Kedi tırmığı hastalığı, genellikle bir kedi tarafından tırmalanma veya ısırılma sonrasında ortaya çıkan, Bartonella henselae adı verilen bakterinin neden olduğu bir enfeksiyon türüdür. Bu durum, mikrobun girdiği bölgede şişlik ve lenf düğümlerinde büyüme ile kendini gösteren, genellikle vücudun kendi kendine toparlayabildiği ama bazen tıbbi müdahale gerektiren bir süreçtir.
Kimlerde Görülür?
Kedi tırmığı hastalığı her yaş grubundan insanda görülebilir ancak çocuklarda ve gençlerde çok daha yaygındır. Bunun temel nedeni, çocukların kedilerle daha yakın temas kurması ve oyun sırasında tırmalanma risklerinin daha yüksek olmasıdır. Özellikle 18 yaş altındaki kişiler, bu hastalığı en sık geçiren gruptur. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde, örneğin HIV pozitif olanlarda, kanser tedavisi görenlerde veya organ nakli yapılmış bireylerde hastalık çok daha ağır ve yaygın seyredebilir. Kedilerle iç içe yaşayan, evinde yavru kedi besleyen veya barınak gibi ortamlarda çalışan herkes risk altındadır. Mevsimsel olarak bakıldığında, sonbahar ve kış aylarında, kedilerin daha çok ev içinde kaldığı dönemlerde vaka sayılarında artış görülebilir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Hastalığın belirtileri genellikle kedi tırmalamasından 3 ila 14 gün sonra başlar. İlk fark edilen belirti, tırmalamanın olduğu yerde oluşan küçük, ağrısız, kırmızı bir kabarıklıktır. Bu kabarıklık zamanla bir sivilceye veya küçük bir yaraya dönüşebilir. Ancak asıl dikkat çekici durum, tırmalanan bölgeye yakın lenf düğümlerinde görülen şişliktir. Örneğin elinizden tırmalandıysanız, koltuk altınızdaki lenf bezleri şişebilir. Bu şişlikler genellikle yumuşak veya sert olabilir, bazen dokunulduğunda ağrı yapabilir. Hastalık ilerledikçe kişilerde ateş, iştahsızlık, halsizlik ve genel bir kırgınlık hali görülebilir. Bazı kişilerde baş ağrısı ve boğaz ağrısı gibi soğuk algınlığı benzeri şikayetler de eşlik edebilir. Lenf düğümü şişliği genellikle birkaç hafta sürer, ancak bazı kişilerde bu sürecin birkaç ay devam ettiği gözlemlenmiştir.
Tanı Nasıl Konulur?
Doktorunuz tanı koyarken öncelikle kedilerle olan temasınızı sorgular. Fiziksel muayenede lenf düğümlerindeki şişliğin boyutu ve yapısı incelenir. Kesin teşhis için genellikle kan tahlilleri istenir. Kandaki Bartonella bakterisine karşı vücudun ürettiği antikorları (bağışıklık yanıtı) ölçen testler en sık kullanılan yöntemdir. Bazı durumlarda, şişen lenf düğümünden iğne yardımıyla küçük bir parça alınması veya sıvı çekilmesi gerekebilir. Bu örnekler laboratuvarda incelenerek bakterinin varlığı araştırılır. Eğer doktorunuz durumu şüpheli bulursa, enfeksiyonun başka bir nedenden kaynaklanmadığından emin olmak için farklı tetkikler de isteyebilir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Kedi tırmığı hastalığı çoğu sağlıklı insanda kendiliğinden iyileşse de, bazı durumlarda istenmeyen durumlar gelişebilir. En sık görülen komplikasyon, lenf düğümlerindeki şişliğin çok büyümesi ve içerisinin iltihapla dolmasıdır. Bu durumda o bölgede apse oluşabilir ve doktorun bu sıvıyı boşaltması gerekebilir. Daha nadir durumlarda, bakteri vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Gözde enfeksiyon, karaciğer veya dalak büyümesi, kemik tutulumu veya sinir sistemiyle ilgili sorunlar gibi durumlar çok nadir de olsa yaşanabilir. Özellikle bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde bu tür yayılımlar çok daha ciddi sonuçlar doğurabilir ve hastanede yatarak tedavi gerektirebilir.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
Bu hastalık, enfekte olmuş kedilerin tırmalaması veya ısırması ile bulaşır. Hastalığın ana kaynağı kedilerdir, ancak kedinin kendisi hasta olmayabilir. Kedi, pireler aracılığıyla bu bakteriyi kapar ve ağzında veya tırnaklarında taşır. Kedi tırnaklarını temizlerken tükürüğündeki bakteriyi tırnaklarına bulaştırır. Ardından sizi tırmaladığında, bakteri deri altına geçer. Bazen kedi sizi yalamadığında bile, tırnaklarında taşıdığı bakteri deri bütünlüğünü bozduğu için içeri girebilir. Yavru kediler, pirelerle daha fazla temas ettikleri ve oyun oynarken daha sert tırmaladıkları için hastalığı bulaştırma konusunda yetişkin kedilere göre daha yüksek risk taşırlar. Köpeklerden veya diğer evcil hayvanlardan bu hastalığın bulaşması neredeyse yok denecek kadar azdır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Eğer bir kedi tırmalamasından sonra bölgede geçmeyen bir kızarıklık, yara veya şişlik fark ederseniz mutlaka bir enfeksiyon hastalıkları uzmanına görünmelisiniz. Özellikle koltuk altı, boyun veya kasık bölgesinde oluşan şişlikler, gün geçtikçe büyüyorsa veya ağrılı hale geliyorsa ihmal edilmemelidir. Ateşiniz 38 derecenin üzerine çıkarsa, kendinizi çok halsiz hissediyorsanız veya lenf düğümü şişliğiniz 2-3 haftadan uzun süredir iyileşmiyorsa doktorunuzdan randevu almalısınız. Bağışıklık sisteminizle ilgili bilinen bir rahatsızlığınız varsa, kedi tırmalaması sonrası belirti beklemeden doğrudan bir hekime danışmanız en güvenli yoldur.
Son Değerlendirme
Kedi tırmığı hastalığı, kedilerle yakın yaşayan kişiler için bilinen ve genellikle yönetilebilir bir durumdur. Çoğu vaka herhangi bir özel tedaviye ihtiyaç duymadan, vücudun kendi savunma mekanizmasıyla birkaç ay içinde kendiliğinden iyileşir. Ancak süreci hızlandırmak, ağrıları azaltmak ve olası komplikasyonları önlemek için doktor kontrolünde antibiyotik tedavisi gerekebilir. Evdeki kedilerin pire kontrolünü düzenli yaptırmak ve kediyle oynarken tırmalanmamaya dikkat etmek, bu hastalıktan korunmanın en etkili yoludur. Sağlığınızdaki değişimleri takip etmek ve şüpheli durumlarda uzman görüşü almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
