Anestezi ve Reanimasyon

Akut Ekstremite İskemisi

Akut ekstremite iskemisinin nedenleri, 6P bulguları ve yoğun bakımdaki yönetimi hakkında bilgi almak için yazımızı inceleyin.

Akut ekstremite iskemisi, ekstremitenin arteriyel kan akımının ani biçimde azalması veya kesilmesi sonucu gelişen ve doku canlılığını tehdit eden ciddi bir klinik tablodur. Genellikle 2 hafta içinde ortaya çıkan ani başlangıçlı bir tablo olarak tanımlanır. Yoğun bakım koşullarında ve acil tıbbi durumlarda karşılaşılan bu tablo, hızlı tanı ve uygun müdahale gerektiren bir cerrahi-vasküler acildir.

Akut ekstremite iskemisi yönetiminde "altın saat" kavramı temel önem taşır. Erken müdahale ekstremite canlılığının korunmasında belirleyici rol oynar. Multidisipliner ekip yaklaşımı süreç yönetiminde belirleyici bir rol üstlenir.

Akut Ekstremite İskemisi Kimlerde Daha Sık Görülür?

Akut ekstremite iskemisi açısından bazı klinik durumlar belirgin risk taşır.

İleri yaş süreçte temel risk faktörlerindendir. Aterosklerotik damar hastalığının yaygın olduğu bireyler süreçte yüksek risk taşır.

Atriyal fibrilasyon tanılı bireyler süreçte yüksek risk taşır. Sol atriyal trombus oluşumu ve periferik arteriyel embolizm süreçte yer alır.

Kardiyak yapısal anomalileri (mitral darlık, dilate kardiyomyopati, sol ventrikül anevrizması, sol ventrikül trombüsü, prostetik kapaklar, endokardit, intrakardiyak şantlar) olan bireyler süreçte yer alır.

Yakın zamanda miyokard infarktüsü geçirmiş bireyler süreçte risk taşır. Sol ventrikül duvar trombüsü embolizm kaynağı olabilir.

Periferik arter hastalığı tanılı bireyler süreçte yüksek risk taşır. Aterotrombotik tıkanıklık süreçte rol oynar.

Aort anevrizması, popliteal anevrizma ve diğer arteriyel anevrizmalar trombüs ve embolizm kaynağı olabilir.

Sigara kullanımı süreçte temel risk faktörüdür.

Diyabet süreçte risk faktörüdür. Mikrovasküler ve makrovasküler hastalıklar süreçte yer alır.

Hipertansiyon, hiperlipidemi, kronik böbrek hastalığı, obezite ve metabolik sendrom süreçte risk artışı oluşturur.

Hiperkoagülabilite durumları (kanser, antifosfolipid sendromu, faktör V Leiden, protein C/S eksikliği, antitrombin eksikliği, polisitemi vera, trombositoz, ileri dehidratasyon, gebelik, postpartum dönem, oral kontraseptif kullanımı, hormon replasman tedavisi, östrojen tedavisi) süreçte yer alır.

Travma süreçte yer alabilir. Künt veya penetran travma, kırıklar, çıkıklar ve damar yaralanmaları süreçte yer alır.

İntra-arteriyel girişimler (kateterizasyon, anjiyografi, perkütan girişimler) süreçte iyatrojenik nedenler arasındadır.

Damar cerrahisi sonrası dönem (bypass greft tıkanıklığı, anastomoz problemleri) süreçte yer alır.

İlaç kullanımı süreçte rol oynayabilir. Vazokonstriktör ilaçlar, kokain ve diğer sempatomimetikler süreçte yer alabilir.

İntra-aortik balon pompası, ECMO ve mekanik kalp destek cihazları kullanımı süreçte yer alabilir.

İmmün aracılı durumlar (vaskülitler, antifosfolipid sendromu) süreçte yer alır.

Önemli akut ekstremite iskemisi nedenleri arasında embolizm (yaklaşık %30) ve tromboz (yaklaşık %60) yer alır. Diğer nedenler travma, anevrizma trombozu ve diğer durumları içerir.

Akut Ekstremite İskemisi Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?

Akut ekstremite iskemisi klasik olarak "6P" bulgusu ile karakterizedir.

Pain (Ağrı): Ani başlangıçlı, şiddetli ekstremite ağrısı süreçte temel klinik bulgudur.

Pallor (Solukluk): Cilt renginde solukluk veya beyazlık süreçte yer alır.

Pulselessness (Nabızsızlık): Etkilenen ekstremitede distal arteriyel nabızların alınamaması süreçte temel klinik bulgudur.

Paresthesia (Parestezi): Etkilenen ekstremitede uyuşma, karıncalanma ve duyu kaybı süreçte yer alır.

Paralysis (Paralizi): Etkilenen ekstremitede motor güçsüzlük ve paralizi süreçte yer alır. Geç bulgu olabilir ve ileri iskemiyi işaret eder.

Poikilothermia (Soğukluk): Etkilenen ekstremitenin soğukluğu süreçte yer alır.

Klinik tablo etkilenen damarın seviyesi, iskemi süresi ve kollateral dolaşım durumuna göre değişkenlik gösterir.

Embolik tıkanıklık genellikle aniden gelişen şiddetli klinik tablo gösterir. Kollateral dolaşım gelişmemiş olabilir.

Trombotik tıkanıklık kademeli gelişebilir. Önceden var olan periferik arter hastalığı zemininde kollateral dolaşım gelişmiş olabilir.

Rutherford klinik sınıflandırma sistemi süreç değerlendirmesinde temel başlıktır:

Klas I (Canlı): Acil tehdit yok. Duyu kaybı yok. Motor kayıp yok. Doppler sinyalleri (arteriyel ve venöz) duyulabilir.

Klas IIa (Marjinal tehdit): Hemen tedavi ile kurtarılabilir. Minimal duyu kaybı (genellikle ayak parmaklarında). Motor kayıp yok. Arteriyel Doppler sinyali çoğunlukla duyulmaz; venöz sinyal duyulabilir.

Klas IIb (Hemen tehdit): Acil revaskülarizasyon ile kurtarılabilir. İstirahatte ağrıyı içeren ileri duyu kaybı. Hafif-orta motor kayıp. Arteriyel Doppler sinyali duyulmaz; venöz sinyal duyulabilir.

Klas III (Geri dönüşümsüz): Kalıcı sinir hasarı, kaçınılmaz kas kaybı. Profound anestezi. Profound paralizi (rigor). Arteriyel ve venöz Doppler sinyalleri duyulmaz.

Rutherford klas III olgularda revaskülarizasyon başarısız ve ekstremite kaybı kaçınılmaz olabilir.

Diğer klinik bulgular arasında doku iskemisi bulguları (deri renginde değişiklikler, leke, siyah renk değişiklikleri, gangren, kabarcıklar), kas hassasiyeti, kompartman sendromu bulguları ve sistemik bulgular yer alır.

Reperfüzyon sonrası dönemde rabdomyoliz, miyoglobinüri, hiperkalemi, metabolik asidoz, akut böbrek hasarı, kompartman sendromu ve sistemik etkiler gelişebilir.

Sistemik bulgular arasında hipotansiyon, taşikardi, ileri ağrı, hiperventilasyon, anksiyete ve doku iskemisi ile ilişkili sistemik yanıt yer alır.

Laboratuvar bulguları süreç değerlendirmesinde değerli bilgi sağlar. Tam kan sayımı, biyokimya panel, kan gazı analizi, kreatin kinaz (rabdomyoliz değerlendirmesi), miyoglobin, laktat, koagülasyon parametreleri, böbrek fonksiyon testleri ve diğer parametreler değerlendirilir.

Akut Ekstremite İskemisi Nedenleri Nelerdir?

Akut ekstremite iskemisinin çeşitli nedenleri vardır.

Embolizm yaklaşık %30 olguda temel nedendir. Kardiyak kaynaklı emboliler yaygın olarak gözlenir.

Atriyal fibrilasyon: Sol atriyal apendiks trombüsünden köken alan emboliler süreçte yaygındır.

Sol ventrikül trombüsü: Miyokard infarktüsü sonrası, dilate kardiyomyopati ve sol ventrikül anevrizması süreçte yer alır.

Kapak hastalıkları: Mitral darlık, mitral kapak prolapsusu, endokardit ve prostetik kapak süreçte yer alır.

İntrakardiyak şantlar: Patent foramen ovale aracılığıyla paradoksal embolizm süreçte yer alır.

Aortik kaynaklı emboliler: Aortik anevrizma trombüsü, aterosklerotik plak rüptürü, kolesterol embolisi ve aort cerrahisi sırasında embolizm süreçte yer alır.

Tromboz yaklaşık %60 olguda temel nedendir.

Aterotrombotik tıkanıklık: Önceden var olan periferik arter hastalığı zemininde plak rüptürü ve in situ tromboz süreçte yer alır.

Bypass greft tıkanıklığı: Cerrahi greftlerin akut tıkanıklığı süreçte yer alır.

Anevrizma trombozu: Popliteal anevrizma, femoral anevrizma ve diğer anevrizmalarda gelişen trombüs ve distal embolizasyon süreçte yer alır.

Hiperkoagülabilite durumları: Kanser, antifosfolipid sendromu, kalıtsal trombofili, ileri dehidratasyon, gebelik, oral kontraseptif kullanımı ve diğer durumlar süreçte yer alır.

Travma süreçte yer alabilir. Künt veya penetran travma, kırıklar, çıkıklar (özellikle posterior diz çıkığı) ve direkt damar yaralanmaları süreçte yer alır.

İatrojenik nedenler süreçte yer alır. Anjiyografi, kateterizasyon, perkütan girişimler ve damar cerrahisi süreçte yer alır.

Vaskülit (Takayasu arteriti, dev hücreli arterit, polyarteritis nodosa, Buerger hastalığı) süreçte yer alabilir.

Sempatomimetik ilaçlar (kokain, amfetamin) vazokonstrüksiyon ve ekstremite iskemisine yol açabilir.

İntra-aortik balon pompası, ECMO ve mekanik destek cihazları ile ilişkili komplikasyonlar süreçte yer alabilir.

Aort diseksiyonu süreçte yer alabilir. Diseksiyonun distale yayılması ekstremite iskemisine yol açabilir.

Patogenez sürecinde arteriyel akımın ani kesintisi doku hipoksisi ve iskemiye yol açar. ATP depleti hücresel hasara ve doku ölümüne yol açar.

İskelet kası iskemiye nispeten dirençlidir; ancak yaklaşık 4-6 saat sonrası kas hasarı belirgin biçimde gelişir.

Sinir dokusu iskemiye en duyarlı dokulardandır. Kalıcı sinir hasarı 4-6 saat içinde gelişebilir.

Cilt nispeten daha dayanıklıdır; ancak uzun süreli iskemi cilt nekrozuna yol açabilir.

Reperfüzyon hasarı süreçte önemli rol oynar. Oksidatif stres, sistemik inflamatuar yanıt, rabdomyoliz, hiperkalemi, miyoglobinüri ve akut böbrek hasarı süreçte yer alır.

Akut Ekstremite İskemisi Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı klinik değerlendirme, ayrıntılı öykü, fizik muayene, doppler değerlendirme ve görüntüleme yöntemleri ile konulur.

Klinik değerlendirme süreç tanısının temel başlığıdır. 6P bulgusu, klinik şiddet, etkilenen damarın seviyesi ve süreç başlangıç zamanı değerlendirilir.

Ayrıntılı öykü süreç değerlendirmesinde temel önemdedir. Başlangıç zamanı, eşlik eden yakınmalar, risk faktörleri (atriyal fibrilasyon, periferik arter hastalığı, kardiyak hastalık, hiperkoagülabilite), ilaç kullanımı, travma öyküsü ve damar girişimi öyküsü değerlendirilir.

Fizik muayene süreçte temel başlıktır. Vital bulgular, ekstremite renk değerlendirmesi, sıcaklık ölçümü, nabız değerlendirmesi (palpasyon ve doppler), motor ve duyu muayenesi, eklem hareketleri, kas hassasiyeti ve sistemik bulgular değerlendirilir.

Sistematik nabız değerlendirmesi süreçte temel başlıktır. Karşı taraf ekstremitesi ile karşılaştırma yapılır.

Yatak başı doppler ultrasonografi süreçte temel başlıktır. Arteriyel ve venöz Doppler sinyalleri değerlendirilir.

Ankle-brachial index (ABI) değerlendirilebilir.

Klinik sınıflandırma Rutherford kriterleri ile yapılır.

Görüntüleme yöntemleri tanı ve tedavi planlamasında temel başlıklardandır.

BT anjiyografi süreçte yaygın olarak kullanılır. Hızlı uygulanabilir, geniş anatomik kapsama sağlar ve tıkanıklığın yerini ve seviyesini gösterir.

MR anjiyografi seçilmiş olgularda kullanılabilir. Kontrast madde alımı uygun olmayan hastalarda alternatif olabilir.

Dijital subtraksiyon anjiyografi (DSA) hem tanı hem de tedavi (perkütan girişim) için kullanılabilir.

Duplex ultrasonografi yatak başı uygulanabilen değerli bir yöntemdir.

Ekokardiyografi (transtorasik ve transözofageal) embolik kaynak değerlendirmesinde değerlidir. Kardiyak trombüs, kapak hastalıkları, intrakardiyak şantlar ve endokardit değerlendirilir.

EKG temel önemdedir. Atriyal fibrilasyon, miyokard iskemisi, miyokard infarktüsü ve diğer EKG değişiklikleri değerlendirilir.

Laboratuvar incelemelerinde tam kan sayımı, biyokimya panel, kan gazı analizi, laktat, kreatin kinaz, miyoglobin, koagülasyon parametreleri, böbrek fonksiyon testleri ve elektrolitler değerlendirilir.

Hiperkoagülabilite değerlendirmesi seçilmiş olgularda planlanır.

Ayırıcı tanıda akut derin ven trombozu, kompartman sendromu, ekstremite travması, nöropati, akut artrit, kompartman sendromu, fleksör tendon rüptürü ve diğer klinik tablolar değerlendirilir.

Akut Ekstremite İskemisi Yönetim ve Yaklaşım Nasıldır?

Akut ekstremite iskemisi yönetimi multidisipliner ekip yaklaşımı, hızlı tanı, hemen revaskülarizasyon ve eşlik eden komplikasyonların yönetimi gerektirir.

İlk müdahale aşamasında hava yolu, solunum ve dolaşım stabilizasyonu sağlanır. Sıvı resüsitasyonu klinik gereksinime göre uygulanır.

Antikoagülan tedavi süreçte temel başlıktır. Heparin (fraksiyone olmayan) intravenöz başlangıç dozu (80 IU/kg bolus + 18 IU/kg/saat infüzyon) ile uygulanır. aPTT 1.5-2.5 kat hedef değerinde tutulur.

Düşük molekül ağırlıklı heparin alternatif olabilir.

Antikoagülan tedavi tıkanıklığın ilerlemesini önler ve sekonder trombozu engeller.

Analjezi süreçte değerlidir. Opioid analjezikler etkili ağrı kontrolü sağlar.

Pozisyonel önlemler süreçte değerlidir. Ekstremitenin nötr pozisyonda tutulması, ısıtılması (aşırı ısıtmadan kaçınılarak) ve elevasyondan kaçınılması (kollateral dolaşımı azaltabilir) süreçte yer alır.

Revaskülarizasyon süreç yönetiminin temel başlığıdır. Klinik şiddet, etiyoloji, damarın anatomik durumu ve hastanın klinik durumuna göre planlanır.

Cerrahi embolektomi/trombektomi süreçte temel başlıklardandır. Fogarty kateter aracılığıyla embolun/trombüsün çıkarılması uygulanır. Embolik etiyolojide ve yaygın olarak kullanılır.

Açık cerrahi rekonstrüksiyon (endarterektomi, bypass cerrahi) tromboz etiyolojisinde ve önceden var olan damar hastalığında uygulanır.

Kateter-yönlendirilmiş tromboliz süreçte değerli bir seçenektir. Damar içine direkt fibrinolitik ilaç (alteplaz, ürokinaz, reteplaz) uygulanır. Trombolitik tedavi 12-24 saat boyunca sürdürülebilir.

Kateter-yönlendirilmiş tromboliz endikasyonları arasında Rutherford klas I ve klas IIa olgular, küçük trombüsler ve infrapopliteal tıkanıklıklar yer alır.

Kateter-yönlendirilmiş tromboliz kontrendikasyonları arasında aktif kanama, son zamanlarda inme, son zamanlarda cerrahi veya travma, kanama bozuklukları, klas III iskemi ve uzun süreli iskemi yer alır.

Mekanik trombektomi süreçte değerli bir seçenektir. Perkütan aspirasyon, mekanik kırma ve aspirasyon, rheolitik trombektomi ve diğer cihazlar süreçte kullanılır.

Farmakomekanik trombektomi (kateter-yönlendirilmiş tromboliz + mekanik trombektomi) hızlı revaskülarizasyon sağlar.

Amputasyon kalıcı (Rutherford klas III) iskemi ve revaskülarizasyon başarısız olduğunda planlanır.

Reperfüzyon sonrası yönetim süreçte temel başlıklardandır.

Sıvı resüsitasyonu rabdomyoliz ilişkili akut böbrek hasarı önlemede uygulanır.

İdrar alkalizasyonu (sodyum bikarbonat) miyoglobinüri yönetiminde değerlendirilebilir.

Elektrolit yönetimi süreçte temel başlıktır. Hiperkalemi yönetimi (kalsiyum, insülin-glukoz, beta-agonistler, sodyum bikarbonat, hemodiyaliz) süreçte uygulanır.

Renal replasman tedavisi akut böbrek hasarı gelişen olgularda planlanır.

Kompartman sendromu izlemi süreçte temel başlıktır. Reperfüzyon sonrası kompartman basıncı artabilir.

Fasiotomi kompartman sendromu durumunda profilaktik veya tedavi amaçlı uygulanır.

Asit-baz yönetimi süreçte değerlidir. Metabolik asidoz düzeltilir.

Hemodinamik destek süreçte değerlidir.

Solunum desteği klinik gereksinime göre planlanır.

Etiyolojiye yönelik tedavi süreçte uzun dönem yönetimde temel başlıktır. Atriyal fibrilasyon yönetimi (antikoagülan, ritm/hız kontrolü), periferik arter hastalığı yönetimi, hiperkoagülabilite değerlendirmesi ve risk faktörlerinin yönetimi sürdürülür.

Sekonder önleme süreçte temel başlıktır. Antikoagülan tedavi, antiplatelet tedavi, statin tedavisi, kan basıncı kontrolü, glisemi kontrolü, sigara bırakma ve yaşam tarzı değişiklikleri sürdürülür.

Multidisipliner ekip yaklaşımı süreç yönetiminin temel taşıdır. Damar cerrahisi, girişimsel radyoloji, kardiyoloji, yoğun bakım, anesteziyoloji, hematoloji, nefroloji, ortopedi ve hemşirelik ekiplerinin koordineli çalışması süreç yönetimine katkı sağlar.

Akut Ekstremite İskemisi Komplikasyonları Nelerdir?

Akut ekstremite iskemisi sürecinde çeşitli komplikasyonlar gelişebilir. Ekstremite kaybı (amputasyon), kalıcı motor ve duyu kayıpları, kronik ağrı, kompartman sendromu, rabdomyoliz, akut böbrek hasarı, hiperkalemi, metabolik asidoz, sistemik inflamatuar yanıt sendromu, çoklu organ disfonksiyonu sendromu, kardiyovasküler komplikasyonlar, mortalite ve uzun dönem etkiler süreçte yer alabilen ciddi tablolardır.

Ekstremite kaybı (amputasyon) Rutherford klas III olgularda ve revaskülarizasyon başarısız olduğunda gelişebilir. Amputasyon oranı %10-30 düzeyinde olabilir.

Kalıcı motor ve duyu kayıpları sinir hasarı sonucu süreçte yer alabilir.

Reperfüzyon sendromu süreçte yer alır. Rabdomyoliz, hiperkalemi, metabolik asidoz, miyoglobinüri ve akut böbrek hasarı süreçte yer alır.

Kompartman sendromu reperfüzyon sonrası süreçte gelişebilir. Fasiotomi gerekebilir.

Akut böbrek hasarı rabdomyoliz, hipotansiyon ve diğer faktörlere bağlı süreçte gelişebilir.

Kalp komplikasyonları (miyokard infarktüsü, kalp yetmezliği, aritmiler) süreçte yer alabilir.

Kanama komplikasyonları antikoagülan ve trombolitik tedaviye bağlı süreçte yer alır.

Cerrahi alan komplikasyonları, yara enfeksiyonları ve greft tıkanıklığı süreçte yer alabilir.

İnme süreçte yer alabilen ciddi bir komplikasyondur.

Mortalite riski akut ekstremite iskemisinde belirgin biçimde yüksek seyreder. 30 günlük mortalite %10-20 düzeyinde olabilir.

Tekrar gelişme süreçte yer alabilir. Sekonder önleme temel başlıktır.

Uzun dönemde fonksiyonel kayıplar, kronik ağrı, ekstremite fonksiyon bozukluğu, yaşam kalitesinde değişiklikler ve psikososyal etkiler değerlendirilen konulardır.

Akut Ekstremite İskemisi Nasıl Gelişir?

Akut ekstremite iskemisi süreci arteriyel akımın ani kesintisi ile başlar.

Tıkanıklık embolizm, tromboz, travma veya diğer nedenlerle gelişir.

Embolik tıkanıklık aniden gelişir. Kollateral dolaşım gelişmemiş olabilir.

Trombotik tıkanıklık kademeli gelişebilir. Önceden var olan periferik arter hastalığı zemininde kollateral dolaşım gelişmiş olabilir.

Doku iskemisi gelişir. ATP üretimi azalır. Anaerobik metabolizma artar. Laktat birikir.

İskelet kası iskemiye nispeten dirençlidir; ancak 4-6 saat sonrası kas hasarı belirgin biçimde gelişir.

Sinir dokusu iskemiye en duyarlı dokulardandır. Kalıcı sinir hasarı 4-6 saat içinde gelişebilir.

Cilt nispeten daha dayanıklıdır; ancak uzun süreli iskemi cilt nekrozuna yol açabilir.

Hücresel düzeyde ATP depleti, kalsiyum birikimi, membran disfonksiyonu, oksidatif stres ve hücre ölümü süreçte yer alır.

Geri dönüşümsüz hasar (kas nekrozu, sinir hasarı, gangren) uzun süreli iskemi sonrası gelişir.

Revaskülarizasyon sonrası reperfüzyon hasarı süreçte temel rol oynar. Oksidatif stres, sistemik inflamatuar yanıt, rabdomyoliz, miyoglobinüri ve sistemik etkiler süreçte yer alır.

Hiperkalemi reperfüzyon sonrası süreçte gelişebilir. Kardiyak aritmiler ve kardiyak arrest süreçte yer alabilir.

Asidoz reperfüzyon sonrası süreçte gelişebilir.

Miyoglobinüri akut böbrek hasarına yol açabilir.

Sistemik inflamatuar yanıt çoklu organ disfonksiyonu sendromuna yol açabilir.

Tedavi süreci ile antikoagülan tedavi, revaskülarizasyon, etiyolojiye yönelik tedavi, organ destek tedavisi ve eşlik eden komplikasyonların yönetimi sürdürülür. Erken müdahale prognoz açısından temel önemdedir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Akut ekstremite iskemisi şüphesi olan tüm durumlarda hemen tıbbi yardım gerekir. 112 acil servisi aranmalı ya da en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Ani başlangıçlı ekstremite ağrısı, solukluk, soğukluk, nabızsızlık, uyuşma, karıncalanma, motor güçsüzlük ve renk değişiklikleri durumunda acil değerlendirme gereklidir.

Atriyal fibrilasyon, periferik arter hastalığı, kardiyak hastalık ve hiperkoagülabilite öyküsü olan bireylerde ekstremite yakınmaları hızlı değerlendirme gerektirir.

"Altın saat" konsepti süreç yönetiminde temel önem taşır. Erken müdahale ekstremite canlılığının korunmasında belirleyici rol oynar.

Sekonder önleme süreçte temel başlıktır. Atriyal fibrilasyon yönetiminde antikoagülan tedavi, periferik arter hastalığı yönetimi, risk faktörlerinin yönetimi (sigara bırakma, diyabet kontrolü, hipertansiyon ve hiperlipidemi yönetimi) ve düzenli takip süreçte değerlidir.

Antikoagülan ve antiplatelet tedavi reçete edilen hastalarda ilaç uyumu sürdürülmelidir.

Yoğun bakım sonrası taburculuk döneminde de süren ekstremite yakınmaları, fonksiyonel kayıplar ve sekonder olay belirtileri hekim değerlendirmesi gerektirir.

Düzenli vasküler ve kardiyoloji takipleri sürdürülür.

Hasta ve aile eğitimi süreç hakkında bilgilendirme, sekonder olay belirtileri, ilaç uyumu, risk faktörlerinin yönetimi ve düzenli takip hakkında bilgi sağlar.

Son Değerlendirme

Akut ekstremite iskemisi, hızlı tanı ve uygun yönetim ile kontrol altına alınabilen ciddi bir cerrahi-vasküler acildir. Antikoagülan tedavi, revaskülarizasyon (cerrahi embolektomi, kateter-yönlendirilmiş tromboliz, mekanik trombektomi), reperfüzyon yönetimi, etiyolojiye yönelik tedavi ve sekonder önleme süreç yönetiminin temel başlıklarını oluşturur.

Multidisipliner ekip yaklaşımı süreç yönetiminin temel taşıdır. Damar cerrahisi, girişimsel radyoloji, kardiyoloji, yoğun bakım, anesteziyoloji, hematoloji, nefroloji, ortopedi ve hemşirelik ekiplerinin koordineli çalışması süreç yönetimine katkı sağlar.

Önleyici stratejiler, risk faktörlerinin yönetimi (sigara bırakma, diyabet kontrolü, hipertansiyon ve hiperlipidemi yönetimi), atriyal fibrilasyon yönetiminde antikoagülan tedavi, periferik arter hastalığı yönetimi ve düzenli takip akut ekstremite iskemisi sıklığının azaltılmasında temel başlıklardandır.

Koru Hastanesi Yoğun Bakım bölümünde uzman hekimlerimiz, damar cerrahisi, girişimsel radyoloji, kardiyoloji, anesteziyoloji, hematoloji ve nefroloji ekipleri ile koordineli çalışarak akut ekstremite iskemisi yaşayan hastalarımızın yanında durmaktadır. Donanımlı ünitelerimiz, modern monitörizasyon sistemlerimiz ve titiz izlem süreçlerimiz ile hasta güvenliğinin sağlanması temel önceliğimizdir.

Bilgilendirme: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hekim muayenesi, tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kişisel sağlık durumunuza yönelik kararlar için mutlaka hekiminize danışınız. Yazıda yer alan bilgiler güncel tıbbi yaklaşımlara dayalı olsa da bireysel değerlendirme her zaman uzman hekim tarafından yapılmalıdır.

Uzman Hekimlerimizle Tanışın

Sağlığınız için hemen randevu alın veya bizi arayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Akut ekstremite iskemisi tam olarak ne demek, bacağımda ne oluyor?
Bu durum, bacak veya kolunuzdaki ana damarlara giden kan akışının aniden kesilmesi anlamına gelir. Kan gitmeyince dokular oksijensiz kalır ve bu durum çok hızlı müdahale gerektiren ciddi bir damar tıkanıklığıdır.
Bacağımda akut ekstremite iskemisi mi var, nasıl anlarım?
Genellikle bacağınızda aniden başlayan şiddetli ağrı, solukluk, soğukluk ve dokunma hissinin azalması gibi belirtiler görülür. Ayrıca nabzınızın alınamaması veya bacağınızda güç kaybı hissetmeniz de tipik işaretlerdendir.
Hangi durumda hemen acile gitmeliyim?
Bacağınız veya kolunuz aniden soğuduysa, rengi bembeyaz olduysa ve şiddetli ağrı ile birlikte hareket ettirmekte zorlanıyorsanız vakit kaybetmeden acile gitmelisiniz. Bu belirtiler saatler içinde doku kaybına yol açabilir.
Akut ekstremite iskemisi ölümcül mü, korkmalı mıyım?
Erken müdahale edilmezse sadece uzuv kaybına değil, kana karışan toksinler nedeniyle hayati risklere de yol açabilir. Ancak zamanında hastaneye ulaşan kişilerde uygun tedavilerle ciddi sorunların önüne geçilebilmektedir.
Bu hastalık bulaşıcı mı, aileme geçer mi?
Hayır, akut ekstremite iskemisi bulaşıcı bir hastalık değildir. Mikroplarla ilgili bir durum değil, damar tıkanıklığı ile ilgili mekanik bir sorundur.
Kalıtsal mı, çocuğuma geçer mi?
Doğrudan kalıtsal değildir ancak damar sertliği (ateroskleroz) veya pıhtılaşma bozukluğu gibi aileden gelen yatkınlıklar riski artırabilir. Genetik bir hastalık gibi nesilden nesile doğrudan geçiş göstermez.
Akut ekstremite iskemisi geçer mi, tedavisi var mı?
Evet, tedavisi mevcuttur ancak çok hızlı olunmalıdır. Pıhtı eritici ilaçlar veya cerrahi yöntemlerle damardaki tıkanıklık açılarak kan akışı yeniden sağlanmaya çalışılır.
Doğal yöntemlerle veya bitkisel çaylarla bu tıkanıklık açılır mı?
Hayır, bu durum tamamen damar tıkanıklığıdır ve bitkisel yöntemlerle açılması mümkün değildir. Zaman kaybetmeden uzman müdahalesi gerektiren acil bir tıbbi durumdur.
Yaşlılarda bu durum daha mı tehlikeli seyrediyor?
Yaşlılarda genellikle damar sertliği gibi ek sorunlar olduğu için iyileşme süreci daha yavaş olabilir ve vücudun genel durumu bu süreci daha fazla etkileyebilir. Yine de her yaşta acil müdahale hayati önem taşır.
Stres veya üzüntü bu damar tıkanıklığını tetikler mi?
Stres doğrudan pıhtı yapmaz ancak tansiyonunuzu ve kalp ritminizi etkileyerek damar sağlığınızı zorlayabilir. Yine de bu durum genellikle altta yatan bir pıhtı kaynağı veya damar hastalığı sonucu oluşur.
Beslenmemde neye dikkat etmeliyim, ne yememeli?
Bu durum aniden geliştiği için beslenmeyle o an çözülemez. Ancak genel damar sağlığınız için tuzlu, yağlı ve işlenmiş gıdalardan kaçınmak, uzun vadede damar sağlığınızı korumaya yardımcı olur.
Vitamin veya mineral eksikliği bu hastalığı yapar mı?
Vitamin eksikliği doğrudan akut iskeminin sebebi değildir. Ancak kan değerlerindeki dengesizlikler pıhtılaşma eğilimini etkileyebilir, bu yüzden dengeli beslenmek genel damar sağlığı için önemlidir.
Hamilelikte akut ekstremite iskemisi olur mu?
Hamilelikte kanın pıhtılaşmaya olan eğilimi arttığı için nadir de olsa damar tıkanıklığı riski görülebilir. Böyle bir durumda gebelik takibini yapan doktorunuza ve damar cerrahisi uzmanına hemen danışmalısınız.
Çocuklarda bu hastalık çok mu farklı?
Çocuklarda bu durum daha çok kalp hastalıkları veya nadir görülen pıhtılaşma bozuklukları nedeniyle ortaya çıkar. Belirtiler yetişkinlerle benzerdir, soğukluk ve morarma gibi durumlarda hemen müdahale edilmelidir.
İyileştikten sonra normal hayatıma dönebilir miyim?
Çoğu kişi başarılı bir tedaviden sonra günlük aktivitelerine geri dönebilir. Ancak altta yatan damar hastalığınız varsa, doktorunuzun önerdiği kan sulandırıcı ilaçları düzenli kullanmanız ve yaşam tarzınıza dikkat etmeniz gerekir.
Spor yapmaya devam edebilir miyim?
Tedavi sonrası damar durumunuz stabilse ve doktorunuz onay veriyorsa spor yapabilirsiniz. Ancak ağır aktivitelerden önce mutlaka bir damar uzmanına danışarak bacaklarınızdaki kan akışının yeterli olup olmadığını kontrol ettirmelisiniz.
Bu hastalıktan korunmak için ne yapmalıyım?
Sigarayı bırakmak, tansiyonu ve kan şekerini dengede tutmak en önemli korunma yollarıdır. Ayrıca düzenli yürüyüş yapmak ve sağlıklı beslenmek damar duvarlarınızın sağlığını korumaya yardımcı olur.
Damar tıkanıklığı olduğunda bacakta neden morarma olur?
Kan akışı durduğunda dokular oksijensiz kalır ve damarlardaki kanın yapısı değişmeye başlar. Bu durum bacağın renginin önce beyazlamasına, sonra da morarmasına veya alacalı bir hal almasına neden olur.
WhatsApp Online Randevu