Sepsis, enfeksiyona karşı düzensiz konak yanıtı sonucu gelişen, organ disfonksiyonu ile karakterize yaşamı tehdit eden bir sendromdur. Sepsis-3 tanımı: enfeksiyon + SOFA skoru artışı ≥2. Septik şok: sepsis + persistent hipotansiyon (vazopressör gerektiren, MAP <65 mmHg) + laktat >2 mmol/L. Mortalite sepsiste %15-30, septik şokta %30-50.
Sepsis Kimlerde Daha Sık Görülür?
Tüm yaş gruplarında. Yaşlı, immün yetmezlikli, malnütrisyonlu, çoklu komorbiditeli, hastane içi enfeksiyon hastaları yüksek risk. Yenidoğan ve gebelerde özel formlar.
Sepsis Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Ateş veya hipotermi, taşikardi, takipne, hipotansiyon, mental durum değişikliği, oligüri, sıcak/soğuk cilt, peteşi (DIC), petisiyel/dilate venöz dolum bozukluğu. qSOFA skoru hızlı tarama (RR ≥22, mental durum değişikliği, sistolik <100). ≥2 puan sepsis riski.
SOFA skoru organ disfonksiyonu değerlendirir (solunum, koagülasyon, karaciğer, kardiyovasküler, MSS, renal).
Sepsis Nedenleri Nelerdir?
Enfeksiyon odakları: akciğer (pnömoni, en sık), idrar yolu, intraabdominal, kan akımı, cilt-yumuşak doku, MSS. Bakteriyel (gram-pozitif, gram-negatif), mantar, viral patojenler. Patogenez: enfeksiyon → inflamatuvar sitokinler (TNF, IL-1, IL-6) → endotel disfonksiyonu, vazodilatasyon, mikrosirkülasyon bozukluğu → organ disfonksiyonu.
Sepsis Tanısı Nasıl Konulur?
Sepsis-3 kriterleri. Enfeksiyon kaynağı araştırılır (kültürler - kan, idrar, balgam, BAL, yara, kateter uçları, BOS). Laboratuvar: tam kan sayımı, CRP, prokalsitonin, laktat, kan gazı, kreatinin, karaciğer fonksiyonları, koagülasyon. Görüntüleme kaynağa göre.
Sepsis Yönetim ve Yaklaşım Nasıldır?
Surviving Sepsis Campaign bundle (1 saatlik hedef): laktat ölçümü, kan kültürleri (antibiyotik öncesi), geniş spektrumlu antibiyotik, sıvı resüsitasyon (30 ml/kg kristalod hipotansiyonda veya laktat >4), vazopressörler (MAP ≥65 mmHg için, norepinefrin tercih). Kaynak kontrolü 6-12 saat içinde.
Antibiyotik tedavisi erken (ilk 1 saat). Empirik geniş spektrum; kültür sonrası de-eskalasyon. Vazopressör: norepinefrin ilk seçim; eklenmesi gerekirse vazopressin, epinefrin. Steroid (hidrokortizon 200 mg/gün) septik şokta sıvı ve vazopressöre yanıtsız vakalarda.
Destek tedavi: oksijen, mekanik ventilasyon (lung protective ARDS varsa), renal replasman tedavisi (AKI varsa), kan transfüzyonu (Hb <7), insülin (glukoz 140-180), VTE profilaksisi, peptik ülser profilaksisi, beslenme desteği.
Önleyici yaklaşımlar: hastane içi enfeksiyon önleme, aşılama (grip, pnömokok), kronik hastalık yönetimi, erken tanı ve müdahale.
Sepsis Komplikasyonları Nelerdir?
Mortalite yüksek. Septik şok, ARDS, akut böbrek yetmezliği, DIC, çoklu organ yetmezliği, ekstremite iskemi-amputasyon, ölüm. Uzun dönemde kalıcı organ disfonksiyonu, post-sepsis sendromu (yorgunluk, kognitif disfonksiyon, anksiyete, depresyon).
Sepsis Nasıl Gelişir?
Süreç enfeksiyon başlangıcı sonrası saatler-günler içinde gelişir. Erken tanı ve hızlı tedavi (1 saatlik bundle) prognozu belirler. Her geçen saat mortalite artar.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Ateş, ciddi rahatsızlık hissi, mental durum değişikliği, hızlı solunum, düşük tansiyon olan bireyler acil servise başvurmalıdır. qSOFA kriterleri taşıyan hastalar yoğun bakıma alınır.
Son Değerlendirme
Sepsis yaşamı tehdit eden tıbbi acil. Erken tanı, 1 saatlik bundle uygulaması, kaynak kontrolü, hedef yönelik tedavi mortaliteyi azaltır. Multidisipliner yoğun bakım gerektirir.
Koru Hastanesi Yoğun Bakım Ünitesi bölümünde uzman hekimlerimiz; enfeksiyon hastalıkları, acil tıp, dahiliye ve diğer ilgili birimlerle iş birliği içinde sepsis yaşayan hastalarımızın yanında durmaktadır.
