Diş hekimliği prosedürlerinde görülen amfizem, diş tedavisi sırasında kullanılan basınçlı hava veya aletlerin diş etindeki dokuların arasına hava kaçırması sonucu oluşan bir durumdur. Bu durum, genellikle diş temizleme veya kanal tedavisi gibi işlemler sırasında kullanılan hava tabancalarının veya yüksek devirli aletlerin yumuşak doku içerisine hava pompalamasıyla meydana gelir. Genellikle bölgede şişlik, hassasiyet ve dokunulduğunda çıtırtı hissi ile kendini gösteren geçici, ancak takip gerektiren bir tablodur.
Kimlerde Görülür?
Diş hekimliği prosedürlerine bağlı amfizem, diş tedavisi yaptıran hemen her yaş grubundaki hastada ortaya çıkabilir. Ancak bazı durumlar bu riski artırır. Özellikle diş eti çizgisinin altında cerrahi işlem yapılan hastalar, diş çekimi sonrası iyileşme sürecinde olan kişiler ve diş eti hastalıkları nedeniyle doku bütünlüğü bozulmuş olanlar daha yüksek risk taşır. Ayrıca, ağız hijyeni düşük olan veya kronik diş eti iltihabı bulunan kişilerde doku aralıkları daha geniş olabildiği için havanın doku altına sızması daha kolay olabilir. Çocuklardan yaşlılara kadar herkes bu durumu yaşayabilir ancak diş eti dokusunun daha gevşek olduğu kişilerde görülme sıklığı bir miktar daha fazla olabilir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Amfizemin en tipik belirtisi, işlemin hemen ardından veya kısa bir süre sonra ortaya çıkan ani şişliktir. Bu şişlik genellikle yanak, boyun veya göz çevresine doğru yayılabilir. Hastalar genellikle bölgede gerginlik ve baskı hissederler. En belirgin fiziksel bulgu ise doktorun o bölgeye parmağıyla hafifçe bastırdığında hissettiği "krepitasyon" yani çıtırtı sesidir. Bu ses, doku altındaki hava kabarcıklarının yer değiştirmesiyle oluşur. Şişliğin yanı sıra bölgede renk değişikliği (morarma veya kızarıklık), hafif ağrı ve bazen yutkunma güçlüğü gibi şikayetler eşlik edebilir. Şişlik genellikle parlak ve gergindir; ancak enfeksiyon belirtisi olan ateş veya irinli akıntı genellikle amfizemin ilk aşamasında görülmez.
Tanı Nasıl Konulur?
Amfizem teşhisi, diş hekiminin klinik muayenesiyle kolayca konulabilir. Hekim, hastanın öyküsünü dinler; yani kısa süre önce bir diş işlemi yapılıp yapılmadığını sorgular. Muayene sırasında şiş olan bölgeye dokunulduğunda hissedilen çıtırtı sesi, teşhis için neredeyse yeterlidir. Hekim, durumu netleştirmek veya havanın nereye kadar yayıldığını görmek için bazı durumlarda radyolojik görüntüleme yöntemlerine başvurabilir. Röntgen veya bilgisayarlı tomografi (BT) gibi yöntemler, havanın hangi doku planları arasında biriktiğini ve hava miktarını göstermede hekime yol gösterir. Bu görüntülerde hava, dokular arasında siyah boşluklar olarak görülür.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Amfizem vakalarının büyük bir çoğunluğu birkaç gün içinde vücut tarafından hava emilerek kendiliğinden iyileşir. Ancak nadir durumlarda bazı komplikasyonlar yaşanabilir. En ciddi risklerden biri, hava ile birlikte ağızdaki bakterilerin derin dokulara taşınması sonucu oluşan enfeksiyondur. Hava, boyun bölgesindeki derin doku planlarına kadar ilerlerse, burada "mediastinit" denilen göğüs boşluğu enfeksiyonuna yol açabilir ki bu durum acil müdahale gerektiren ciddi bir tablodur. Ayrıca, hava solunum yollarına yakın dokulara baskı yaparsa nefes almada zorluk yaşanabilir. Bu tür komplikasyonlar oldukça nadirdir ancak göz ardı edilmemelidir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Tamamen diş hekimliği prosedürü sırasında kullanılan aletlerin teknik özellikleri ve doku yapısıyla ilgili mekanik bir durumdur. Havanın doku içine girmesi, diş eti dokusundaki küçük bir yırtık veya açık bir yara hattından, basınçlı havanın zorla içeri girmesiyle gerçekleşir. Yani bu durum, bir hastalık bulaşması değil, tedavi sırasında dokuların içine yabancı bir madde (hava) sızmasıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Diş tedavinizden sonra yüzünüzde veya boynunuzda aniden şişlik fark ederseniz mutlaka diş hekiminizle bilgi alın. Şişliğin yanı sıra ateşiniz yükselirse, yutkunmakta zorlanıyorsanız, nefes darlığı yaşıyorsanız veya şişlik çok hızlı bir şekilde (dakikalar içinde) tüm boynunuza yayılıyorsa vakit kaybetmeden bir acil servise başvurmanız gerekir. Ayrıca, şişliğin üzerinden günler geçmesine rağmen bir azalma olmuyor veya ağrı şiddetleniyorsa uzman bir hekim tarafından tekrar değerlendirilmeniz önemlidir.
Son Değerlendirme
Diş prosedürlerine bağlı amfizem, genellikle korkutucu görünse de çoğu zaman basit gözlem ve takip ile düzelen bir durumdur. Önemli olan, hekimin işlemi kontrollü yapması ve hastanın işlem sonrası belirtileri yakından takip etmesidir. Vücudumuz, doku arasına giren havayı doğal yollarla zaman içinde kendiliğinden emer ve vücuttan atar. Bu süreçte hekimin önerdiği dinlenme ve takip tavsiyelerine uymak iyileşmeyi kolaylaştırır. Endişe verici bir durumla karşılaşıldığında uzman desteği almak her zaman en güvenli yoldur.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
