Septik artrit, eklem boşluğuna giren bakterilerin veya diğer mikropların eklem içinde iltihaplanmaya yol açtığı ciddi bir sağlık durumudur. Genellikle tek bir eklemi tutan bu tablo, eklem sıvısının enfeksiyon kapmasıyla oluşur ve hızlı müdahale edilmediğinde eklem dokularına kalıcı hasar verebilir. Koru Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji bölümü olarak, bu durumun acil bir tıbbi müdahale gerektirdiğini vurgulamak isteriz.
Kimlerde Görülür?
Septik artrit her yaş grubunda görülebilse de bazı kişilerde bu risk çok daha yüksektir. İleri yaştaki bireyler, özellikle 60 yaş üzerindekiler, bağışıklık sistemlerinin yavaşlaması nedeniyle daha savunmasızdır. Eklem protezi takılmış olan hastalar, romatoid artrit (iltihaplı romatizma) veya gut gibi kronik eklem hastalığı olan kişilerde enfeksiyon gelişme ihtimali daha fazladır. Şeker hastalığı (diyabet) olanlar, vücudunda uzun süreli açık yarası bulunanlar ve damar yoluyla ilaç kullanan kişiler de risk grubundadır. Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanan veya kanser tedavisi gören hastaların eklemlerinin enfeksiyona karşı koruması daha düşüktür. Ayrıca, yakın zamanda eklem ameliyatı geçirmiş olmak veya eklem bölgesine iğne yapılmış olması da enfeksiyon riskini tetikleyebilir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Septik artrit genellikle aniden başlar ve kişiyi günlük aktivitelerini yapamayacak kadar kısıtlar. En belirgin şikayet, etkilenen eklemde şiddetli ağrıdır; bu ağrı hareketle birlikte çok daha dayanılmaz bir hal alır. Eklemde gözle görülür bir şişlik, kızarıklık ve bölgeye dokunulduğunda hissedilen aşırı sıcaklık durumu çok yaygındır. Kişilerin büyük bölümü eklemlerini hareket ettirmekte zorlanır veya hiç hareket ettiremez. Enfeksiyon vücuda yayıldığı için yüksek ateş, titreme ve genel bir halsizlik durumu sıkça görülür. Çocuklarda veya yaşlılarda ise bu belirtiler bazen daha silik olabilir; sadece iştahsızlık veya huzursuzluk şeklinde kendini gösterebilir. Eğer diz, kalça, omuz veya el bileği gibi büyük eklemlerinizde açıklanamayan bir şişlik ve ağrı varsa, bu durumu ciddiye almanız gerekir.
Tanı Nasıl Konulur?
Doktorunuz öncelikle fiziksel muayene yaparak eklemin hareket kabiliyetini ve dış görünüşünü inceler. Tanının kesinleşmesi için eklemden sıvı alınması (artrosentez) genellikle ilk başvurulan yöntemdir. İnce bir iğne yardımıyla eklem içinden alınan sıvı laboratuvar ortamında incelenir; bu sıvıda mikropların olup olmadığına ve akyuvar (beyaz kan hücresi) sayısına bakılır. Bunun dışında kan tahlilleri yapılarak vücuttaki genel enfeksiyon düzeyi kontrol edilir. Röntgen veya daha detaylı görüntüleme yöntemleri olan MR (emar) ve ultrason, eklemdeki hasarın boyutunu ve enfeksiyonun yayılımını görmek için kullanılır. Bu testler, iltihabın nedenini tam olarak anlamamıza ve doğru antibiyotiği seçmemize yardımcı olur.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Septik artrit tedavi edilmediği veya geç kalındığı takdirde eklem kıkırdağında hızla tahribata yol açabilir. Enfeksiyon, eklem içindeki dokuları eriterek eklemin yapısını bozabilir ve hareket kaybına neden olabilir. Bazı durumlarda enfeksiyon eklem dışına taşarak kemik dokusuna (osteomiyelit) yayılabilir. Eğer mikroplar kana karışırsa, sepsis adı verilen ve tüm vücudu etkileyen hayati tehlike yaratabilecek bir tablo ortaya çıkabilir. Tedavi sonrası bile eklemde kireçlenme veya hareket kısıtlılığı gibi uzun süreli sorunlar kalabilir. Bu nedenle erken teşhis ve tedavi, eklem sağlığını korumak için en kritik adımdır.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
Septik artrit, kişiden kişiye bulaşan bir hastalık değildir; yani nezle veya grip gibi birinden diğerine geçmez. Enfeksiyon genellikle vücudun başka bir yerindeki bakterilerin kana karışarak eklem bölgesine yerleşmesiyle oluşur. Örneğin, vücuttaki bir deri enfeksiyonu, idrar yolu enfeksiyonu veya bir diş apsesi, bakterilerin kan dolaşımına girmesine neden olabilir. Bu bakteriler kan yoluyla eklem sıvısına ulaşıp burada çoğalmaya başlar. Diğer bir bulaş yolu ise doğrudan temas veya müdahaledir; ekleme yapılan bir cerrahi işlem, eklem içine uygulanan iğneler veya eklem bölgesinde oluşan derin yaralar bakterilerin doğrudan eklem boşluğuna girmesine yol açabilir. Özetle, enfeksiyon ya kan yoluyla taşınır ya da doğrudan eklem bölgesine dışarıdan giriş yapar.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Eğer ekleminizden birinde ani gelişen, üzerine basmanızı engelleyen şiddetli bir ağrı ve şişlik varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmalısınız. Özellikle ağrıyla birlikte ateşiniz yükseliyorsa ve genel durumunuz kötüleşiyorsa, beklemeden acil servise gitmeniz gerekir. "Geçer" diye düşünerek beklemek, eklem dokusunda geri dönüşü zor hasarlar oluşmasına neden olabilir. Özellikle şeker hastasıysanız veya bağışıklık sisteminizi zayıflatan bir durumunuz varsa, eklemdeki en ufak bir şişlik bile sizin için çok daha acil bir durumdur.
Son Değerlendirme
Septik artrit, hızlı ilerleyen ve eklem fonksiyonlarını tehdit eden bir durumdur. Erken aşamada uzman bir hekim tarafından değerlendirilen hastalar, doğru antibiyotik kullanımı ve gerektiğinde eklem sıvısının temizlenmesi (drenaj) ile genellikle başarılı sonuçlar alabilmektedir. Kendi kendinize evde uygulayacağınız yöntemler enfeksiyonu durduramaz, aksine zaman kaybetmenize neden olur. Şikayetleriniz olduğunda enfeksiyon hastalıkları uzmanı ile görüşerek durumu kontrol altına almanız, eklemlerinizi korumanın tek yoludur.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
