BT Koroner Anjiyografi (Ameliyatsız Kalp Görüntüleme)

BT Koroner Anjiyografi (bilgisayarlı tomografi eşliğinde gerçekleştirilen ameliyatsız kalp görüntüleme), koroner arterlerin (kalp kasını besleyen atardamarlar) tıkanıklık, darlık veya yapısal anomaliler açısından invaziv (girişimsel) olmayan yöntemlerle incelenmesini sağlayan ileri teknoloji bir radyolojik görüntüleme yöntemidir. Bu işlemde, çok kesitli bilgisayarlı tomografi (multi-slice CT) cihazları kullanılarak kalp ve çevresindeki damar yapıları milimetrik kesitlerle üç boyutlu olarak görüntülenir. Geleneksel kateter anjiyografisinden farklı olarak, hastanın kasık veya bilek atardamarına kateter (ince tüp) yerleştirilmesine gerek duyulmadan, sadece kol toplardamarından verilen iyotlu kontrast madde (boyalı sıvı) yardımıyla tarama gerçekleştirilir. Ortalama 5 ila 15 saniye gibi kısa bir nefes tutma süresinde tamamlanan bu tarama, koroner arter hastalıklarının erken evrede teşhis edilmesinde, özellikle düşük ve orta risk grubundaki hastalarda yüksek doğruluk oranları sunmaktadır.

BT Koroner Anjiyografi Teknolojisi ve Çalışma Mekanizması

BT Koroner Anjiyografi işlemi, yüksek hızlı ve çok kesitli bilgisayarlı tomografi cihazlarının teknolojik altyapısına dayanır. Tarama sırasında kullanılan cihazların kesit sayısı (örneğin 64, 128, 256 veya 320 kesitli sistemler), kalbin tek bir kalp atımı süresinde ne kadarlık bir alanının görüntülenebileceğini belirler. Cihazın gantry (tomografi tüpünün döndüğü dairesel kısım) rotasyon süresi 0.27 ile 0.35 saniye gibi milisaniyeler düzeyinde gerçekleşerek yüksek zamansal çözünürlük (temporal çözünürlük) sağlar. Bu yüksek hız, hareketli bir organ olan kalbin hareket artefaktları (görüntüde bulanıklığa yol açan hareket izleri) olmadan net bir şekilde dondurulmuş gibi görüntülenmesine olanak tanır. Tarama esnasında uzamsal çözünürlük (spatial çözünürlük) 0.5 milimetreye kadar düşürülerek, koroner arterlerin içerisindeki milimetrik kireçlenmeler ve yumuşak plaklar dahi detaylı şekilde ayırt edilebilir.

İşlemin en önemli teknik bileşenlerinden biri elektrokardiyografi (EKG) tetiklemeli (ECG-gating) çekim teknikleridir. Bu teknik, tomografi cihazının X-ışını salınımını hastanın kalp ritmi ile senkronize (eş zamanlı) hale getirir. Kalbin en az hareketli olduğu evre olan diyastol (kalbin gevşeme ve kanla dolma evresi) döneminde X-ışını verilerek sadece bu fazda görüntü kaydı yapılır. Prospektif (ileri dönük) tetikleme adı verilen bu yöntem sayesinde, hastanın maruz kaldığı radyasyon dozu %70 ila %80 oranında azaltılarak 1 ila 3 mSv (milisievert) seviyelerine kadar düşürülebilir. Retrospektif (geriye dönük) tetikleme yönteminde ise tüm kalp döngüsü boyunca sürekli X-ışını verilerek çekim yapılır ve daha sonra bilgisayar yazılımları aracılığıyla en net faz seçilir; bu yöntem daha yüksek radyasyon içerse de ritim düzensizliği olan hastalarda tercih edilebilir.

BT Koroner Anjiyografi Hangi Durumlarda Tercih Edilir? (Endikasyonlar)

BT Koroner Anjiyografi, koroner arter hastalığı şüphesi bulunan ancak klinik tablosu net olmayan belirli hasta gruplarında tanısal amaçla uygulanır. Uluslararası kardiyoloji kılavuzlarına göre, bu tetkikin birincil kullanım alanı, test öncesi koroner arter hastalığı olasılığı düşük veya orta düzeyde olan stabil (kararlı) göğüs ağrısı (anjina pektoris) vakalarıdır. Atipik göğüs ağrısı (kalp dışı nedenleri de düşündüren, tam tipik olmayan ağrılar) veya eforla ortaya çıkan dispne (nefes darlığı) şikayeti olan hastalarda, damar tıkanıklığı varlığını dışlamak amacıyla bu yönteme başvurulur. Ayrıca, yapılan efor testi (elektrokardiyografik stres testi) veya miyokard perfüzyon sintigrafisi (kalp kası kanlanma testi) sonuçları sınırda, şüpheli veya birbiriyle çelişkili çıkan hastalarda ileri değerlendirme sağlamak amacıyla tercih edilen güvenilir bir tanı aracıdır.

Yöntemin diğer önemli kullanım alanları ve endikasyonları şu şekilde sıralanabilir:

• Koroner Arter Anomalilerinin Değerlendirilmesi: Kalbi besleyen damarların doğumsal olarak normalden farklı yerlerden çıkması veya seyretmesi (koroner anomaliler) durumlarının üç boyutlu anatomik haritalandırılmasında yüksek doğruluk sağlar.
• Bypass Greft Açıklığının Kontrolü: Daha önce koroner arter bypass greft (CABG) ameliyatı geçirmiş hastalarda, özellikle internal mamarian arter (göğüs içi damarı) veya safen ven (bacak toplardamarı) greftlerinin açık olup olmadığının invaziv olmayan yolla değerlendirilmesinde kullanılır.
• Kalp Dışı Cerrahiler Öncesi Risk Değerlendirmesi: Kalp dışı büyük ve yüksek riskli cerrahi operasyonlara girecek olan ve koroner arter hastalığı riski taşıyan hastalarda ameliyat öncesi kardiyak risk analizi yapmak amacıyla uygulanır.
• Yeni Başlayan Kalp Yetmezliği Açıklanması: Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu (kalbin kanı pompalama oranı) yeni düşmüş olan hastalarda, altta yatan nedenin koroner arter hastalığı (iskemik kardiyomiyopati) olup olmadığını ayırt etmek için çekilir.
• Koroner Stentlerin Açıklığı (Sınırlı Durumlarda): Çapı 3 milimetreden büyük olan ve uygun lokalizasyonda bulunan koroner stentlerin iç yapısının ve açıklığının kontrol edilmesinde yardımcı bir yöntemdir.

BT Koroner Anjiyografi Kimlere Uygulanamaz? (Kontrendikasyonlar)

BT Koroner Anjiyografi her ne kadar ameliyatsız ve konforlu bir işlem olsa da, kullanılan kontrast madde, X-ışını radyasyonu ve teknik gereksinimler nedeniyle bazı hasta gruplarında uygulanması sakıncalıdır veya kontrendikedir (uygulanmaması gerekir). En önemli mutlak kontrendikasyonlardan biri, böbrek fonksiyonlarının ciddi derecede bozulmuş olmasıdır. Glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) değeri 30 ml/dk/1.73 m²'nin altında olan kronik böbrek yetmezliği hastalarında, işlem sırasında kullanılan iyotlu kontrast maddeler kontrast indüklü nefropatiye (böbrek hasarı) yol açabileceği için bu tetkik tercih edilmez. Benzer şekilde, iyotlu kontrast maddelere karşı geçmişte anafilaksi (ağır alerjik şok), gırtlak ödemi veya ciddi bronkospazm (nefes borusu daralması) gibi hayatı tehdit edici sistemik alerjik reaksiyon öyküsü bulunan kişilere de bu işlem uygulanmamalıdır.

İşlemin gerçekleştirilmesini zorlaştıran veya engelleyen diğer durumlar şunlardır:

• Gebelik ve Gebelik Şüphesi: İyonize radyasyonun fetus (anne karnındaki bebek) üzerindeki teratojenik (gelişimsel bozukluk yaratıcı) etkileri nedeniyle gebelerde kesinlikle uygulanmaz.
• Kontrolsüz Ritim Bozuklukları (Aritmiler): Atriyal fibrilasyon (hızlı ve düzensiz kulakçık kasılması) veya sık gelen ventriküler ekstrasistoller (erken vurular) gibi düzensiz ritimler, görüntülerin üst üste binmesini engelleyerek tanısal değeri olmayan kalitesiz görüntülere yol açar.
• Nefes Tutma Yetersizliği: İleri derece kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), ağır astım veya demans (bunama) gibi kooperasyon kurulamayan durumlarda hastanın 10 saniye boyunca nefesini tutamaması görüntü kalitesini tamamen bozar.
• Aşırı Obezite: Hastanın vücut kitle indeksinin çok yüksek olması (genellikle tomografi masasının taşıma kapasitesi olan 150-200 kg sınırının aşılması) hem cihaz sınırlarını zorlar hem de X-ışını geçirgenliğini azaltarak görüntü çözünürlüğünü düşürür.
• Ağır Astım ve Bronkospazm Öyküsü: Kontrast maddelerin bronşlarda spazmı tetikleme riski nedeniyle, aktif ve kontrolsüz astımı olan hastalarda işlem risk taşır.

İşlem Öncesi Hasta Hazırlığı ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

BT Koroner Anjiyografi çekiminin başarılı geçmesi ve en yüksek kalitede görüntü elde edilmesi için hastanın işlem öncesinde belirli kurallara uyması ve hazırlık aşamalarını eksiksiz tamamlaması gerekir. İlk olarak, hastanın işlem saatinden en az 4 ila 6 saat öncesinden itibaren katı gıda ve sıvı tüketimini tamamen durdurarak aç kalması istenir. Bu açlık, kontrast madde enjeksiyonu sırasında oluşabilecek olası mide bulantısı ve kusma durumunda mide içeriğinin akciğerlere kaçmasını (aspirasyon) önlemek açısından kritik önem taşır. Ancak hastalar, kullanmakta oldukları rutin tansiyon veya kalp ilaçlarını işlem sabahı çok az miktarda su ile alabilirler. Diyabet (şeker hastalığı) nedeniyle metformin etken maddeli ilaç kullanan hastaların, böbrek fonksiyonlarını korumak adına işlem günü ve işlemden sonraki 48 saat boyunca bu ilacı kullanmaya ara vermeleri gerekir.

Kalp hızının (nabız) optimizasyonu, BT anjiyografinin en önemli teknik hazırlık basamağıdır. Net görüntü elde edebilmek için ideal kalp hızının dakikada 60 ila 65 atımın altında olması istenir. Bu nedenle hastaların işlemden önceki 12 ila 24 saat boyunca kafein içeren içecekler (kahve, çay, enerji içecekleri, kola), çikolata ve nikotin (sigara) gibi sempatik sinir sistemini uyararak kalp hızını artıran maddelerden tamamen uzak durması zorunludur. Çekim odasına alınan hastanın nabzı hedeflenen değerin üzerindeyse, hekim kontrolünde oral (ağızdan) veya intravenöz (damar yolundan) beta-bloker (örneğin metoprolol) ilaçlar uygulanarak kalp hızı güvenli sınırlara düşürülür. Beta-bloker kullanımının sakıncalı olduğu aktif astım veya ileri derece kalp bloğu olan hastalarda ise kalsiyum kanal blokerleri (örneğin diltiazem) tercih edilebilir. Ayrıca çekimden hemen 3-5 dakika önce hastaya dil altından uygulanan nitrogliserin (damar genişletici sprey), koroner arterlerin çapını genişleterek darlıkların daha net değerlendirilmesini sağlar.

BT Koroner Anjiyografi Nasıl Çekilir? (Adım Adım Uygulama Süreci)

BT Koroner Anjiyografi çekimi, hastane ortamında, bilgisayarlı tomografi ünitesinde radyoloji teknisyenleri ve ilgili uzman hekimlerin gözetiminde gerçekleştirilir. İşlem süreci adım adım şu şekilde ilerler:

• Damar Yolu Açılması ve Hazırlık: Hasta çekim masasına alınmadan önce, sağ veya sol dirsek önü toplardamarından (antekubital ven) kalın çaplı (genellikle 18G veya 20G yeşil/pembe branül) bir intravenöz kateter yerleştirilir. Bu kalınlık, kontrast maddenin yüksek basınçla damara verilebilmesi için gereklidir.
• Elektrotların Yerleştirilmesi: Hasta tomografi masasına sırtüstü (supine) pozisyonda yatırılır. Göğüs duvarına, kalp ritmini sürekli izlemek ve çekimi tetiklemek amacıyla EKG elektrotları yapıştırılır.
• Ön Tarama (Scout View): Tomografi cihazı, kalbin tam yerini belirlemek ve tarama alanını (carina seviyesinden diyaframa kadar olan bölgeyi) sınırlandırmak amacıyla düşük dozlu bir ön kılavuz tarama gerçekleştirir.
• Kalsiyum Skorlama Çekimi (Opsiyonel): Kontrast madde verilmeden önce, koroner arterlerdeki kireçlenme miktarını ölçmek amacıyla birkaç saniyelik çok düşük dozlu bir çekim yapılır ve Agatston skoru hesaplanır.
• Kontrast Madde Enjeksiyonu ve Test Bolusu: Otomatik çift başlıklı enjektör yardımıyla, yaklaşık 60 ila 80 ml iyotlu kontrast madde ve ardından damarı temizlemek için 40 ml serum fizyolojik (tuzlu su) yüksek hızda (saniyede 4.5 - 5.5 ml) damardan enjekte edilir. Bu sırada hastada tüm vücutta geçici bir sıcaklık hissi veya ağızda metalik bir tat oluşması normaldir.
• Çekim ve Nefes Tutma: Bolus takibi (bolus tracking) yöntemiyle kontrast maddenin aort damarına ulaştığı an tespit edilir ve cihaz otomatik olarak çekimi başlatır. Bu sırada hastaya hoparlörden "nefesinizi tutun" komutu verilir. Hasta yaklaşık 5 ila 10 saniye nefesini tuttuktan sonra çekim tamamlanır.
• İşlem Sonrası Gözlem: Çekim bittikten sonra hasta masadan alınır ve damar yolundaki reaksiyonlar ile alerji riskine karşı yaklaşık 15-20 dakika dinlenme odasında müşahede altında tutulur.

Klasik Anjiyografi ile BT Koroner Anjiyografi Arasındaki Farklar

Klasik koroner anjiyografi (kateter anjiyografisi) ile BT koroner anjiyografi, kalp damarlarını görüntülemek amacıyla kullanılan iki farklı yöntemdir ancak uygulama şekilleri, risk profilleri ve sundukları olanaklar açısından temel farklılıklara sahiptirler. Klasik anjiyografi invaziv (girişimsel) bir işlemdir; lokal anestezi altında kasık (femoral) veya el bileği (radial) atardamarından girilerek kalbe kadar uzanan kateterler yardımıyla doğrudan damar ağzına ulaşılır ve opak madde verilerek floroskopi (sürekli X-ışını) altında görüntü alınır. BT anjiyografi ise non-invaziv (girişimsel olmayan) bir yöntemdir; atardamar girişimine ihtiyaç duyulmaz, sadece koldaki bir toplardamardan kontrast madde verilerek tomografi cihazı dışından çekim yapılır. Klasik anjiyografide kasık veya bilek damarındaki giriş yerine bağlı olarak işlem sonrasında kanama, hematom (dokuda kan birikmesi) veya psödoanevrizma (yalancı anevrizma) gibi lokal vasküler komplikasyon riskleri bulunurken, BT anjiyografide bu riskler yok denecek kadar azdır.

İki yöntem arasındaki en belirgin farklardan biri de tedavi edici (terapötik) yetkinliktir. Klasik anjiyografi hem tanısal hem de tedavi edici bir işlemdir. Çekim sırasında damarda ciddi bir darlık tespit edilirse, aynı seansta aynı damar yolundan girilerek balon anjiyoplasti ve stent yerleştirme işlemleri uygulanabilir. BT koroner anjiyografi ise sadece tanısal bir yöntemdir; tedavi edici özelliği yoktur. BT anjiyografide kritik darlık saptanan hastaların, darlığın giderilmesi amacıyla daha sonra klasik anjiyografiye alınması gerekir. Hastanede kalış süresi açısından bakıldığında, klasik anjiyografi sonrasında hastanın giriş yerinin kapanması ve kanama kontrolü için 4 ila 6 saat boyunca yatak istirahati yapması zorunluyken, BT anjiyografi yaptıran bir hasta işlemden hemen sonra günlük yaşamına, işine veya sosyal aktivitelerine dönebilir, kendi aracını kullanarak hastaneden ayrılabilir.

Klasik Anjiyografi ve BT Koroner Anjiyografi Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki tabloda, her iki yöntemin temel parametreler açısından karşılaştırması detaylı olarak sunulmuştur:

• Girişimsel Nitelik: Klasik Anjiyografi invazivdir (atardamar kateterizasyonu gerekir); BT Anjiyografi non-invazivdir (sadece kol veninden damar yolu açılır).
• Uygulama Bölgesi: Klasik Anjiyografi kasık (femoral) veya el bileği (radial) arterinden yapılır; BT Anjiyografi kol (antecubital) toplardamarından yapılır.
• Tedavi Olanağı: Klasik Anjiyografide aynı seansta balon ve stent uygulanabilir; BT Anjiyografi sadece teşhis amaçlıdır, tedavi imkanı sunmaz.
• Yatak İstirahati Süresi: Klasik Anjiyografi sonrası 4 ila 6 saat yatak istirahati zorunludur; BT Anjiyografi sonrası istirahate gerek yoktur, hemen taburculuk sağlanır.
• Radyasyon Maruziyeti: Klasik Anjiyografide floroskopi süresine bağlı değişken dozlar uygulanır; BT Anjiyografide yeni nesil cihazlarla 1-3 mSv gibi çok düşük dozlar mümkündür.
• Komplikasyon Riskleri: Klasik Anjiyografide lokal kanama, damar yırtılması ve hematom riski mevcuttur; BT Anjiyografide riskler kontrast alerjisi ve böbrek yükü ile sınırlıdır.

Koroner Kalsiyum Skorlaması (Calcium Scoring) Nedir?

Koroner kalsiyum skorlaması, BT koroner anjiyografi tetkikinin hemen öncesinde veya bazen tek başına bağımsız bir tarama testi olarak uygulanan, kontrast madde kullanılmadan gerçekleştirilen hızlı bir bilgisayarlı tomografi taramasıdır. Bu testin amacı, koroner arterlerin duvarlarında zamanla biriken kalsiyum (kireç) miktarını tespit etmek ve sayısal bir değere dönüştürmektir. Damar duvarında kalsiyum bulunması, aterosklerozun (damar sertliği) doğrudan ve kesin bir göstergesidir. Elde edilen kalsiyum miktarı, Agatston skorlama sistemi kullanılarak analiz edilir. Agatston skoru, plakların yoğunluğu ve alanına göre hesaplanan matematiksel bir değerdir ve kişinin gelecekte geçirebileceği kardiyovasküler olayların (kalp krizi, inme) risk derecesini belirlemede güçlü bir öngörü sağlar.

Agatston kalsiyum skorunun klinik değerlendirmesi ve anlamı şu şekildedir:

• 0 Skor (Kalsiyum Saptanmadı): Koroner arterlerde kalsifiye plak bulunmadığını gösterir. Gelecek 2 ila 5 yıl içinde kalp krizi geçirme riski %1'in altındadır (çok düşük risk grubu).
• 1 - 10 Skor (Minimal Derecede Kalsiyum): Çok hafif düzeyde damar sertliği varlığına işaret eder. Kardiyovasküler risk düşüktür ancak yaşam tarzı değişiklikleri önerilir.
• 11 - 100 Skor (Hafif Derecede Kalsiyum): Hafif düzeyde aterosklerotik plak yükü mevcuttur. Hastanın risk faktörlerine göre tıbbi tedavi (örneğin kolesterol düşürücü ilaçlar) başlanması düşünülebilir.
• 101 - 400 Skor (Orta Derecede Kalsiyum): Belirgin düzeyde damar sertliği mevcuttur. Damarlarda tıkayıcı olmayan plakların varlığı yüksektir; agresif risk faktörü yönetimi ve ileri kardiyolojik değerlendirme gerekir.
• 400 Üzeri Skor (İleri Derecede Kalsiyum): Çok yüksek düzeyde plak yükü ve damar sertliği anlamına gelir. Koroner arterlerde anlamlı darlık bulunma olasılığı %90'ın üzerindedir ve hastaya ileri fonksiyonel testler veya doğrudan klasik anjiyografi yapılması önerilir.

BT Koroner Anjiyografinin Avantajları, Sınırları ve Riskleri

BT Koroner Anjiyografinin en büyük klinik avantajı, son derece yüksek negatif prediktif değere (%97 ila %99) sahip olmasıdır. Bu oran, BT anjiyografi sonucu tamamen normal çıkan bir hastada koroner arter hastalığı bulunmadığının neredeyse kesin olarak kanıtlandığı anlamına gelir. Böylece gereksiz yere invaziv anjiyografi yapılması ve buna bağlı gelişebilecek komplikasyonlar önlenmiş olur. Ayrıca işlem süresinin çok kısa olması, anestezi gerektirmemesi, dikiş veya kesi izi olmaması hasta konforunu en üst düzeye çıkarır. Damar duvarındaki sadece kireçlenmiş sert plakları değil, klasik anjiyografide gözden kaçabilen ve yırtılarak ani kalp krizlerine yol açabilen yumuşak (lipid içerikli) kararsız plakları da görüntüleyebilmesi yöntemin en üstün yönlerinden biridir.

Yöntemin bazı sınırları ve riskleri de bulunmaktadır. En önemli sınırlılık, "kalsiyum parlaması" (blooming artifact) adı verilen fiziksel fenomendir. Damar duvarında aşırı kireçlenme (Agatston skorunun 400 veya 1000 üzerinde olması) olduğunda, kalsiyum X-ışınlarını aşırı derecede saçarak damar içi boşluğunun (lümen) net görünmesini engeller ve darlık derecesinin gerçekte olduğundan daha fazla tahmin edilmesine (yalancı pozitiflik) neden olur. Ayrıca daha önce takılmış olan metalik koroner stentler de benzer şekilde metal artefaktı yaratarak stent içi daralmaların değerlendirilmesini zorlaştırabilir. Riskler açısından ise, kullanılan iyotlu kontrast maddelerin böbrekler üzerinde yarattığı yük (kontrast nefropatisi) ve alerjik reaksiyon geliştirme ihtimali en başta gelir. Modern cihazlarla minimal düzeye indirilmiş olsa da, işlem sırasında maruz kalınan iyonize radyasyon miktarı da göz önünde bulundurulmalıdır.

İşlem Sonrası İyileşme Süreci ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

BT Koroner Anjiyografi sonrasında hastaların iyileşme süreci son derece hızlı ve zahmetsizdir. Çekim bittikten sonra, koldaki damar yolu çıkarılır ve giriş yerine hafif bir pansuman uygulanır. Alerjik reaksiyonların büyük çoğunluğu ilk 15-30 dakika içinde geliştiği için, bu süreyi hastanede dinlenerek geçiren hastalar, herhangi bir olumsuz durum gözlenmediği takdirde hemen taburcu edilir. İşlem sonrasında hastaların normal fiziksel aktivitelerine dönmelerinde, yürümelerinde, merdiven çıkmalarında veya araç kullanmalarında hiçbir sakınca yoktur. İşlem günü ağır spor veya yoğun egzersizlerden kaçınılması, sadece vücudun dinlenmesine olanak tanınması tavsiye edilir.

İşlem sonrasında böbrek sağlığının korunması için en kritik unsur bol hidrasyondur (sıvı tüketimi). Vücuda damardan verilen iyotlu kontrast maddenin böbreklerden süzülerek idrar yoluyla hızlıca atılmasını sağlamak amacıyla, hastaların işlemden sonraki ilk 24 saat içinde en az 2 ila 2.5 litre su tüketmesi zorunludur. Özellikle böbrek fonksiyon sınırda olan veya diyabet hastalarında bu sıvı alımı hayati önem taşır. Hastaların işlem sonrasındaki 48 saat boyunca vücutlarını takip etmeleri; ciltte döküntü, kızarıklık, kaşıntı (ürtiker), nefes darlığı, idrar miktarında belirgin azalma veya damar yolunun açıldığı bölgede aşırı şişlik, kızarıklık ve ağrı oluşması durumunda vakit kaybetmeden hekimlerine başvurmaları gerekir.

Kardiyovasküler Sağlığı Korumak İçin Yaşam Tarzı Önerileri

BT Koroner Anjiyografi sonucunda damarlarında hafif veya orta derecede plak saptanan hastaların, hastalığın ilerlemesini durdurmak amacıyla yaşam tarzlarında köklü değişiklikler yapmaları gerekir. İlk adım, kardiyovasküler risk faktörlerinin kontrol altına alınmasıdır. Kan basıncının (tansiyon) 120/80 mmHg seviyelerinin altında tutulması, LDL (kötü huylu kolesterol) seviyelerinin hekimin belirleyeceği hedef değerlere (genellikle yüksek riskli hastalarda 70 mg/dL veya 55 mg/dL altına) düşürülmesi amacıyla Akdeniz tipi beslenme modeline geçilmelidir. Bu beslenme düzeninde doymuş yağlar, işlenmiş karbonhidratlar ve tuz tüketimi minimuma indirilirken; zeytinyağı, lifli gıdalar, sebze, meyve ve balık tüketimi artırılır.

Fiziksel aktivitenin artırılması ve tütün ürünlerinin tamamen bırakılması damar sağlığının korunmasında en etkili yöntemlerdir:

• Düzenli Aerobik Egzersiz: Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta (tempolu yürüyüş, yüzme, hafif tempo bisiklet) veya 75 dakika yüksek yoğunlukta kardiyo egzersizleri yapılmalıdır.
• Tütün ve Nikotin Terki: Sigara, nargile ve elektronik sigara gibi damar duvarında endotel hasarına (damar iç zarı bozulması) yol açan tüm maddeler tamamen bırakılmalıdır.
• Kilo Kontrolü: Vücut kitle indeksinin (VKİ) 18.5 - 24.9 kg/m² aralığında tutulması ve bel çevresinin erkeklerde 102 cm, kadınlarda 88 cm altında kalması hedeflenmelidir.
• Stres Yönetimi ve Uyku Düzeni: Kronik stres koroner vazospazmı tetikleyebileceğinden stres yönetimi teknikleri uygulanmalı ve günde ortalama 7-8 saat kaliteli uyku uyunmalıdır.

Bilgilendirme: Bu makalede yer alan içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesi, tanı veya tedavinin yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kararlar için mutlaka bir uzman hekime danışınız.

Koru Hastanesi Kardiyoloji bölümünde uzman hekimlerimiz, BT Koroner Anjiyografi (Ameliyatsız Kalp Görüntüleme): Nasıl Çekilir? Klasik Anjiyodan Farkı Ne? ile ilgili kişiye özel değerlendirme yapmaktadır.