Suçiçeği, tıp dilinde varisella olarak adlandırılan ve Varicella-Zoster Virüsü'nün (VZV) yol açtığı, vücutta kaşıntılı döküntüler ve su dolu kabarcıklarla seyreden son derece bulaşıcı bir çocukluk çağı hastalığıdır. Bu virüs, herpes virüsü ailesinin bir üyesidir ve aslında yaşam boyu süren önemli bir sağlık konusunun başlangıcını oluşturur; suçiçeği geçirildikten sonra virüs vücuttan tamamen atılmaz, sinir köklerine yerleşerek uyur halde bekler ve yıllar sonra zona hastalığı olarak yeniden aktif hale gelebilir. Genellikle çocukluk çağında görülse de bağışıklığı olmayan yetişkinlerde de ortaya çıkabilir; yetişkinlerde çoğu zaman çok daha ağır seyreder ve komplikasyon riski yüksektir.
Hastalık, virüsle temas ettikten yaklaşık 10 ila 21 gün sonra belirtilerini göstermeye başlar; ortalama kuluçka süresi 14-16 gündür. Genellikle bir-iki hafta içinde kendi kendine geçer. Suçiçeği aşısının yaygın kullanımı öncesinde dünyada en sık görülen çocukluk hastalıklarından biriydi; aşılama programlarının başlaması ile birlikte vaka sayıları belirgin biçimde azalmıştır. Türkiye'de suçiçeği aşısı 2013 yılından itibaren ulusal aşı takvimine eklenmiştir. Aşılı çocuklarda ya hastalık hiç görülmez ya da çok hafif bir tabloyla atlatılır. Hastalık çoğunlukla iyi seyirli olsa da bağışıklığı baskılanmış kişiler, gebeler ve yetişkinler için ciddi sonuçlar doğurabilir.
Kimlerde Görülür?
Suçiçeği prensipte daha önce hastalığı geçirmemiş veya aşılanmamış herkesi etkileyebilir. En yaygın olarak çocukluk çağında, özellikle 1-9 yaş arasında görülür. Aşının yaygın kullanımı öncesinde, suçiçeği neredeyse evrensel bir çocukluk hastalığıydı; çocukların büyük çoğunluğu okul çağına gelmeden bu hastalığı geçiriyordu. Aşı sonrası dönemde bu rakamlar belirgin biçimde azalmıştır.
Çocuklarda suçiçeği genellikle hafif seyreder; birkaç gün içinde döküntüler ortaya çıkar, kaşıntı ve hafif belirtilerle atlatılır. Çoğu çocukta komplikasyon gelişmez. Ancak hastalığın seyri kişiden kişiye değişebilir; bazı çocuklarda bile ciddi tablolar görülebilir, özellikle bağışıklığı baskılanmış olanlarda.
Yetişkinler suçiçeği için yüksek risk grubunu oluşturur. Hayatlarının önceki dönemlerinde hastalığı geçirmemiş veya aşılanmamış yetişkinler, bu virüsle karşılaştıklarında çok daha ağır seyirli bir tablo geçirir. Yetişkin suçiçeği daha uzun sürer, daha fazla döküntü oluşturur, daha şiddetli sistemik belirtiler verir ve komplikasyon riski çocuklara göre 20 kat daha yüksektir. Yetişkin ölüm oranı, çocuklara göre yaklaşık 25 kat fazladır. Bu nedenle suçiçeği geçirmemiş yetişkinlerin aşılanması önerilir.
Gebeler özel bir risk grubunu oluşturur. Suçiçeği geçirmemiş veya aşılı olmayan kadınlar gebelik döneminde virüsle karşılaştıklarında hem kendileri ciddi pnömoni gibi komplikasyonlar yaşayabilir hem de bebek için ciddi sorunlar gelişebilir. Gebeliğin ilk 20 haftasında geçirilen suçiçeği, bebekte kongenital varisella sendromu adı verilen, deri, göz, beyin ve eklem anomalilerine yol açabilen ciddi bir tabloya neden olabilir. Doğum sırasında veya kısa süre öncesinde geçirilen suçiçeği yenidoğan bebek için hayati tehlike yaratır.
Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler en yüksek risk grubundadır. Kanser tedavisi gören (özellikle lösemi, lenfoma hastaları), organ veya kemik iliği nakli yapılan, HIV pozitif olan, uzun süreli yüksek doz kortikosteroid veya başka bağışıklık baskılayıcı tedavi alan kişilerde suçiçeği çok ağır seyredebilir. Bu hastalarda virüs çoklu organları etkileyen disemine forma dönüşebilir; karaciğer, akciğer, beyin tutulumu görülebilir. Ölüm oranı bu hasta grubunda %20'lere kadar çıkabilir.
Yenidoğanlar, özellikle annenin son trimesterda suçiçeği geçirdiği veya doğum çevresinde virüsle karşılaştığı durumlarda, çok ağır hastalık geçirebilir. Annenin yeterli antikorlarını henüz oluşturmadığı bu dönemde bebek tamamen savunmasızdır. Bu durumda yenidoğana doğum sonrası özel antikor preparatı (VZIG) ve antiviral tedavi verilir. Aşağıdaki gruplar suçiçeği açısından özellikle dikkatli takip gerektirir:
- Daha önce hastalığı geçirmemiş veya aşılanmamış yetişkinler.
- Suçiçeği geçirmemiş veya aşı olmamış hamile kadınlar.
- Bağışıklığı baskılanmış hastalar, kanser ve nakil alıcıları.
- HIV pozitif bireyler ve diğer bağışıklık eksikliği olanlar.
- Yenidoğanlar ve bebekler, özellikle prematüreler.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Suçiçeğinin belirtileri tipik olarak iki aşamada gelişir: prodromal evre (öncü dönem) ve döküntü evresi. Prodromal evre döküntü çıkmadan önceki 1-2 günlük dönemdir ve özellikle yetişkinlerde belirgindir. Bu dönemde hafif ateş, halsizlik, iştahsızlık, baş ağrısı, kas ağrıları, boğaz ağrısı görülür. Çocuklarda bu öncü belirtiler çoğunlukla hafif geçer veya hiç fark edilmez; çocuk birden bire döküntülerle hekime gelir.
Döküntü, suçiçeğinin en karakteristik bulgusudur. Genellikle önce yüzde, saçlı deride ve gövde üst kısımlarında başlar; sonra hızla tüm vücuda yayılır. Döküntüler önce küçük, kırmızı, kabarık lekeler (makül) şeklinde görünür. Kısa süre içinde bu lekeler kabarcıklara (papül) dönüşür ve ardından içleri berrak sıvıyla dolan veziküller halini alır. Bu vezikül evresinde "çiy damlası" görünümü tipiktir; küçük, parlak, gergin, çiy damlasına benzer kabarcıklar görülür.
Veziküller 1-2 gün içinde bulanıklaşır, içleri irinli olur (püstül) ve patlamaya başlar. Patlayan veziküllerin yerinde kabuklar oluşur. Lezyonlar 1-2 hafta içinde tamamen iyileşir ve kabuklar düşer. Suçiçeğinin önemli bir özelliği, döküntülerin farklı aşamalarda olmasıdır; vücudun farklı bölgelerinde aynı anda hem yeni çıkan kırmızı lekeler, hem berrak vezikül, hem bulanık püstül, hem de kabuklanmış lezyonlar bir arada görülür. Bu "farklı evrelerin birarada olması" suçiçeğinin tanısında çok karakteristik bir bulgudur.
Lezyonların sayısı kişiden kişiye değişir; bazılarında 10-50 lezyon görülürken, bazılarında 500'ün üzerinde lezyon olabilir. Aşılı çocuklarda hastalık geçirilirse genellikle çok az sayıda lezyonla seyreder. Lezyonlar şiddetli kaşıntı yapar; bu kaşıntı geceleri uykuyu rahatsız edebilir. Çocuklar kaşımayı durdurmakta zorlanır ve bu durum sekonder enfeksiyon riski yaratır.
Lezyonlar sadece deride değil, mukoz dokularda da görülür. Ağız içinde, dilde, damakta, dişetinde ülserler gelişebilir ve beslenmeyi zorlaştırır. Göz çevresinde, göz kapaklarında lezyonlar olabilir ve buralarda lezyon olması göze yayılma riski açısından dikkatli olmayı gerektirir. Genital bölgede, anüs çevresinde, kulak içinde lezyonlar görülebilir ve özellikle ağrılı olur. Kız çocuklarda ve kadınlarda dış genital bölgedeki lezyonlar idrar yapmayı zorlaştırabilir.
Genel belirtiler eşlik eder. Ateş genellikle 38-39 derece civarındadır; yetişkinlerde daha yüksek olabilir. Halsizlik, iştahsızlık, kas ve eklem ağrıları yaygındır. Lenf bezi şişlikleri (özellikle boyun ve kasık bölgesinde) görülebilir. Hastalar genellikle döküntülerin başladığı ilk birkaç gün kendilerini kötü hisseder, lezyonlar kabuklanmaya başladığında düzelmeye başlarlar.
Yetişkinlerde tablo daha ağırdır. Daha fazla lezyon, daha yüksek ateş, daha şiddetli sistemik belirtiler görülür. Yetişkinlerde komplikasyon riski (özellikle zatürre) çok daha yüksektir. Bağışıklığı baskılanmış hastalarda atipik tablolar, çok sayıda derin lezyon, kanlı veziküller, iç organ tutulumu görülebilir; bu hastalarda hastalık ölümcül seyredebilir.
Tanı Nasıl Konulur?
Suçiçeği tanısı genellikle fiziksel muayene ile kolayca konulur. Deneyimli bir hekim için karakteristik döküntülerin görünümü, farklı evrelerin bir arada olması, kaşıntı, sistemik belirtiler ve epidemiyolojik bilgiler (yakın temaslı hasta varlığı) tanı için yeterlidir. Çoğu vakada laboratuvar testine gerek kalmaz.
Hekim hastanın hikayesini detaylı şekilde sorgular. Daha önce suçiçeği geçirip geçirmediği, aşılanma durumu, yakın çevrede aynı belirtileri gösteren başka kişilerin varlığı, kreş veya okul ortamında temas öyküsü, son zamanlardaki temaslar, kronik hastalıklar, bağışıklık baskılayıcı tedavi kullanımı, gebelik durumu değerlendirilir. Bu sorgulama hem tanıya yardımcı olur hem de gerekli izolasyon ve önleme tedbirlerini belirler.
Fiziksel muayenede tüm cilt yüzeyi dikkatle incelenir. Lezyonların özellikleri (farklı evrelerin birarada olması, çiy damlası görünümü, yayılım paterni) değerlendirilir. Ağız içi, gözler, genital bölge mutlaka incelenir. Vücut ısısı, kalp atışı, nefes sayısı kontrol edilir. Akciğerler dinlenir; bu özellikle yetişkinlerde varisella pnömonisini dışlamak için önemlidir. Lenf bezleri değerlendirilir.
Tipik klinik tabloya sahip ve risk grubunda olmayan hastalarda ek tetkik gerekmez. Ancak atipik vakalar, immün yetmezliği olan hastalar, gebelikteki tablolar, ağır komplikasyonlar veya tanının netleşmediği durumlarda laboratuvar testleri yapılır. PCR (polimeraz zincir reaksiyonu) testi altın standarttır; vezikül sıvısından, kabuktan veya doku örneklerinden virüsün genetik materyali yüksek doğrulukla tespit edilir. Doğrudan floresan antikor testi (DFA) hızlı bir alternatiftir.
Serolojik testler (kanda antikor ölçümü) immünite durumunu belirlemek için yapılır. VZV IgG antikoru pozitifliği geçirilmiş enfeksiyon veya aşılanmayı gösterir; bu durum kişinin korunmuş olduğunu işaret eder. IgM antikorları yeni veya aktif enfeksiyon belirtisi olabilir ancak güvenilirliği sınırlıdır. Hamilelikte temas sonrası kadının antikor durumu acil olarak değerlendirilir; antikor yokluğunda VZIG (varisella-zoster immün globulin) verilmesi gerekebilir.
Komplikasyon şüphesi olan durumlarda ek tetkikler istenir. Pnömoni şüphesinde akciğer röntgeni veya BT, ensefalit şüphesinde beyin MR ve lomber ponksiyon, hepatit varlığında karaciğer fonksiyon testleri, koagülasyon problemi için pıhtılaşma testleri yapılır. Bağışıklığı baskılanmış hastalarda kanın PCR ile incelenmesi disemine hastalık varlığını gösterebilir. Tüm bu testlerin sonuçları klinik tablo ile birlikte yorumlanarak tanı kesinleştirilir.
Tedavi Süreci Nasıl İşler?
Suçiçeği tedavisi hastanın yaşına, sağlık durumuna, hastalığın şiddetine ve komplikasyon riskine göre planlanır. Sağlıklı çocuklarda hastalık çoğunlukla destekleyici tedavi ile evde atlatılır; antiviral tedaviye genellikle gerek kalmaz. Yetişkinlerde, gebelerde, bağışıklığı baskılanmış kişilerde ve komplikasyon gelişen vakalarda mutlaka antiviral tedavi başlatılmalıdır.
Destekleyici tedavi temel yaklaşımdır. Ateş ve ağrı için parasetamol kullanılabilir; aspirin kesinlikle yasaktır çünkü Reye sendromu adı verilen ciddi karaciğer-beyin hasarına yol açabilir. Ibuprofen kullanımı bazı çalışmalarda sekonder bakteriyel enfeksiyon riskini artırdığı için tartışmalıdır; parasetamol tercih edilir. Bol sıvı tüketimi, dengeli beslenme, yeterli dinlenme önemlidir. Sıcaktan, dar kıyafetlerden, fiziksel egzersizden kaçınılmalıdır.
Kaşıntı yönetimi önemli bir konudur. Lezyonların kaşınması sekonder bakteriyel enfeksiyon, iz bırakma ve daha derin yara oluşumu riski yaratır. Serin (ılık değil) banyolar, mümkünse kolloidal yulaf ezmesi banyoları kaşıntıyı azaltır. Banyo sonrası vücut hafifçe kurulanmalı, lezyonlara sert sürtme yapılmamalıdır. Kalamin losyonu veya benzeri yatıştırıcı losyonlar lokal olarak kullanılabilir. Tırnaklar kısa kesilmeli, küçük çocuklara eldiven giydirilebilir. Antihistaminik ilaçlar (setirizin, loratadin gibi) kaşıntıyı azaltmada yardımcı olabilir; hekim önerisi ile kullanılır.
Antiviral tedavi belirti gelişiminin ilk 24 saatinde başlandığında en etkilidir; bu nedenle endikasyon varsa hemen başlanır. Asiklovir, valasiklovir, famsiklovir grubu antiviraller kullanılır. Sağlıklı yetişkinlerde 5 gün, ağır vakalarda ve risk gruplarında 7-10 gün süreyle uygulanır. Bağışıklığı baskılanmış hastalarda ve ağır komplikasyon vakalarında damar yolundan asiklovir tedavisi gerekir.
Gebelikte tedavi özel dikkat gerektirir. Gebe kadının suçiçeği geçirmesi durumunda mutlaka kadın doğum uzmanı ve enfeksiyon hastalıkları uzmanı birlikte değerlendirme yapar. Antiviral tedavi gerekebilir; özellikle son trimesterda ve solunum belirtileri varsa hızlı müdahale şarttır. Hamilelik sırasında suçiçeği temasına maruz kalmış antikor seviyesi olmayan kadınlara VZIG verilmesi düşünülebilir; bu, hastalığı önleyemez ancak şiddetini hafifletir.
Sekonder bakteriyel enfeksiyon gelişen lezyonlarda antibiyotik tedavisi gerekir. Yara çevresinde aşırı kızarıklık, sıcaklık artışı, iltihaplı akıntı, ek ateş bakteriyel enfeksiyonun habercisidir. Stafilokok ve streptokoklara etkili antibiyotikler kullanılır. Pnömoni, ensefalit gibi ağır komplikasyon gelişen hastalar hastaneye yatırılır ve damardan tedavi başlatılır.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Suçiçeği çoğu sağlıklı çocukta sorunsuz atlatılsa da bazı durumlarda ciddi komplikasyonlar gelişebilir. En sık karşılaşılan komplikasyon, kaşıntı nedeniyle döküntülerin tırnaklanması sonucu ortaya çıkan sekonder bakteriyel deri enfeksiyonlarıdır. Stafilokok ve streptokok bakterileri açık lezyonlardan içeri girer ve apse, sellülit, hatta ciddi yumuşak doku enfeksiyonlarına yol açabilir. Bazı vakalarda nekrotizan fasiit denilen "etyiyen bakteri" enfeksiyonu gelişebilir; bu durum cerrahi müdahale gerektiren hayati tehlikeli bir tablodur.
Varisella pnömonisi yetişkinlerin başlıca komplikasyonu olup, virüsün akciğerlere yerleşmesiyle gelişir. Yüksek ateş, şiddetli öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, balgamda kan görülmesi belirtileridir. Gebelerde özellikle ağır seyreder ve yüksek ölüm oranıyla ilişkilidir. Pnömoni gelişen hastalar yoğun bakımda solunum desteği gerektirebilir. Sigara içen yetişkinler ve gebelerde risk daha yüksektir.
Ensefalit (beyin iltihabı) suçiçeğinin en korkulan komplikasyonlarından biridir. Nadir ancak ciddi bir tablodur; bilinç bulanıklığı, nöbet, davranış değişiklikleri, kuvvet kaybı, denge bozuklukları görülür. Erken tanı ve agresif antiviral tedavi yaşam kurtarıcıdır. Cerebellar ataksi (denge bozukluğu) özellikle çocuklarda görülen, genellikle iyi seyirli bir nörolojik komplikasyondur. Reye sendromu, çocuklarda aspirin kullanımıyla ilişkili olarak gelişen, karaciğer ve beyin tutulumu yapan çok ciddi bir tablodur; bu nedenle suçiçeğinde aspirin kesinlikle yasaktır.
Diğer komplikasyonlar arasında hepatit (karaciğer iltihabı), pankreatit, miyokardit (kalp kası iltihabı), nefrit (böbrek iltihabı), trombositopeni (trombosit düşüklüğü), eklem iltihabı yer alır. Göz tutulumu görülebilir; özellikle kornea (göz saydam tabakası) etkilenebilir ve görme sorunlarına yol açabilir.
Sıvı kaybı bir başka komplikasyondur. Ağız içindeki yaralar ve yutkunma güçlüğü nedeniyle yeterli sıvı alamama, bebek ve küçük çocuklarda dehidratasyona yol açabilir. Çok yüksek ateş sıvı kaybını hızlandırır. Damar yolu sıvı tedavisi gerekebilir.
Konjenital varisella sendromu, gebeliğin ilk 20 haftasında geçirilen suçiçeğine bağlı olarak bebekte gelişen ciddi bir tablodur. Cilt yara izleri, kol ve bacak gelişim bozuklukları, beyin gelişim sorunları, göz anomalileri görülür. Neonatal varisella, annenin doğum çevresinde suçiçeği geçirmesi durumunda yenidoğanda gelişen, ölümcül olabilen çok ağır bir tablodur. Bu nedenle hamilelikte suçiçeği temas ve enfeksiyonu mutlaka tıbbi takip gerektirir.
Suçiçeğinin en kalıcı ve uzun vadeli sonucu zonadır. Virüs sinir köklerinde uyur halde kalır ve yıllar sonra (genellikle ileri yaşta) yeniden aktif hale gelerek zona hastalığını oluşturur. Bu durum zaman zaman çok ağrılı ve uzun süreli sinir ağrılarına neden olabilir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Suçiçeği bilinen en bulaşıcı viral hastalıklardan biridir. Bağışıklığı olmayan bir kişi hastalıkla karşılaştığında %90'ın üzerinde olasılıkla enfekte olur. Bulaşma temel olarak iki yolla gerçekleşir: solunum yolu damlacıkları ve doğrudan temas.
Solunum yolu en yaygın bulaşma şeklidir. Hasta kişi öksürdüğünde, hapşırdığında veya konuştuğunda havaya saçılan damlacıklar virüsü taşır. Bu damlacıklar yakın temastaki kişilerin solunum yollarına ulaşır ve enfeksiyonu başlatır. Suçiçeği virüsü diğer pek çok solunum virüsünden farklı olarak küçük damlacıklarla daha uzun mesafelere yayılabilir; aerosol formunda saatlerce havada asılı kalabilir. Bu özellik nedeniyle aynı odada bulunmak bile bulaşmak için yeterlidir.
Doğrudan temas yoluyla bulaşma da çok önemlidir. Suçiçeği veziküllerinin içindeki sıvı virüsten zengin olduğu için bu sıvıyla doğrudan temas etmek bulaşmaya yol açar. Ayrıca zona hastasının lezyonlarından da virüs bulaşabilir; bu durumda virüsü hiç tanımayan kişiler suçiçeği geçirir. Bu yüzden zonalı bir hasta ile temas, suçiçeği geçirmemiş çocuklar veya yetişkinler için risk yaratır.
Hasta kişiler, döküntülerin başlamasından önceki 1-2 gün ve tüm kabarcıklar tamamen kabuk bağlayana kadar (yaklaşık 5-7 gün) bulaştırıcıdır. Bu süre içinde okul, kreş, iş yeri gibi ortamlardan uzak durulmalıdır. Bağışıklığı baskılanmış kişilerde bulaştırıcılık süresi daha uzun olabilir.
Kapalı ve kalabalık ortamlar, virüsün hızla yayıldığı yerlerdir. Aileler, okullar, kreşler, yurtlar, kışlalar suçiçeği salgınlarının yaşandığı yerlerdir. Tek bir hastadan başlayarak günler içinde onlarca kişiye yayılabilir. Bu yüzden bağışıklığı olmayan kişilerin suçiçeği hastasıyla yakın temastan kaçınması gerekir.
Hamilelikten bebeğe (transplasental) geçiş özel bir durumdur. Gebenin geçirdiği suçiçeği plasenta yoluyla bebeğe ulaşabilir; ilk yarıda konjenital varisella sendromuna, son zamanlarda yenidoğan varisellasına yol açabilir. Anne sütü ile bulaşma çok nadirdir.
Korunmanın en etkili yolu aşılamadır. Suçiçeği aşısı 12 aylıktan itibaren çocuklara uygulanır ve %90'ın üzerinde koruma sağlar. Aşı kazısı (skar) genelde olmaz, hastalık geçirmiş gibi koruma yaratır. Daha önce hastalık geçirmemiş ve aşılı olmayan yetişkinler de aşılanabilir; özellikle sağlık çalışanları, öğretmenler, kreş çalışanları, hamilelik planlayan kadınlar için aşı önerilir. Hamilelikte aşı yapılmaz; doğum sonrasına ertelenir. Suçiçeği geçirmemiş bir kişi hastayla temas ettikten sonra ilk 3-5 gün içinde aşı yaptırılırsa hastalığın seyri hafifletilebilir veya tamamen önlenebilir. VZIG (varisella-zoster immün globulin) yüksek riskli temas sonrası bağışıklığı baskılanmış hastalara, gebelere veya yenidoğanlara verilen koruyucu antikor preparatıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Suçiçeği geçiren herkesin hekim kontrolüne girmesi gerekmeyebilir; basit ve sağlıklı bir çocukta tipik tablo halinde evde takip yeterli olabilir. Ancak bazı durumlar mutlaka tıbbi destek almayı gerektirir. Yetişkinlerde suçiçeği geçiriliyorsa mutlaka hekime başvurulmalı; yetişkinlerde komplikasyon riski yüksek olduğu için antiviral tedavi başlangıcı önemlidir. Bebekler (özellikle 3 ay altı), gebeler, bağışıklığı baskılanmış kişiler en küçük belirtide bile hekime başvurmalıdır.
Şu belirtiler varlığında beklemeden sağlık kuruluşuna gidilmelidir: 39 derecenin üzerinde, düşmeyen veya 4 günden uzun süren yüksek ateş. Ateşin düştükten sonra tekrar yükselmesi (bifazik ateş), bakteriyel ek enfeksiyon veya komplikasyon gelişimini düşündürür. Döküntülü bölgelerde aşırı kızarıklık, sıcaklık, şişlik, iltihaplı akıntı sekonder bakteriyel enfeksiyon belirtileridir. Lezyonlar normal seyrinden farklı görünüm alıyorsa (büyük büller, derin yaralar, kan toplanması) değerlendirilmelidir.
Nörolojik belirtiler acil müdahale gerektirir: şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, ışıktan rahatsızlık, bilinç bulanıklığı, sersemlik, nöbet geçirme, denge sorunları, davranış değişiklikleri, ani gelişen kuvvet kaybı. Bu belirtiler ensefalit veya başka ciddi nörolojik komplikasyonun habercisi olabilir.
Solunum sistemi belirtileri yetişkinlerde özellikle endişe vericidir. Nefes darlığı, dinlenirken bile nefes alma sıkıntısı, göğüs ağrısı, sürekli kötüleşen öksürük, balgamda kan, oksijen seviyesinde düşüş varisella pnömonisini düşündürür; acil değerlendirme şarttır. Hamile kadınların solunum belirtilerine özellikle dikkat etmesi gerekir.
Göz çevresinde döküntü, gözde ağrı, kızarıklık, görme bulanıklığı, ışıktan rahatsızlık varsa göz hekimine başvurulmalıdır; göz tutulumu görme sorunlarına yol açabilir. Şiddetli kusma, beslenememe, sıvı alamama, idrar miktarında belirgin azalma sıvı kaybının habercisidir.
Suçiçeği geçirmemiş hamile kadınların hastalıkla temas etmeleri durumunda hızla kadın doğum uzmanına başvurmaları gerekir. Antikor durumu değerlendirilir ve gerekirse VZIG verilir. Bağışıklığı baskılanmış kişiler de temas sonrası mutlaka hekime başvurmalıdır.
Yenidoğan bebekte döküntü görülmesi acil bir durumdur. Annenin gebelik sırasında veya doğuma yakın suçiçeği geçirmesi sonucu bebekte gelişen suçiçeği hayati tehlike taşır. Bebek yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatırılır ve agresif tedavi başlatılır. Doktorunuza danışmadan asla aspirin kullanılmamalı, eski reçetelerden ilaç alınmamalıdır.
Son Değerlendirme
Suçiçeği, çocukluk döneminin klasik bir hastalığıdır ve çoğu sağlıklı çocukta doğru yaklaşımla kolayca atlatılır. Ancak günümüzde aşının yaygın kullanımı sayesinde çoğu çocukta hastalık ya hiç görülmez ya da çok hafif geçer. Suçiçeği aşısı 12 aylıktan itibaren önerilen, güvenli ve etkili bir aşıdır; iki doz halinde uygulanır ve uzun süreli koruma sağlar.
Hastalık süresince kaşıntıyı yönetmek, cildi temiz tutmak, tırnaklanmayı önlemek (özellikle çocuklarda), bol sıvı tüketmek ve dengeli beslenmek iyileşme sürecini destekler. Lezyonlar tamamen kabuk bağlayana kadar çevreye bulaştırma riski olduğu için izolasyon kurallarına dikkat edilmelidir. Suçiçeği geçiren çocuklar tüm kabarcıklar kabuk bağlayana kadar (yaklaşık 5-7 gün) okul ve kreşten uzak tutulmalıdır.
Risk gruplarında suçiçeği ciddi bir hastalık olabilir. Yetişkinler, gebeler, bağışıklığı baskılanmış kişiler en küçük belirtide bile vakit kaybetmeden hekime başvurmalıdır. Bu gruplarda antiviral tedaviye erken başlanması komplikasyon riskini önemli ölçüde azaltır. Suçiçeği geçirmemiş hamile kadınların hastalıkla temasında acil değerlendirme şarttır.
Suçiçeğinin uzun vadeli sonucu olan zonadan korunmak için, ileri yaşlarda (50 yaş üstü) zona aşısı yaptırılması önerilir. Bu yaklaşım hem zona gelişme riskini hem de gelişirse hastalığın şiddetini önemli ölçüde azaltır. Aşılama programlarına uyum, hem bireysel hem toplumsal sağlık için en etkili koruyucu adımdır.
Koru Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji bölümü olarak, suçiçeği gibi sık görülen ama bazı gruplarda ciddi seyredebilen viral hastalıklarda deneyimli ekibimizle hastalarımıza modern tanı, tedavi ve koruyucu yaklaşımlarla destek olmaya devam ediyoruz. Sağlıklı bir iyileşme için bilinçli ve doğru yaklaşımla hareket etmek, gerektiğinde uzman görüşü almak en doğru adımdır.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
