Hipotiroidi, boynun ön kısmında bulunan kelebek şeklindeki tiroid bezinin vücudun ihtiyaç duyduğu hormonları yeterince üretememesi durumudur. Tiroid hormonları vücuttaki enerji kullanımını, metabolizma hızını ve organların çalışma düzenini kontrol eder. Bu hormonlar azaldığında vücut adeta yavaşlar, enerji seviyeleri düşer ve pek çok sistemde aksaklıklar yaşanmaya başlar.
Kimlerde Görülür?
Hipotiroidi toplumda oldukça sık karşılaşılan bir sağlık sorunudur ve hemen hemen her yaş grubunda görülebilir. Kadınlarda erkeklere oranla daha sık ortaya çıkar, özellikle 60 yaş üzerindeki kadınlarda görülme sıklığı belirgin şekilde artar. Ailesinde tiroid hastalığı öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir. Bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırdığı otoimmün hastalıkları olan kişilerde, örneğin tip 1 diyabet veya romatoid artrit (eklem romatizması) hastalarında tiroid bezinin etkilenme ihtimali fazladır. Daha önce boyun bölgesine radyasyon tedavisi almış kişiler veya tiroid ameliyatı geçirmiş bireylerde de hipotiroidi gelişme olasılığı yüksektir. Ayrıca, iyot eksikliği olan bölgelerde yaşayan kişilerde tiroid bezi yeterli materyali bulamadığı için bu durum daha sık yaşanabilir.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Hipotiroidi belirtileri genellikle yavaş ilerler ve çoğu zaman başka durumlarla karıştırılabilir. sık görülen belirti sürekli hissedilen yorgunluk ve bitkinliktir. Kişiler eskiye göre daha fazla uyuma ihtiyacı duyduklarını ancak yine de dinlenmiş hissetmediklerini belirtirler. Metabolizma hızı düştüğü için kilo alımı kolaylaşır, diyet yapılmasına rağmen kilo vermekte zorlanılır. Ciltte kuruma, pullanma ve soğuğa karşı aşırı hassasiyet sıkça karşılaşılan durumlardır. Saçlarda zayıflama, dökülme ve tırnaklarda kolay kırılma görülebilir. Bazı kişilerde ses kısıklığı, unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü ve depresif ruh hali gözlenir. Kas ağrıları, eklemlerde sertlik ve kadınlarda adet düzensizlikleri de bu tablonun bir parçası olabilir. İlerleyen dönemlerde nabızda yavaşlama ve kabızlık gibi sindirim sistemi sorunları da tabloya eklenebilir.
Tanı Nasıl Konulur?
Hipotiroidi teşhisi için güvenilir yöntem kan tahlilleridir. Kanda tiroid uyarıcı hormon olan TSH seviyesine ve aktif tiroid hormonu olan serbest T4 seviyesine bakılır. TSH değerinin yüksek, serbest T4 değerinin ise düşük çıkması genellikle hipotiroidi tanısını destekler. Bazen TSH değeri sınırda yüksek olabilir ancak serbest T4 normaldir; buna subklinik (belirti vermeyen) hipotiroidi denir. Doktorunuz tiroid bezinin yapısını incelemek için ultrason görüntülemesine ihtiyaç duyabilir. Ultrason sayesinde bezin boyutları, nodül varlığı veya bezin dokusundaki değişimler net bir şekilde görülür. Bazı durumlarda vücudun tiroid dokusuna karşı antikor üretip üretmediğini anlamak için özel kan testleri de istenebilir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Tedavi edilmeyen hipotiroidi zamanla vücutta daha ciddi sorunlara yol açabilir. Kalp damar sağlığı doğrudan etkilenir; kolesterol seviyeleri yükselebilir ve kalp kası zayıflayarak kalp yetmezliği riski artabilir. Zihinsel fonksiyonlarda yavaşlama, dikkat dağınıklığı ve ciddi depresyon tabloları gelişebilir. Uzun süreli ve ağır seyreden hipotiroidi, miksödem adı verilen nadir ancak hayatı tehdit edici bir duruma yol açabilir; bu durumda vücut ısısı düşer, tansiyon azalır ve bilinç bulanıklığı görülür. Kadınlarda kısırlık sorunları veya hamilelik döneminde ortaya çıkan komplikasyonlar, tiroid hormon dengesizliği ile ilişkili olabilir. Ayrıca tiroid bezinin sürekli uyarılması sonucu bezde büyüme (guatr) oluşabilir ve bu durum yutkunma güçlüğü veya nefes darlığı gibi fiziksel baskı belirtilerine neden olabilir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Mikroplar, virüsler veya bakteriler yoluyla insandan insana geçmez. Bu durum tamamen vücudun kendi iç mekanizmasıyla, genetik yatkınlıkla veya çevresel faktörlerle ilgili bir işlev bozukluğudur. Bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırması, iyot eksikliği, tiroid cerrahisi sonrası bezin azalması veya bazı ilaçların yan etkileri sonucunda ortaya çıkar. Dolayısıyla çevrenizdeki kişilerden bu hastalığı kapma veya hastalığı başkalarına bulaştırma gibi bir durum söz konusu değildir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Açıklanamayan aşırı yorgunluk, sürekli üşüme hissi, aniden başlayan kilo alımı veya cilt yapınızdaki belirgin değişimler durumunda bir dahiliye uzmanına danışmanız faydalı olacaktır. Eğer saç dökülmeniz artmışsa, adet düzeniniz bozulmuşsa veya kendinizi sürekli mutsuz ve dalgın hissediyorsanız tiroid fonksiyonlarınızın kontrol edilmesi gerekir. Özellikle ailesinde tiroid rahatsızlığı olan bireylerin, şikayetleri olmasa bile rutin kontrollerini aksatmaması önemlidir. Hamilelik planlayan kadınların da tiroid değerlerini önceden kontrol ettirmesi sağlıklı bir gebelik süreci için önerilir. Kan tahlili sonuçlarınızda TSH değeriniz normal aralığın dışındaysa, doktorunuz durumu değerlendirerek gerekli takibi veya tedaviyi planlayacaktır.
Son Değerlendirme
Hipotiroidi, vücudun yavaşlamasına neden olan ancak doğru teşhis ve uygun tedaviyle yönetilebilen bir durumdur. Günlük yaşam kalitesini ciddi oranda etkileyebilen bu rahatsızlık, basit bir kan testi ile kolayca saptanabilir. Erken teşhis, komplikasyonların önlenmesi ve yaşam kalitenizin korunması açısından kritik öneme sahiptir. İlaç tedavisiyle vücudun eksik olan hormon dengesi sağlanır ve kişi kısa sürede kendini çok daha enerjik ve sağlıklı hissetmeye başlar. Önemli olan, düzenli doktor kontrollerini aksatmamak ve hormon seviyelerini takip etmektir. Koru Hastanesi Dahiliye bölümü olarak, tiroid sağlığınızla ilgili tüm şikayetlerinizde uzman hekim kadromuzla yanınızdayız.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.
