İnmemiş testis (kriptorşidizm), erkek bebeklerde doğum sırasında testisin torbaya (skrotum) inmemesi veya torbaya ulaşmadan yolda kalması durumudur. Normal şartlarda bebek anne karnında gelişirken testisler karın içinde oluşur ve doğumdan önce kasık kanalından geçerek torbaya yerleşir. Bazı durumlarda bu yolculuk tamamlanamaz ve testis karın içinde veya kasık kanalında takılı kalabilir.
Kimlerde Görülür?
İnmemiş testis durumu genellikle yenidoğan erkek bebeklerde görülür. Özellikle erken doğan (prematüre) bebeklerde bu durum çok daha yaygındır. Zamanında doğan bebeklerin yaklaşık yüzde 3 ila 4'ünde inmemiş testis görülebilirken, erken doğan bebeklerde bu oran yüzde 30'lara kadar çıkabilmektedir. Ailede daha önce inmemiş testis öyküsü olması, düşük doğum ağırlığı veya annenin hamilelik döneminde sigara içmesi ya da bazı kimyasallara maruz kalması gibi faktörler risk grubunu oluşturur. Bebek büyüdükçe, ilk altı ay içinde testislerin kendiliğinden torbaya inme ihtimali vardır. Ancak altı aydan sonra bu ihtimal oldukça azalır ve tıbbi müdahale gerekliliği doğar.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
İnmemiş testisin en belirgin bulgusu, torbanın birinin veya her ikisinin boş görünmesidir. Ebeveynler bebeklerinin altını değiştirirken torbanın içinde testis hissedemediklerini fark edebilirler. Torba tarafı daha küçük veya düz görünebilir. Bazen testisler kasık kanalında hissedilebilir ancak torbaya tam olarak yerleşmemiştir. Bir de "utangaç testis" denilen durum vardır; bu durumda testis kas refleksi nedeniyle bazen torbaya iner, bazen yukarı kaçar. Bu durum genellikle inmemiş testis ile karıştırılabilir ancak uzman bir hekim muayenesiyle kolayca ayırt edilebilir. Bebeklerde herhangi bir ağrı veya huzursuzluk yaratmadığı için genellikle fiziksel muayene sırasında tespit edilir.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı, bir üroloji uzmanının yaptığı fiziksel muayene ile konulur. Doktor, bebeğin kasık bölgesini ve torbalarını dikkatlice muayene ederek testisin yerini belirlemeye çalışır. Çoğu durumda, fiziksel muayene tanı koymak için yeterlidir. Eğer testisler elle hissedilemiyorsa (palpe edilemiyorsa), görüntüleme yöntemlerine başvurulabilir. Ultrason veya MR (emar) gibi yöntemler testisin nerede olduğunu bulmak için kullanılabilir ancak her zaman güvenilir sonuç vermeyebilir. Bazı karmaşık durumlarda, doktorun doğrudan karın içine bakmasını sağlayan laparoskopi (kapalı ameliyat yöntemi) gerekebilir. Tanı sürecinde önemli olan, durumun gerçek bir inmemiş testis mi yoksa testislerin kas refleksiyle yukarı kaçtığı utangaç testis durumu mu olduğunun netleştirilmesidir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
İnmemiş testis, zamanında tedavi edilmediğinde ilerleyen yaşlarda bazı sorunlara yol açabilir. En önemli risklerden biri kısırlık (infertilite) ihtimalidir. Testisler, vücut ısısından biraz daha soğuk bir ortamda sağlıklı şekilde sperm üretebilir. Karın içindeki sıcaklık testisler için fazladır ve bu durum sperm üretim kapasitesini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca ilerleyen yaşlarda testis kanseri gelişme riski, normal konumdaki testislere göre bir miktar daha yüksektir. Testisin torbada olmaması, olası bir testis dönmesi (torsiyon) durumunun fark edilmesini zorlaştırabilir. Bu komplikasyonların önüne geçmek için testislerin uygun zamanda torbaya indirilmesi oldukça önemlidir.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
İnmemiş testis bulaşıcı bir hastalık değildir. Bu durum herhangi bir virüs, bakteri veya mikrop kaynaklı olmadığı için kişiden kişiye geçmez. Genetik yatkınlıklar, anne karnındaki hormonal gelişim süreci veya bebeğin gelişimsel özellikleri gibi biyolojik faktörlere bağlı olarak ortaya çıkar. Yani çocuğunuzun bu durumu, çevresindeki diğer çocuklara veya yetişkinlere bulaştırması mümkün değildir. Tamamen bebeğin anne karnındaki gelişimiyle ilgili yapısal bir durumdur.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Doğumdan sonraki ilk kontrollerde çocuk doktorları zaten testisin yerini kontrol eder. Eğer bebekte inmemiş testis olduğu fark edilirse, bir çocuk ürolojisi uzmanına başvurulması önerilir. Genellikle testisin kendi kendine inmesi için altı ay ile bir yaşına kadar beklenmesi kabul gören bir yaklaşımdır. Eğer bir yaşına gelindiğinde testis hala torbada değilse, cerrahi müdahale planlanmalıdır. Ayrıca daha büyük çocuklarda veya ergenlik döneminde torbada boşluk fark edilmesi durumunda, geç kalınmış olsa bile mutlaka bir üroloji uzmanı ile görüşülmelidir. Erken teşhis ve tedavi, ileride yaşanabilecek sağlık sorunlarını en aza indirmek için önemlidir.
Son Değerlendirme
İnmemiş testis, erkek çocuklarında yaygın olarak karşılaşılan ve doğru zamanda müdahale edildiğinde genellikle sorunsuz çözülen bir durumdur. Ebeveynlerin bebeklerinin fiziksel gelişimini takip etmeleri ve doktor kontrollerini aksatmamaları yeterlidir. Tıbbi takip ve gerektiğinde yapılan küçük cerrahi müdahalelerle testislerin normal konumuna getirilmesi, çocuğun gelecekteki üreme sağlığı ve genel vücut sağlığı açısından büyük önem taşır. Koru Hastanesi Üroloji bölümü olarak, bu süreçte uzman hekimlerimizle çocuklarınızın sağlık takibini titizlikle yürütmekteyiz.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
