Faset eklem artrozu, omurgayı oluşturan kemiklerin birbirine bağlandığı küçük eklemlerdeki kıkırdağın zamanla aşınması ve bozulması durumudur. Omurgamızın arka tarafında yer alan bu faset eklemler, hareket etmemizi ve omurganın dengede kalmasını sağlar. Bu eklemlerdeki kıkırdak yapısı yıprandığında kemikler birbirine sürtmeye başlar ve bu da bel bölgesinde ağrı ile hareket kısıtlılığına yol açar.
Kimlerde Görülür?
Faset eklem artrozu genellikle yaşlanmaya bağlı olarak ortaya çıkan bir durumdur. Çoğunlukla 40 yaş ve üzerindeki kişilerde görülmeye başlar. Yaş ilerledikçe eklemlerdeki kıkırdak dokusu doğal olarak incelir ve bu da artroz riskini artırır. Ancak sadece yaşlılık faktörü etkili değildir.
- Ağır fiziksel işlerde çalışanlar veya sürekli ağır yük kaldıranlar risk altındadır.
- Daha önce bel bölgesinden yaralanma veya kaza geçirmiş kişilerde erken dönemde gelişebilir.
- Kilo fazlası olan kişilerde omurgaya binen yük arttığı için eklemler daha hızlı yıpranır.
- Genetik yatkınlığı olan kişilerde, ailede benzer omurga sorunları varsa bu durum daha erken yaşta görülebilir.
- Duruş bozukluğu olanlar veya uzun süre yanlış pozisyonda oturan kişilerde eklemlere binen dengesiz yükler bu durumu tetikleyebilir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Bu hastalığın en belirgin işareti genellikle belin alt kısmında hissedilen donuk ve inatçı bir ağrıdır. Ağrı bazen kalçaya veya uyluk bölgesine doğru yayılabilir ancak dizin altına kadar inmesi pek yaygın değildir. Belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
- Sabah uyandığınızda belinizde sertlik ve tutukluk hissediyorsanız, hareket ettikçe bu sertliğin azaldığını fark edebilirsiniz.
- Uzun süre ayakta durduğunuzda veya oturduğunuzda bel ağrınızın arttığını hissedebilirsiniz.
- Belinizi geriye doğru büktüğünüzde veya yana döndüğünüzde ağrının şiddetlendiğini fark edebilirsiniz.
- Özellikle soğuk havalarda ağrının daha belirgin hale geldiğini hissedebilirsiniz.
- Eklemlerdeki sürtünme nedeniyle hareket sırasında bel bölgesinden çıtlama veya gıcırdama gibi sesler gelebilir.
- İleri aşamalarda, eklemdeki şişlik veya kemik çıkıntıları nedeniyle sinirlere baskı oluşursa bacaklarda karıncalanma veya uyuşma hissi yaşanabilir.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı süreci genellikle hastanın şikayetlerinin dinlenmesi ve fiziksel muayene ile başlar. Doktorunuz bel hareketlerinizi kontrol ederek ağrının hangi pozisyonlarda arttığını anlamaya çalışır. Tanıyı kesinleştirmek veya diğer bel sorunlarını elemek için bazı görüntüleme yöntemlerine başvurulur.
- Röntgen filmleri, kemik yapısındaki değişiklikleri ve eklem aralığındaki daralmayı görmek için ilk adımda kullanılır.
- Bilgisayarlı Tomografi (BT) veya Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR), eklemlerdeki hasarı ve çevre dokuların durumunu daha detaylı incelemek için tercih edilebilir.
- Tanısal faset eklem enjeksiyonu, ağrının kaynağının gerçekten bu eklemler olup olmadığını anlamak için kullanılan bir yöntemdir. Ekleme lokal uyuşturucu bir madde verilir; eğer ağrınız geçici olarak durursa, kaynağın faset eklemler olduğu doğrulanmış olur.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Faset eklem artrozu tedavi edilmediğinde veya ilerlediğinde günlük yaşam kalitesini ciddi oranda düşürebilir. En sık karşılaşılan komplikasyon, kronik ağrı nedeniyle hareketlerin kısıtlanmasıdır. Kişi ağrıdan kaçınmak için yanlış duruş pozisyonları geliştirebilir ve bu da kas dengesizliklerine yol açar.
- Eklemlerde oluşan kemik çıkıntıları (osteofitler), omurilik kanalını daraltarak sinir sıkışmalarına neden olabilir.
- Sürekli ağrı nedeniyle kişi aktif hareketten kaçınır, bu da kasların zayıflamasına ve belin daha savunmasız kalmasına yol açar.
- Beldeki yükün dağılımı bozulduğu için komşu omurga seviyelerinde de aşınma ve yıpranma başlayabilir.
- Uyku kalitesinin düşmesi ve ağrıya bağlı gelişen stres, genel yaşam enerjisini olumsuz etkileyebilir.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
Faset eklem artrozu bulaşıcı bir hastalık değildir. Mikroplar, virüsler veya bakteriler yoluyla insandan insana geçmez. Bu durum tamamen mekanik ve dejeneratif (yıpranmaya bağlı) bir süreçtir. Vücudun yıllar içinde hareket etmesi, yük taşıması ve yerçekimine maruz kalması sonucunda eklemlerin doğal yapısında meydana gelen değişimlerdir. Yani bir kişiden diğerine geçmesi veya dışarıdan bir enfeksiyon gibi bulaşması mümkün değildir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Bel ağrınız günlük aktivitelerinizi engellemeye başladıysa ve dinlenmekle geçmiyorsa bir uzman görüşü almanız faydalı olur. Özellikle şu durumlarda vakit kaybetmeden bir Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanına görünmelisiniz:
- Bacaklarınızda ani güç kaybı veya yürüme zorluğu yaşıyorsanız.
- Ağrı ile birlikte ateş, gece terlemesi veya açıklanamayan kilo kaybı varsa.
- İdrar veya dışkı kaçırma gibi kontrol kayıpları yaşıyorsanız.
- Ağrı kesici ilaçlar artık ağrınızı hafifletmeye yetmiyorsa.
- Bacaklarınızda şiddetli uyuşma veya elektriklenme hissi varsa.
Son Değerlendirme
Faset eklem artrozu, doğru yönetildiğinde yaşam kalitesinin korunabildiği bir durumdur. Kilo kontrolü, düzenli egzersizle bel çevresindeki kasları güçlendirmek ve doğru duruş alışkanlıkları edinmek hastalığın etkilerini azaltmaya yardımcı olur. Koru Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümünde, hastalarımızın yaşadığı bu ağrıları yönetmek ve hareket kabiliyetlerini artırmak için kişiye özel tedavi planları oluşturulmaktadır. Erken dönemde teşhis konulması, uzun vadeli hareket kısıtlılıklarının önlenmesi açısından değerlidir.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
