Serebral kavernöz hemanjiom, beyin veya omurilikte damarların anormal bir şekilde bir araya gelerek oluşturduğu, dut meyvesine benzeyen küçük, kanla dolu damar yumaklarıdır. Bu yapılar genellikle beyin dokusunun içinde yer alır ve normal damar yapısından farklı olarak daha ince duvarlara sahiptir. Çoğu zaman küçük boyutlarda kalırlar ancak bazen genişleyerek çevre dokulara baskı yapabilir veya içlerindeki kanın sızmasıyla bazı şikayetlere yol açabilirler. Bu durum genellikle doğuştan gelen bir yapısal farklılıktır ve zamanla yavaşça gelişebilir.
Kimlerde Görülür?
Serebral kavernöz hemanjiomlar toplumun yaklaşık 200 kişisinden birinde görülebilir. Her yaştan insanda ortaya çıkabilse de, belirtilerin en sık fark edildiği dönem genellikle 20 ile 40 yaş aralığıdır. Hem kadınlarda hem de erkeklerde eşit oranda görülme eğilimindedir.
Bu oluşumlar iki şekilde karşımıza çıkar: Birincisi, kişinin ailesinde hiç kimsede bulunmayan, tek başına gelişen (sporadik) vakalardır ve hastaların büyük bir kısmını oluşturur. İkincisi ise aileden geçen, yani kalıtsal (genetik) olan formlardır. Eğer bir kişide birden fazla kavernöz hemanjiom varsa, bu genellikle genetik bir geçişin işareti olabilir. Çocukluk çağında da saptanabilirler, ancak çoğu zaman başka bir sebeple beyin görüntülemesi yapılırken tesadüfen fark edilirler.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Kavernöz hemanjiomların bir kısmı yaşam boyu hiçbir belirti vermeyebilir ve kişi bu durumun farkına bile varmayabilir. Belirti veren hastalarda ise şikayetler, damar yumağının beyindeki konumuna ve büyüklüğüne göre değişir.
- Sık tekrarlayan şiddetli baş ağrıları en yaygın belirtilerden biridir.
- Nöbet geçirme (epilepsi), beyin dokusunda oluşan bu yapının elektriksel aktiviteyi bozması sonucu ortaya çıkabilir.
- Vücudun bir tarafında güç kaybı, uyuşma veya karıncalanma hissi oluşabilir.
- Konuşma bozuklukları veya görme alanında kayıplar görülebilir.
- Denge kaybı ve yürüme güçlüğü, eğer hemanjiom beyincik bölgesindeyse daha sık yaşanır.
- Hemanjiom içinden çevre dokuya sızıntı olması durumunda ani gelişen şiddetli baş ağrısı ve bulantı görülebilir.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı koymak için günümüzde en güvenilir yöntem beyin görüntüleme teknikleridir. Kişinin şikayetleri üzerine yapılan muayenede doktor, sinir sistemiyle ilgili bir sorun olduğundan şüphelenirse görüntüleme ister.
En sık kullanılan yöntem Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)'dır. MR, kavernöz hemanjiomun dut şeklindeki tipik görüntüsünü yakalamada çok başarılıdır. Özellikle "duyarlı ağırlıklı görüntüleme" denilen özel teknikler, çok küçük hemanjiomları bile tespit edebilir. Bilgisayarlı Tomografi (BT) ise genellikle acil durumlarda, kanama şüphesi varsa tercih edilir ancak MR kadar detaylı bilgi vermeyebilir. Doktorunuz, damar yumağının yerini ve çevresindeki beyin dokusuyla olan ilişkisini belirlemek için bu testlerin sonuçlarını detaylıca inceleyecektir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Kavernöz hemanjiomların en önemli riski kanamadır. Damar duvarları oldukça zayıf olduğu için içindeki kan çevre dokuya sızabilir. Bu sızıntı, beyin dokusunda ödem (şişlik) yapabilir ve bu da hastada ani nörolojik kayıplara yol açabilir.
Bir diğer komplikasyon ise epilepsi nöbetlerinin kronikleşmesidir. Hemanjiom etrafındaki beyin dokusu sürekli kan ürünlerine maruz kaldığında, zamanla o bölgede yara dokusu (gliozis) oluşur ve bu durum nöbetlerin tekrarlamasına neden olur. Çok nadir durumlarda, hemanjiomun boyutu ciddi şekilde büyürse beyin içindeki sıvı kanallarını tıkayarak basınç artışına yol açabilir. Bu durum tedavi edilmediğinde baş ağrısı, görme bozukluğu ve ciddi denge sorunları gibi tablolara sebep olabilir.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
Bu hastalık bulaşıcı değildir. Kavernöz hemanjiom, grip veya nezle gibi virüs veya bakteri kaynaklı bir enfeksiyon hastalığı olmadığı için bir kişiden diğerine geçmesi mümkün değildir. Bu durum, damar gelişimindeki bir farklılıktan veya genetik bir yatkınlıktan kaynaklanır.
Doğumdan itibaren var olan veya yaşamın ilerleyen dönemlerinde genetik kodunuzdaki bir değişimle ortaya çıkan bir yapısal özelliktir. Kan yoluyla, temasla veya ortak eşya kullanımıyla bulaşmaz. Ailenizde olması, sizin de bu duruma sahip olabileceğiniz anlamına gelebilir ancak bu durumun bir yerden "kapılması" söz konusu değildir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Eğer daha önce hiç yaşamadığınız şiddette bir baş ağrısı aniden başladıysa mutlaka bir uzman hekime görünmelisiniz. Özellikle baş ağrısına eşlik eden kusma, çift görme, konuşmada peltekleşme veya kol ve bacakta ani güç kaybı gibi durumlar acil tıbbi müdahale gerektirir.
Bunun dışında, daha önce teşhis konulmuş bir hemanjiomunuz varsa, düzenli aralıklarla yapılacak olan MR kontrollerini aksatmamalısınız. Nöbet geçirme öykünüz varsa veya günlük yaşamınızı kısıtlayan sürekli baş ağrılarınız oluyorsa, bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına başvurarak durumun güncel takibini yaptırmanız önemlidir. Erken fark edilen ve düzenli takip edilen damar yumakları, büyük sorunlara yol açmadan yönetilebilir.
Son Değerlendirme
Serebral kavernöz hemanjiom, doğru takip edildiğinde yönetilebilir bir durumdur. Her hemanjiom ameliyat gerektirmez; birçok hasta sadece düzenli gözlem ve uygun ilaç tedavisiyle sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Önemli olan, hemanjiomun beyindeki yerleşimi ve hastada yarattığı şikayetlerin şiddetidir. Koru Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümünde, hastalarımızın durumunu en güncel görüntüleme yöntemleriyle değerlendiriyor ve kişiye özel bir takip veya tedavi planı oluşturuyoruz. Unutmayın ki, beyninizle ilgili herhangi bir şüpheniz olduğunda uzman görüşü almak, gelecekte oluşabilecek riskleri azaltmanın en etkili yoludur.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
