Erken doğum tehdidi, gebeliğin 20. haftası ile 37. haftası arasında rahim ağzında açılma veya kısalma başlamasıyla birlikte düzenli kasılmaların görüldüğü ciddi bir durumdur. Bebek henüz anne karnında gelişimini tam olarak tamamlamadan vücudun doğum sürecini başlatmaya çalışması olarak özetlenebilir. Bu süreçte zamanında müdahale, bebeğin akciğer gelişimi ve sağlıklı bir şekilde dünyaya gelmesi için hayati önem taşır.
Kimlerde Görülür?
Erken doğum tehdidi her gebelikte yaşanabilecek bir durum olsa da bazı kişilerde risk daha yüksek olabilir. Daha önce erken doğum yapmış olan anne adaylarında bu durumun tekrarlama ihtimali daha fazladır. İkiz, üçüz veya daha fazla bebek bekleyen çoğul gebelikler, rahmin aşırı gerilmesine neden olduğu için erken doğum tetikleyicisi olabilir. Rahim ağzı yetmezliği denilen, rahim ağzının kendiliğinden erken açılmaya meyilli olduğu durumlarda risk artar. Gebelikler arasında kısa süre olması, yani bir doğumdan hemen sonra tekrar gebe kalmak da vücudun toparlanması için yeterli zamanı bırakmayabilir.
Anne adayının yaşı da bir faktördür; 18 yaş altı veya 35 yaş üstü gebeliklerde risk bir miktar artış gösterir. Şeker hastalığı (diyabet), yüksek tansiyon (hipertansiyon) veya böbrek hastalıkları gibi kronik sağlık sorunları olan kişilerde de bu durum daha sık görülür. Gebelik sırasında ortaya çıkan idrar yolu enfeksiyonları, diş eti hastalıkları veya ateşli enfeksiyonlar vücutta bir stres yaratarak erken kasılmaları başlatabilir. Ayrıca sigara kullanımı, stresli yaşam koşulları, ağır fiziksel işlerde çalışmak ve kötü beslenme alışkanlıkları da risk faktörleri arasında yer alır.
Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Erken doğum tehdidinin en temel belirtisi, düzenli aralıklarla gelen ve durdurulamayan rahim kasılmalarıdır. Bu kasılmalar bazen adet sancısına benzeyen alt karın ağrıları veya bel ağrısı şeklinde kendini gösterebilir. Normal gebelikte hissedilen düzensiz, hafif sertleşmelerden farklı olarak, bu kasılmalar zamanla sıklaşır ve şiddeti artar.
Vajinal akıntıda meydana gelen ani değişimler de önemli bir işarettir. Akıntının su gibi olması, yani bebek suyunun (amniyon sıvısı) gelmesi, durumu acil hale getirir. Ayrıca akıntının renginin pembeleşmesi veya hafif kanama şeklinde olması rahim ağzındaki değişimlerin habercisi olabilir. Pelvik bölgede, yani kasıklarda hissedilen yoğun baskı hissi ve bebeğin aşağıya doğru ittiği hissi de dikkate alınması gereken bulgulardır. Bazı kişilerde bu belirtilere eşlik eden hafif ishal veya mide bulantısı gibi sindirim sistemi şikayetleri de görülebilir.
Tanı Nasıl Konulur?
Koru Hastanesi Acil Servisi'ne bu şikayetlerle başvurduğunuzda, doktorunuz öncelikle gebelik haftanızı ve şikayetlerinizin ne kadar süredir devam ettiğini sorgular. Fiziksel muayene, tanının en önemli parçasıdır. Doktor, rahim ağzının uzunluğunu ve açıklığını kontrol etmek için vajinal muayene yapabilir. Ultrason cihazı ile rahim ağzı uzunluğu (servikal uzunluk) ölçülür; çünkü rahim ağzının kısalması erken doğumun en net göstergelerinden biridir.
Kasılmaların sıklığını ve şiddetini takip etmek için NST (non-stress test) adı verilen cihaz kullanılır. Bu cihaz, bebeğin kalp atışlarını ve rahimdeki kasılmaların düzenini grafik olarak gösterir. İdrar tahlili yapılarak, erken doğumu tetikleyebilecek gizli bir idrar yolu enfeksiyonu olup olmadığına bakılır. Ayrıca bazı durumlarda, rahim ağzından alınan özel bir test (fetal fibronektin testi) ile önümüzdeki birkaç gün içinde doğumun gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine dair ipuçları aranabilir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Erken doğum tehdidi kontrol altına alınamazsa, bebeğin prematüre (erken) doğmasıyla sonuçlanabilir. Erken doğan bebeklerde en yaygın komplikasyon, akciğerlerin henüz tam gelişmemiş olmasıdır. Bu durum nefes darlığına neden olabilir ve bebeklerin yenidoğan yoğun bakım ünitesinde destek almasını gerektirebilir. Sindirim sistemi tam gelişmediği için beslenme sorunları yaşanabilir.
Bağışıklık sistemi zayıf olduğu için enfeksiyonlara karşı daha hassas olabilirler. Uzun vadede ise görme veya işitme sorunları, gelişim geriliği gibi durumlar erken doğumun derecesine göre değişkenlik gösterebilir. Anne açısından ise bu sürecin getirdiği psikolojik stres ve uzun süreli yatak istirahatinden kaynaklanan kas zayıflığı veya toplardamar tıkanıklığı gibi riskler oluşabilir.
Nasıl Bulaşır, Nereden Bulaşır?
Erken doğum tehdidi bulaşıcı bir hastalık değildir. Bu durum, kişinin vücudunun gebelik sürecine verdiği bir tepki, biyolojik bir süreç veya altta yatan sağlık sorunlarının bir sonucudur. Grip veya nezle gibi virüs veya bakteri yoluyla kişiden kişiye geçmesi mümkün değildir. Dolayısıyla çevrenizdeki insanlardan bu durumu kapma ihtimaliniz yoktur. Tamamen kişisel sağlık geçmişiniz, genetik yapınız ve o anki gebelik koşullarınızla ilgilidir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
Gebeliğinizin 20. haftasından sonra, saatte 4'ten fazla kasılma hissediyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna gitmelisiniz. Bel ağrınızın geçmemesi, karın bölgenizde ritmik bir baskı hissetmeniz veya vajinal kanama görmeniz durumunda acil olarak değerlendirilmeniz gerekir. Bebek suyunun geldiğinden şüpheleniyorsanız, az miktarda olsa bile beklemeyin. İçgüdülerinize güvenin; "acaba bir şey var mı" diye düşündüren her türlü olağan dışı fiziksel değişikliği doktorunuzla paylaşmak, bebeğinizin sağlığı için en doğru adımdır.
Son Değerlendirme
Erken doğum tehdidi, yönetilebilir ve dikkatle takip edilmesi gereken bir durumdur. Erken teşhis, kasılmaları durdurmak veya doğumu mümkün olduğunca geciktirmek için gereken ilaç tedavilerinin başlanmasını sağlar. Bu süreçte dinlenmek, doktorun önerdiği ilaçları aksatmadan kullanmak ve stres faktörlerinden uzak durmak tedavinin başarısını artırır. Unutmayın ki her gebelik kendine özgüdür ve her belirti mutlaka erken doğumla sonuçlanmaz; ancak tedbirli olmak her zaman en güvenli yoldur.
Bilgilendirme: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayenesi, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir uzman hekime danışın.