskı altında olup olmadığını anlamak için MR görüntülemesi istenir. Bu yöntem, omurilik kanalındaki yapıyı en net şekilde gösterdiği için tercih edilen yöntemdir kabul edilir. Gerektiğinde sinirlerin çalışma düzenini anlamak için sinir iletim testleri de tercih edilebilir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Spina Bifida Okulta genellikle ciddi bir sağlık sorununa yol açmaz. Ancak çok nadir bazı durumlarda, omuriliğin büyüme sırasında kemik boşluğuna doğru çekilmesi veya gerilmesi (tethered cord sendromu - gergin omurilik sendromu) gibi durumlar yaşanabilir. Bu tür bir komplikasyon gelişirse bacaklarda ağrı, yürüme bozuklukları veya mesane ve bağırsak kontrolünde değişiklikler görülebilir. Yine çok nadiren, omurilik kanalında bir yağ kitlesi (lipom) oluşabilir. Bu kitleler sinirlere baskı yaparak ilerleyen yaşlarda duyu kaybına veya kas zayıflığına neden olabilir. Bu tür durumlar geliştiğinde beyin ve sinir cerrahisi uzmanları tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
Spina Bifida Okulta bulaşıcı bir hastalık değildir. Bu durum, virüs, bakteri veya mantar gibi herhangi bir mikroorganizmadan kaynaklanmaz. Dolayısıyla kişiden kişiye geçmesi veya çevreden kapılması mümkün değildir. Bu durum, bebeğin anne karnındaki ilk haftalarında omurga yapısının oluşumu sırasında kemiklerin tam birleşememesi sonucu meydana gelen gelişimsel bir farklılıktır. Yani tamamen yapısal bir durumdur. Beslenme alışkanlıkları, folik asit eksikliği gibi bazı faktörlerin hamilelik sürecindeki etkisi tartışılsa da, bu durum doğuştan gelen bir özellik olarak kabul edilir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Eğer belinizde yukarıda sayılan cilt belirtileri (kıllanma, leke, çukur) varsa ve buna ek olarak bazı şikayetleriniz geliştiyse bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına görünmekte fayda vardır. Özellikle; bacaklarınızda açıklanamayan bir güçsüzlük hissediyorsanız, yürürken denge kaybı yaşıyorsanız, idrar kaçırma veya tuvalet alışkanlıklarında ani değişiklikler başladıysa mutlaka bir uzmana danışmalısınız. Çocuklarda ise yürümede gecikme, ayak şeklinde bozukluk veya sürekli tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları doktora başvurmak için önemli sebeplerdir. Çoğu zaman hiçbir şikayetiniz olmasa bile, rutin bir sağlık kontrolünde bu durumun varlığını öğrenmek sizi endişelendirmemelidir.
Son Değerlendirme
Spina Bifida Okulta, toplumda çok sık rastlanan ve çoğunlukla yaşam kalitesini etkilemeyen bir omurga farklılığıdır. Pek çok insan bu durumla yaşadığını bile bilmeden sağlıklı bir ömür sürer. Önemli olan, eğer bir şikayetiniz varsa veya bel bölgenizde dikkat çeken bir fiziksel bulgu mevcutsa, bir uzman görüşü alarak durumu netleştirmektir. Modern görüntüleme yöntemleriyle durumun takibi oldukça kolaydır ve nadir görülen komplikasyonlar için uygun çözüm yolları mevcuttur. Koru Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümü olarak, bu tür yapısal farklılıkları doğru teşhis etmek ve gerekli durumlarda uygun takip planını oluşturmak için yanınızdayız.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
